VII SA/Wa 1771/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-28
Skład orzekający: Maria Tarnowska, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Bożena Więch-Baranowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej powinien odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli skarga na tę decyzję została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, a zarzuty wniosku o stwierdzenie nieważności wkraczają w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej powinien rozpoznać wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji co do istoty (art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 kpa), chyba że wstępne badanie zawartości żądania ustali wystąpienie przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym ze względu na wydany uprzednio prawomocny wyrok sądu administracyjnego. W sytuacji, gdy sądy administracyjne rozpoznały już zarzuty strony dotyczące stanu faktycznego i prawnego, a następnie oddaliły skargę, organ powinien odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, jeśli nowe zarzuty wkraczają w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej. Jednakże, jeśli zarzuty dotyczą kwestii niebadanych przez sądy, organ powinien merytorycznie rozpoznać wniosek.Stan faktyczny
Skarżąca A. M. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia u niej choroby zawodowej. Wcześniejsze postępowanie administracyjne i sądowe (WSA w Rzeszowie i NSA) zakończyło się oddaleniem skargi skarżącej. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów kpa poprzez stosowanie sztywnej teorii dowodowej oraz nieustalenie następcy prawnego zlikwidowanego przedszkola, które miało być jej pracodawcą. Główny Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, uznając, że sądy już rozpoznały zarzuty dotyczące postępowania dowodowego, a kwestia następcy prawnego nie mogła być badana, gdyż przedszkole zostało zlikwidowane w 1988 r.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala
I. Stan sprawy
1. Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...] po rozpoznaniu wniosku A. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]kwietnia 2013 r. znak [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja ta została wydana na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 158 § 1 i art. 157 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
2. W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Sanitarny podał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...]decyzją z dnia [...]sierpnia 2011 r. znak: [...] nie stwierdził u A. M. choroby zawodowej tj. przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. [...]wykazu chorób zawodowych, a [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzję tę utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] października 2011 r. znak: [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 1217/11 oddalił skargę A. M. na decyzję [...]Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]z dnia [...]października 2011 r. nr [...], a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 września 2012 r. II OSK 1393/12 - oddalił skargę kasacyjną A. M..
Rozpoznając wniosek A. M. o stwierdzenie nieważności decyzji [...]Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]z dnia [...]października 2011 r. organ wskazał, że z wyjaśnień strony złożonych w Powiatowej [...] w [...]wynika, że Przedszkole Nr [...] w [...]zostało zlikwidowane w 1988 r., a zatem nie mogło brać udziału w postępowaniu dotyczącym choroby zawodowej A. M.. Nie można więc mówić o rażącym naruszeniu prawa, bowiem działanie organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie wywołuje skutków społeczno-gospodarczych, niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących nieprawdziwości orzeczeń lekarskich i karty narażenia zawodowego organ wyjaśnił, że zarzuty te były brane pod uwagę przez sądy administracyjne i zostały uznane za nieuzasadnione w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, który dowodzi, że organy podjęły wszelkie niezbędne kroki do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, który stał się podstawą do wydania decyzji w świetle zgromadzonego materiału dowodowego.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła A. M..
3. W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Sanitarny, rozpoznając sprawę ponownie, stwierdził, że nie znalazł żadnych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Podkreślił, że postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej A. M. zostało zbadane pod względem formalno - prawnym zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny. Żaden z Sądów nie dopatrzył się zaistnienia w sprawie naruszeń prawa powodujących nieważność decyzji, a sądy biorą je pod uwagę z urzędu, niezależnie od skargi strony.
4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości.
II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron
1. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. M., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji.
Skarżąca w obszernej skardze zakwestionowała wyniki badań i sposób wydawania orzeczeń lekarskich w jej sprawie. Podniosła, że organy orzekające w przedmiocie choroby zawodowej naruszyły art. 7, 75, 77 § 1 i 80 kpa, poprzez stosowanie sztywnej teorii dowodowej i przyjęcie wniosków końcowych orzeczenia lekarskiego bez skontrolowania ich zgodności ze stanem zdrowia osoby badanej stwierdzonym w bezpośrednim badaniu przez specjalistów, a także nie podjęcie żadnych działań mających na celu ustalenie następcy prawnego [...]Przedszkola nr [...] w [...], i nie zawiadomienie go o wszczęciu postępowania.
2. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Stosownie zaś do art. 134 § 1 ppsa, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnoszono w skardze.
2. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzającą ją decyzja nie naruszają prawa.
Przedmiotem wniosku A. M. było żądanie stwierdzenia nieważności decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]października 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję [...]Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]z dnia [...]sierpnia 2011 r., którą odmówiono stwierdzenia u A. M. choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. [...]wykazu chorób zawodowych.
Wyrokiem z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 1217/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 września 2012 r. II OSK 1393/12, oddalił skargę kasacyjną A. M. od tego wyroku.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zasadnie doszło do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. I OPS 6/09, żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 kpa.
W razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 kpa, czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 kpa). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej - materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji.
Zdaniem Sądu w świetle tej uchwały podstawą dopuszczalności wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej przez Sąd administracyjny, gdy skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, wiąże się z koniecznością wstępnego zbadania przez ten organ przede wszystkim tego, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania, łącząca się z faktem sformułowania przez sąd stanowiska o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Dokonanie tego rodzaju ustalenia wymaga zapoznania się z uzasadnieniem wydanego wyroku, po to, by stwierdzić czy składniki oceny prawnej sądu posiadającej przymiot powagi rzeczy osądzonej czyniąc żądanie niedopuszczalnym, stanowią przeszkodę prawną dla nadania mu dalszego biegu w celu podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 158 § 1 kpa.
Skarżąca dochodząc stwierdzenia nieważności decyzji, wskazała, że organy nie podjęły żadnych działań w kierunku ustalenia następcy prawnego [...]Przedszkola nr [...] w [...]oraz zastosowały sztywną teorię dowodową naruszając art. 75 kpa.
Ze wskazanych wyżej wyroków wydanych w sprawie choroby zawodowej skarżącej wynika, że sądy oceniły przeprowadzone postępowanie administracyjne oraz dowody na których oparto kwestionowane decyzje.
I tak, jak trafnie wskazał to Główny Inspektor Sanitarny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 1217/11 wskazał, że orzeczenia lekarskie wydane przez jednostki medyczne obydwu instancji były wielokrotnie kwestionowane przez skarżącą i organy zwracały się do upoważnionych jednostek medycznych obydwu instancji o udzielenie odpowiedzi na postawione przez skarżącą wątpliwości. Zatem organy miały na względzie regułę zawartą w art. 7 kpa, czyli dążyły do ustalenia stanu faktycznego sprawy stosując środki dowodowe wynikające z rozporządzenia z 2009 r., przy zachowaniu zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 89 kpa. Sąd uznał zarzuty A. M. kwestionujące skuteczność i wiarygodność przeprowadzonego postępowania dowodowego za nieuzasadnione w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, z którego wynika, że organy podjęły wszelkie niezbędne kroki do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, który stał się podstawą do wydania decyzji przez [...]Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Sąd uznał również za niezasadny zarzut skarżącej naruszenia procedur pozyskiwania opinii medycznych. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 1 września 2012 r. II OSK 1393/12 uznał zarzuty A. M. za nieuzasadnione.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 w zw. art. 134 ppsa sąd nie jest związany zarzutami skargi, i gdy stwierdzi, że w sprawie zachodzą przyczyny określone w 156 kpa stwierdza nieważność decyzji, zatem z urzędu sąd bada czy w sprawie zaistniały przesłanki powodujące nieważność decyzji. W rozpoznawanej sprawie sądy nie stwierdziły, aby decyzja była dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.
Skarżąca we wniosku wskazała na błąd organu polegający na nie podjęciu działań w celu ustalenia następcy prawnego jej pracodawcy – Przedszkola, a ta kwestia nie była przedmiotem rozważań sądów. Oznacza to, że żądanie nie wkracza w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej. Zdaniem Sądu, Główny Inspektor Sanitarny prawidłowo wszczął postępowanie administracyjne i zakończył je decyzją merytoryczną określoną w art. 158 kpa.
Odnosząc się do tego zarzutu należy wyjaśnić, że ustalenie następcy prawnego pracodawcy możliwe jest tylko wtedy gdy nastąpi przejęcie części lub całości zakładu lub jego przekształcenie. W przypadku zaś likwidacji, podmiot przestaje istnieć, a jego działalność nie jest w żaden sposób kontynuowana.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że [...]Przedszkole nr [...] w [...]zostało zlikwidowane, na co wskazała sam skarżąca w wyjaśnieniach złożonych w Powiatowej [...] w [...], określając jednocześnie że likwidacja nastąpiła w 1988 r.
Stroną postępowania może być tylko podmiot istniejący w chwili gdy postępowanie się toczy, a zatem skoro przedszkole zostało zlikwidowane w 1988 r., to nie istniało w dniu wszczęcia postępowania urzędu, tj. w dniu [...]października 2005 r., a wiec nie mogło w nim uczestniczyć, a z uwagi na fakt, że zostało zlikwidowane to nie może mieć następcy prawnego.
W takiej sytuacji rację mają organy, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa przy ustaleniu kręgu stron postępowania, a tym bardziej rażącego naruszenia prawa, które daje podstawę do stwierdzenia nieważności.
3. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło