I SA/Wa 941/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-27
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Joanna Skiba, Dorota Apostolidis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nabyła prawo użytkowania wieczystego w drodze umowy cywilnoprawnej (sukcesja syngularna), jest "następcą prawnym" w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, uprawnionym do nieodpłatnego przekształcenia tego prawa w prawo własności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pojęcie "następcy prawnego" w kontekście nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., obejmuje wyłącznie spadkobierców (sukcesja uniwersalna) osób, które pierwotnie uzyskały prawo użytkowania wieczystego w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości. Osoby, które nabyły to prawo w drodze umowy cywilnoprawnej (sukcesja syngularna), nie są uprawnione do nieodpłatnego przekształcenia, ponieważ prawo to ma charakter osobisty i stanowi rekompensatę za utratę własności, a nie samo prawo użytkowania wieczystego.Stan faktyczny
Skarżący M.R. złożył wniosek o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Organ I instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły uwzględnienia wniosku, uznając, że skarżący nabył prawo użytkowania wieczystego w drodze umowy sprzedaży (sukcesja syngularna) i nie jest następcą prawnym w rozumieniu ustawy, który byłby uprawniony do nieodpłatnego przekształcenia. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa i błędną wykładnię pojęcia "następcy prawnego".Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Dorota Apostolidis Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.
I SA/Wa 941/13
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania M. R. od decyzji Zarządu Dzielnicy [...] z [...] grudnia 2012 r. nr [...] orzekającej o odmowie nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z [...] grudnia 2012 r. nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] po rozpatrzeniu wniosku M. R. orzeczono o odmowie nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr ewid. [...] z obrębu [...], o pow. [...] m2, zabudowaną budynkiem mieszkalnym, opisaną w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych .
W uzasadnieniu decyzji podano, że M. R. złożył 18 sierpnia 2000 r. wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], w trybie przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120 poz. 1299 ze zm.) Wniosek ponowił 6 grudnia 2002 r. W dniu 13 października 2005 r., weszła w życie ustawa z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83). Z dniem wejścia w życie tej ustawy zgodnie z art. 9 straciły moc przepisy ustawy z 4 września 1997 r. W dniu 16 maja 2012 r. M. R. występujący w imieniu własnym i R. T. (zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...][...] Wydział Cywilny z [...] grudnia 2011 r. sygn. akt: [...]) złożył wniosek o nieodpłatne przekształcenie, w trybie przepisów ustawy z 29 lipca 2005 r.
Organ przytoczył treść przepisu art. 1 ust. 1 a tej ustawy. Wskazał, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] zostało ustanowione decyzją nr [...] z [...] stycznia 1989 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami [...] na rzecz M. G. w 3/12 części, I. M. w 3/12 części, Z. W. w 3/12 części oraz A. K., M. N. i B. C. w udziale 1/2 części.
Decyzją z [...] stycznia 1989 r. określono też krąg osób którym przysługiwało wtedy roszczenie wynikające z art. 89 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22 poz. 99) o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu i zwrotu budynku, które na mocy dekretu z 26 października 1945 r. przeszły na rzecz Gminy W. a z chwilą likwidacji gmin na rzecz Skarbu Państwa.
Organ wyjaśnił, że R. T. jest spadkobierczynią zmarłej [...] września 1994 r. M. G. Umową zawartą w formie aktu notarialnego Rep. A. nr [...] z [...] lutego 1997 r. I. M., Z. W., M. N., B. C., J. K., T. K., J. G. i E. W. sprzedali M. R. przysługujące im udziały w łącznej wysokości wynoszącej [...] części oraz prawa i roszczenia do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego tym budynkiem. Wg odpisu z księgi wieczystej KW nr [...] z 16 maja 2012 r. jako współużytkownicy wieczyści przedmiotowego gruntu zostali wpisani na mocy umowy użytkowania wieczystego zawartej [...] lutego 1997 r. M. R. w udziale 44/48 części i R. T. w udziale 4/48 części. Właścicielem gruntu jest miasto W.
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 pkt 1 ustawy przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości następuje nieodpłatnie na rzecz osób fizycznych o jakich mowa w art. 1 ust. 1 a ustawy lub ich następców prawnych. Dawni właściciele nieruchomości przy ul. [...] zostali pozbawieni prawa własności na mocy dekretu z 26 października 1945 r. Prawo do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przysługuje wyłącznie osobie której nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa oraz następcom prawnym tej osoby. Pod tym pojęciem należy rozumieć następców prawnych na zasadzie sukcesji generalnej a więc spadkobierców jak i sukcesji syngularnej, czyli nabywców prawa w drodze umowy cywilno-prawnej sprzedaży, darowizny, zamiany itp. Wykładnia celowościowa art. 5 pkt 1 ustawy o przekształceniu wskazuje, że nie ma żadnych racjonalnych przyczyn aby traktować na zasadach preferencyjnych następcę prawnego w drodze sukcesji syngularnej dotychczasowego użytkownika wieczystego, któremu oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie.
Przez sprzedaż prawa użytkowania wieczystego lub roszczenie o jego ustanowienie dotychczasowy użytkownik wieczysty lub osoba uprawniona do uzyskania tego prawa nie przenosi na następcę prawnego tytułu "osoby wywłaszczonej". Nieodpłatne przekształcenie stanowi wg woli ustawodawcy rodzaj rekompensaty za utratę prawa własności i w rezultacie jego przywrócenie bez dodatkowych nakładów. Jego celem jest niwelowanie negatywnych skutków dokonanego wywłaszczenia i może dotyczyć jedynie osób wywłaszczonych lub ich spadkobierców, to jest następców prawnych pod tytułem ogólnym.
Organ wskazał, że następstwo prawne M. R. w stosunku do zbywców jest sukcesją syngularną, nie zaś uniwersalną. Fakt ustanowienia prawa użytkowania wieczystego po rozpatrzeniu wniosku M. G. i współspadkobierców z 8 grudnia 1986 r., o oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu na rzecz M. G., I. M., Z. W., A. K., M. N. i B. C. nie może wywoływać skutków w postaci uznania M. R. za osobę wywłaszczoną dekretem z 26 października 1945 r o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
W ocenie organu M. R. nie przysługuje prawo do żądania nieodpłatnego przekształcenia. Odnośnie przekształcenia udziału 4/48 należącego do R.T. organ I instancji uznał, że jako następcy prawnemu dawnych właścicieli pod tytułem ogólnym przysługuje jej prawo do nieodpłatnego przekształcenia. M. R. pismem z 3 września 2012 r. wniósł o przekształcenie posiadanego udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [...] w związku z utratą na mocy dekretu z 26 października 1945 r. własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Z dokumentów dotyczących ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [...] wynika jednak, że prawo to nie zostało ustanowione w zamian za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. nie przewidują możliwości potrącania w postępowaniu o przekształcenie jednej nieruchomości odszkodowania za inną nieruchomość.
Organ wyjaśnił, że M. R. nie zaakceptował warunków odpłatnego przekształcenia i wniósł wyłącznie o przekształcenie nieodpłatne wobec czego nie jest możliwe wydanie decyzji o przekształceniu odpłatnym wbrew woli strony. Skutkiem takiego stanu jest konieczność orzeczenia o odmowie nieodpłatnego przekształcenia należącego do niego udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu, a w rezultacie z uwagi na brak możliwości prawnych przekształcenia udziału w nieruchomości również do odmowy przekształcenia udziału należącego do R. T. Organ wskazał, że przedmiotem prawa użytkowania wieczystego zgodnie z art. 232 kc mogą być grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków. W sytuacji gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego gruntu w formie niepodzielnych udziałów przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności może nastąpić jedynie przy jednoczesnym przekształceniu wszystkich istniejących udziałów w użytkowaniu wieczystym nieruchomości. Przekształcenie udziału w prawie użytkowania wieczystego w prawo własności spowodowałoby, że pozostałe udziały w prawie użytkowania wieczystego znajdowały się na gruncie będącym przedmiotem współwłasności jednostki samorządu terytorialnego i osób fizycznych lub prawnych co jest niedopuszczalne w świetle art. 232 kc. W związku z tym przekształceniu może podlegać tylko prawo użytkowania wieczystego jako całość a nigdy udział w tym prawie.
Od decyzji z [...] grudnia 2012 r. odwołanie wniósł M. R. podnosząc, że postępowanie trwa już 12 lat. Podał, że prawo użytkowania wieczystego o treści faktycznie równej prawu własności kupił, czyli jest następcą prawnym. Wobec tego wnosi o nieodpłatne przekształcenie.
Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium wskazało, że wniosek M. R. o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...] w W. w prawo własności nie mógł zostać uwzględniony.
Wniosek rozpatrzono w oparciu o przepisy ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, która weszła w życie 13 października 2005 r. Prawo użytkowania wieczystego gruntu ustanowiono na rzecz spadkobierców przeddekretowych właścicieli nieruchomości gruntowej, którzy sprzedali udziały w prawie do gruntu i budynku znajdującego się na tym gruncie wynoszące 44/48 części M. R.
Kolegium wyjaśniło, że art. 1 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. przewiduje możliwość uwzględnienia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu na rzecz osób fizycznych, będących w dniu wejścia w życie ustawy 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe, zabudowanych garażami albo przeznaczonymi pod tego rodzaju zabudowę oraz gruntów rolnych.
Nie jest możliwe, w świetle przepisów tej ustawy, uwzględnienie wniosku, jeśli osoba fizyczna nie spełnia warunków określonych w tym przepisie. M. R. wnioskował o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego. Uzyskał udział wynoszący 44/48 części w budynku oraz prawa i roszczenia do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie umowy kupna-sprzedaży zawartej [...] lutego 1997 r. aktem notarialnym Rep. A Nr [...]. Nie ustanowiono na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego w/w gruntu w zamian za wywłaszczenie innej nieruchomości gruntowej. Nie jest też spadkobiercą takich osób lecz ich następcą prawnym wskutek zawarcia umowy kupna sprzedaży tego prawa (sukcesja syngularna).
Organ odwoławczy wskazał, że nieodpłatne przekształcenie prawa może mieć miejsce tylko w przypadkach wymienionych wyczerpująco w art. 5 w związku z art. 1 ust. 1a ustawy. Nie zgodził się z twierdzeniem odwołującego się, że takie uprawnienie przysługuje zarówno nabywcy prawa do gruntu na podstawie umowy kupna-sprzedaży jak i spadkobiercy dawnego właściciela. Jest to bowiem w przypadku osób wywłaszczonych uprawnienie osobiste związane tylko z konkretnym podmiotem – dawnym właścicielem nieruchomości lub jego spadkobiercą czyli osobą mu bliską. Nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ustawodawca wprowadził w ustawie z 29 lipca 2005 r. jako rekompensatę dla osób, które utraciły prawo własności nieruchomości. Nieodpłatne przekształcenie prawa na rzecz wszystkich bez wyjątku następców prawnych byłoby nieuzasadnioną gratyfikacją dla osób, które uzyskały prawo wieczystego użytkowania gruntu nieruchomości kupując je umową cywilnoprawną. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał wyroki sądów administracyjnych.
Kolegium podkreśliło, że umowa notarialna sprzedaży przenosi wyłącznie na nabywcę prawo do nieruchomości, nie przenosi natomiast tytułu osoby "wywłaszczonej" czy "pozbawionej prawa".
Na powyższą decyzję skargę złożył M. R.
Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, względnie o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że ma przymiot następcy prawnego pod tytułem ogólnym. Podniósł, że jego poprzednik prawny utracił prawo własności nieruchomości przy ul. [...], tak samo jak właściciel nieruchomości przy ul. [...]. Wskazał, że zwracał się do organu o dopuszczenie dowodu z akt nieruchomości przy ul [...]. Nieruchomość położona przy tej ulicy, tak jak nieruchomość przy ul. [...] została objęta działaniem dekretu [...].
Skarżący zarzucił, że organ wbrew jego wnioskowi nie dokonał szacunku prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
Skarżący zarzucił również nie zbadanie upoważnienia dla W. T. do wydania decyzji w imieniu Zarządu Dzielnicy [...]. Podkreślił, że upoważnienie powinno określać precyzyjnie zakres spraw nim objętych. Podniósł, że postępowanie toczy się od sierpnia 2000 r. a bez ustalenia zakresu upoważnienia niemożliwa jest ocena, czy winę za przewlekłe prowadzenie sprawy ponosi organ czy też pełnomocnik.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu umocowania W.T. do wydania decyzji w imieniu Zarządu Dzielnicy [...], organ powołał załączone do akt sprawy umocowanie – uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] upoważniającą do wydawania decyzji w sprawach przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonych na obszarze Dzielnicy [...].
W piśmie procesowym z [...] listopada 2013 r. skarżący wskazał, że organ źle odczytał treść jego wniosku, gdyż wnosił on o ustalenie opłaty gdyby przekształcenie było odpłatne. Podniósł, że zarówno on jak i R. T. mają przymiot następcy prawnego dotychczasowego właściciela nieruchomości w rozumieniu art. 1 i 7 dekretu [...], a skarżący jest także następcą dotychczasowego właściciela przy nieruchomości przy ul. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Stosownie do art. 4 tej ustawy przekształcenie prawa następuje co do zasady odpłatnie. Wyjątek przewidziany został w art. 5, który stanowi, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na rzecz użytkowników wieczystych, o których mowa w art. 1 ust. 1a, albo ich następców prawnych, następuje nieodpłatnie. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1a powołanej ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości, niezależnie od jej przeznaczenia, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały:
1) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.;
2) na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Powołując się na powyższe uregulowania, organy obu instancji odmówiły dokonania nieodpłatnego przekształcenie prawa na rzecz skarżącego M. R. wskazując, że jako nabywca na podstawie umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego od osoby, o której mowa w art. 1 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., nie jest następcą prawnym w rozumieniu art. 5 tej ustawy.
Ustalony przez organy stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Istota sporu sprowadza się natomiast do wykładni art. 5 ustawy i interpretacji zawartego w nim sformułowania "następca prawny", pod którym zdaniem organów rozumieć należy wyłącznie osoby, które uzyskały prawo w drodze sukcesji uniwersalnej - np. dziedziczenia, zaś zdaniem skarżącego także osoby, które nabyły to prawo w drodze sukcesji syngularnej -na skutek umowy cywilnoprawnej.
W ocenie Sądu wykładnia powyższego przepisu, uwzględniająca ratio legis tej regulacji, dokonana przez organy jest prawidłowa.
Przede wszystkim podkreślić należy, że przewidziane w art. 5 ustawy uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa związane jest ściśle ze sposobem, w jaki użytkownik wieczysty uzyskał użytkowanie wieczyste gruntu, a celem tej regulacji jest niewątpliwie przyznanie rekompensaty osobom, które w wyniku przemian ustrojowych mających miejsce po II wojnie światowej, bez własnej winy utraciły prawo własności. Wynika to zarówno z brzmienia powyższego przepisu jak również z treści uzasadnienia do projektu ustawy z 29 lipca 2005 r. opublikowanego na stronach internetowych sejmu (http://orka.sejm.gov.pl/), w którym wskazano, że nabycie prawa do nieodpłatnego przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności przez określoną w ustawie grupę użytkowników wieczystych lub ich następców prawnych uzasadnione jest szczególną sytuacją tych osób. Nie ulega wątpliwości Sądu, że prawo to z woli ustawodawcy jest ściśle związane z osobą, która przed dniem 5 grudnia 1990 r. uzyskała prawo użytkowania wieczystego w zamian za utraconą własność, a nie z samym prawem użytkowania wieczystego. W tym stanie rzeczy sprzeczne z celem ustawy byłoby założenie, iż przysługujące określonej osobie uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia może przejść na osobę, która nabyła od niej prawo użytkowania wieczystego w trybie sukcesji syngularnej, a więc w drodze umowy cywilnoprawnej. Skoro bowiem nie każdy użytkownik wieczysty może skorzystać z preferencyjnego trybu przekształcenia prawa, lecz tylko ten który uzyskał użytkowanie wieczyste w zamian za uprzednie odjęcie własności nieruchomości, to ograniczenie to odnieść należy również do następców prawnych takich osób. Oznacza to, że nie każde następstwo prawne będzie uprawniało do nieodpłatnego nabycia własności użytkowanego gruntu. Takim uprawnionym następcą prawnym, w rozumieniu art. 5 ustawy z 29 lipca 2005 r., będzie niewątpliwie spadkobierca osoby, która uzyskała użytkowanie wieczyste w warunkach określonych w art. 1 ust. 1a, jako nabywca ogółu praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy (art. 922 k.c.). Nie będzie nim natomiast osoba, która prawo użytkowania wieczystego nabyła w trybie umowy cywilnoprawnej. Prawidłowo wskazały organy, że umowa sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przenosi wyłącznie na nabywcę prawo do nieruchomości, natomiast nie przenosi na niego tytułu "osoby wywłaszczonej". W tej sytuacji nie istnieją w ocenie Sądu, żadne racjonalne przyczyny, aby traktować takiego nabywcę w sposób uprzywilejowany w stosunku do innych użytkowników wieczystych. Trafne jest zatem stanowisko organów, iż następca prawny pod tytułem szczególnym, a więc taki który nabył prawo użytkowania wieczystego w drodze umowy cywilnoprawnej, nie korzysta z prawa do jego nieodpłatnego przekształcenia w prawo własności. Powyższe stanowisko wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w którym Sąd wskazał, że interpretacja pojęcia "następca prawny", przy której obejmowano by w odniesieniu do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, tym pojęciem także nabywcę tego prawa w drodze czynności cywilnoprawnej stanowiłaby niczym nieuzasadnione i nieznajdujące żadnej podstawy w zasadach sprawiedliwości przywileje dla tej kategorii osób" (por. wyroki NSA: z 30 X 2007 r. sygn. I OSK 1687 /07, z 27 XI 2008 r., sygn. I OSK 1752/07, z 13 VII 2010 r. I OSK 1259)
Taki też pogląd wyraził Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 12 kwietnia 2000 r., w sprawie K 8/98 (OTK 2003, nr 3, poz. 87), w którym poddał analizie przepisy ówcześnie obowiązującej ustawy z 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.). Wprawdzie ustawa ta utraciła moc prawną w związku z wejściem w życie obowiązującej ustawy z 28 lipca 2005 r., jednakże ustawa ta w podobny sposób regulowała kwestie nieodpłatnego przekształcenia, co czyni nadal aktualnym pogląd Trybunału Konstytucyjnego. Wskazać również należy, że Trybunał Konstytucyjny w swoich orzeczeniach niejednokrotnie podkreślał, iż przy interpretacji przepisów należy kierować się prymatem wykładni zgodnej z Konstytucją. Natomiast odmienna wykładnia pojęcia "następcy prawnego" użytego w powołanym art. 5, naruszałaby zasadę równości określoną w art. 32 Konstytucji RP. Stanowiłaby bowiem niczym nie uzasadnione uprzywilejowanie następcy prawnego pod tytułem szczególnym w stosunku do pozostałych użytkowników wieczystych, którzy mogą żądać przekształcenia ich prawa, ale odpłatnie.
Reasumując stwierdzić należy, iż dokonana przez organy interpretacja art. 5 ustawy z 29 lipca 2005 r. jest prawidłowa. Skarżący nabył prawo użytkowania wieczystego i własności budynku w ułamkowej części w drodze czynności prawnej – umowy kupna sprzedaży z [...] lutego 1997 r., a więc nastąpiła tu sukcesja syngularna. Wobec tego twierdzenia skargi, że skarżący jest następcą pod tytułem ogólnym nie są słuszne. Z przyczyn wyżej podanych skarżący nie może skutecznie ubiegać się o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przy ul. [...].
Prawidłowo organy wskazały, że uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia przysługuje R. T., jako spadkobierczyni byłej współwłaścicielki M. G. Jednakże w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie może być ono zrealizowane, bowiem strony są współużytkownikami wieczystymi w częściach ułamkowych, a wobec treści art. 232 k.c. przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności może nastąpić przy jednoczesnym przekształceniu wszystkich udziałów. Organ zobligowany wnioskiem skarżącego odnośnie nieodpłatnego przekształcenia nie miał prawa orzekać o odpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, a wobec tego zobligowany był do omowy przekształcenia także udziału R. T.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, analiza zebranych w sprawie dokumentów wskazuje, że nie zmodyfikował on wniosku na żądanie odpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego. Jedynie pismem z 25 października 2012 r. zwrócił się do organu I instancji, aby wyliczył mu wysokość opłaty z tytułu przekształcenia, wskazując, że następnie zdecyduje czy ubiegać się o przekształcenie odpłatne, czy nadal o nieodpłatne. Jednakże w późniejszych pismach nie wnosił o odpłatne przekształcenie. Natomiast w ostatnim zdaniu odwołania od decyzji organu I instancji wskazał jednoznacznie, że wnosi o nieodpłatne przekształcenie.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nie uwzględnienia przez organy, faktu, że na skutek działania dekretu [...] jego poprzednicy prawni utracili nieruchomość przy ul. [...], podnieść należy, że prawidłowo wskazały organy, że nie ma to znaczenia dla niniejszej sprawy. Otóż można skutecznie przekształcić prawo użytkowania wieczystego konkretnej nieruchomości (działki ewidencyjnej) w prawo własności tej samej działki. Przepisy ustawy z 29 lipca 2005 r. nie przewidują " zaliczenia" praw z tytułu innych utraconych nieruchomości na poczet przekształcenia prawa użytkowania wieczystego innej nieruchomości. Wobec tego organ nie miał potrzeby przeprowadzać dowodu z akt własnościowych nieruchomości przy ul. [...].
Niezasadne są zarzuty skargi co do braku umocowania zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] – W.T. do wydania decyzji w imieniu Zarządu Dzielnicy [...]. Otóż zgodnie z § 7 pkt 15 lit.c) uchwały nr [...] Rady Miasta W. z [...] grudnia 2008 r. w sprawie przekazywania dzielnicom W. do wykonania niektórych zadań i kompetencji W., przekazano dzielnicom, m. in., kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych w postępowaniach dotyczących nieruchomości W. położonych na terenie dzielnic, w sprawach przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Zgodnie z art. 6 ustawy z 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) organem wykonawczym dzielnicy jest zarząd dzielnicy. Jak wynika z załączonej do akt sprawy uchwały nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z [...] sierpnia 2011 r., Zarząd udzielił upoważnienia W. T., zastępcy burmistrza Dzielnicy [...], m.in., do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach dotyczących przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Upoważnienie to pozostaje w zgodzie z art. 268a kpa. Wobec tego wątpliwości skarżącego co do umocowania zastępcy burmistrza do wydania decyzji w imieniu Zarządu Dzielnicy [...], są niezasadne.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego długotrwałości postępowania, to wskazać należy, że Sąd w niniejszym postępowaniu nie jest uprawniony do orzekania w powyższej kwestii, gdyż przedmiotem jego nie jest przewlekłość postępowania administracyjnego, lecz ocena zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło