II GSK 138/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. Sp. z o.o. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 808/13 w sprawie ze skargi 1) M. P., 2) H. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odrzucił skargę H. Sp. z o.o. w W. w sprawie ze skargi tej Spółki i M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w związku z eksploatacją automatu do gier poza kasynem gry. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik H. Sp. z o.o. w W. i M. P., zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA we W. z dnia 4 listopada 2013 r. został wezwany do usunięcia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania - braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictw procesowych do działania w imieniu wnoszących skargę. Wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 8 listopada 2013 r. W terminie otwartym do uzupełnienia braków skargi wezwany złożył pełnomocnictwo udzielone przez M. P. Do akt nie przedłożył natomiast pełnomocnictwa udzielonego przez H. Sp. z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. uzasadniając odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) stwierdził, że w sprawie, mimo skutecznie doręczonego pełnomocnikowi wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictw procesowych, nie przedłożył on pełnomocnictwa udzielonego mu przez H. Sp. z o.o. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła H. Sp. z o.o. zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we W., przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci załączonego odpisu pisma z dnia 14 listopada 2013 r. na okoliczność uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez uiszczenie wpisu od skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: I. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez uznanie, że w sprawie nie doszło do usunięcia braków formalnych skargi; II. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przewidzianych w ustawie środków w celu usunięcia braków formalnych skargi i odrzucenie jej bez zaistnienia przesłanki z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej Spółka podniosła, że Sąd I instancji, w przypadku nieprzedłożenia przez pełnomocnika pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej, był zobowiązany do wezwania strony do usunięcia braków formalnych skargi przez jej podpisanie. Dopiero po bezskutecznym wezwaniu strony do podpisania skargi Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mógł odrzucić skargę. Zaniechanie wezwania Spółki do usunięcia braku formalnego skargi przed jej ewentualnym odrzuceniem stanowiło naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu tego pisma procesowego Spółka zarzuca Sądowi I instancji, że wobec nienadesłania przez wezwanego pełnomocnika pełnomocnictwa, zaniechał wezwania skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie i w wyniku tego odrzucił skargę, pozbawiając w ten sposób Spółkę możności obrony swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Co istotne, w sprawie nie jest kwestionowany fakt niewykonania przez pełnomocnika wezwania z dnia 4 listopada 2013 r. do nadesłania pełnomocnictwa udzielonego mu przez H. Sp. z o.o. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, wymienionym w art. 46 p.p.s.a. Ustawodawca w ramach art. 46 § 1 pkt 4 i § 3 p.p.s.a. ustanawia dla stron wnoszących pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym wymóg podpisania skargi przez jeden z uprawnionych podmiotów, to jest stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, a jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa, także dołączenia pełnomocnictwa. Stosowanie zaś do treści art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Podmioty te na podstawie art. 29 p.p.s.a. mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Naruszenie tego obowiązku powoduje zastosowanie art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod odpowiednim rygorem odrzucenia skargi. Kluczowa dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest prawidłowa interpretacja powyższych przepisów, a następnie subsumcja wywiedzionych norm prawnych pod stan faktyczny będący przedmiotem niniejszego postępowania. W tym kontekście – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – Sąd I instancji dokonał poprawnej wykładni wskazanych powyżej przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie akceptuje pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I FSK 916/10, a następnie m.in. w postanowieniu z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I FSK 2140/13 (orzeczenia dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że proponowana przez pełnomocnika strony niejaka "konwalidacja" nieusuniętego braku formalnego w postaci braku pełnomocnictwa, polegająca na dopuszczeniu dodatkowej możliwości uzupełnienia tego braku przez wezwanie strony do podpisania skargi, nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny przewiduje obowiązek sądu odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Sąd nie ma zatem kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę radcy prawnego) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Nieuzupełnienie braku formalnego skargi, w sytuacji gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjne i prawidłowo doręczone, obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do odrzucenia skargi. Argumentacja strony zmierzająca do wykazania, że Sąd I instancji powinien zignorować obowiązek podjęcia tego rozstrzygnięcia, mimo spełnienia przesłanek z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Postulowana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kolejność działań sądu administracyjnego prowadziłaby bowiem do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości z różnych względów nie korzystają. Z argumentacji autora skargi kasacyjnej wynika bowiem, że w sprawie powinno dojść do stopniowania braków formalnych skargi – w przypadku nieuzupełnienia jednego z nich przez profesjonalnego pełnomocnika strona powinna dostać możliwość uzupełnienia braku formalnego skargi samodzielnie. Proponowane przez stronę rozwiązanie prowadzi zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, a więc zasady równości wobec prawa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Strona korzystająca z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinna z tego tytułu korzystać z dodatkowych przywilejów. Przywilejem takim byłoby wzywanie strony do uzupełnienia braków skargi, wobec niewykonania wezwania przez jej pełnomocnika. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę nie podziela poglądu zawartego w postanowieniach NSA, na które Spółka powołała się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej i uznaje, że odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych tejże skargi w postaci braku wykazania przez pełnomocnika umocowania do działania w imieniu strony było prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu pisma z dnia 14 listopada 2013 r. na okoliczność uzupełnienia przez skarżącą braku formalnego skargi poprzez uiszczenie wpisu od skargi, gdyż kwestia uiszczenia wpisu od skargi nie była powodem rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji o odrzuceniu skargi Spółki. Z tych to względów Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.