I FSK 588/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (spr.), Sędzia del. WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. Sp. z o o. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt I SAB/Ol 9/13 w sprawie ze skargi S. Sp. z o o. w O. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w O. w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji w sprawie zabezpieczenia na majątku przewidywanych kwot zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. Sp. z o o. w O. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Skarga kasacyjna S. sp. z o.o. w O. dotyczy wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Ol 9/13, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa" oddalił skargę S. sp. z o.o. w O. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w O. w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji w sprawie zabezpieczenia na majątku przewidywanych kwot zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2011 r. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że skarżąca podniosła, iż do dnia złożenia skargi nie zostało rozpoznane odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 18 czerwca 2012 r., które zawierało wszelkie elementy konstrukcyjne wymagane przepisami prawa. Skarżąca podkreśliła, że w następstwie wniesienia odwołania z dnia 4 lipca 2012 r. nie otrzymała żadnej odpowiedzi organu drugiej instancji. Wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w O. postanowienia dotyczyły bowiem innych spraw, co do których nie był podnoszony zarzut bezczynności. W ocenie skarżącej, postanowienie z dnia 30 października 2012 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, dotyczyło odwołania z dnia 21 września 2012 r., natomiast postanowienie z dnia 5 września 2012 r., stwierdzające niedopuszczalność odwołania, było adresowane do M. M., a nie do skarżącej. Wskazując na motywy oddalenia skargi Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż Dyrektor Izby Skarbowej w O., w następstwie odwołania z dnia 4 lipca 2012 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 18 czerwca 2012 r. wydał postanowienie z dnia 5 września 2012 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania oraz postanowienie z dnia 30 października 2012 r. stwierdzające uchybienie terminowi do jego wniesienia. W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie pozostawał więc w stanie bezczynności. Poza przedmiotem niniejszego postępowania pozostawała natomiast okoliczność skierowania do M. M. pierwszego z wymienionych wyżej orzeczeń oraz "wykreowania" przez organ "odrębnej sprawy" poprzez wydanie drugiego postanowienia, w którym stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Na powyższe orzeczenie S. sp. z o.o. w O., działająca za pośrednictwem pełnomocnika – doradcy podatkowego złożyła skargę kasacyjną, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Jako podstawy kasacyjne skarżąca powołała: 1) w związku z art. 174 pkt 2 Ppsa naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 149 § 1, art. 151 w zw. z art. 134 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 Ppsa polegające na oddaleniu skargi bez wyjaśnienia na podstawie akt sprawy tego, kto w dniu 4 lipca 2012 r. wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 18 czerwca 2012 r., mimo że w sytuacji gdy odwołanie wniosła skarżąca jest oczywiste, iż organ odwoławczy pozostaje w stanie bezczynności; - art. 149 § 1, art. 151 w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 Ppsa, art. 139 § 1, art. 140 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zwanej dalej "Op", polegające na oddaleniu skargi podczas gdy powinna ona być uwzględniona z uwagi na oczywisty stan bezczynności organu odwoławczego, wynikający z tego, że skarżąca w terminie wniosła odwołanie, a organ zainicjowanej w ten sposób sprawy nie załatwił oraz nie wyjaśnił przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie; - art. 149 § 1, art. 151 w zw. z art. 141 § 4, art. 134 § 1, art. 133 § 1, art. 3 § 1 i 2 pkt 8 Ppsa, art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 126, poz. 714), zwanej dalej "Pusa" polegające na błędnym rozpoznaniu stanu sprawy i niedostrzeżeniu, że przedmiotem skargi na bezczynność była tylko i wyłącznie sprawa z odwołania skarżącej z dnia 4 lipca 2012 r., które to odwołanie skarżąca złożyła tego samego dnia w siedzibie organu odwoławczego i w odniesieniu do którego na dzień wniesienia skargi nie otrzymała żadnej odpowiedzi oraz, że przedmiotem skargi na bezczynność nie była odrębna sprawa z odwołania z dnia 4 lipca 2012 r., wniesionego przez pełnomocnika skarżącej za pośrednictwem poczty w dniu 21 września 2012 r.; 2) w związku z art. 174 pkt 1 Ppsa naruszenie prawa materialnego tj. art. 2, art. 7, art. 45 pkt 1 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, w wyniku czego Sąd pierwszej instancji dokonał takiej wykładni przepisów postępowania, w świetle której skarżąca nie ma skutecznego instrumentu w postaci skargi na przewlekłość ze względu na to, że zainicjowane zostały odrębne postępowania, pozostające bez związku z postępowaniem zainicjowanym skargą na przewlekłość. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy, działający za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna i tym samym podlega oddaleniu. Przystępując do oceny postawionych zarzutów należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji w oparciu o akta sprawy prawidłowo podniósł, iż organ odwoławczy wydał dwa postanowienia: z dnia 30 października 2012 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą oraz z dnia 5 września 2012 r., stwierdzające niedopuszczalność odwołania M. M. Było to konsekwencją uznania przez Dyrektora Izby Skarbowej w O., że od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 18 czerwca 2012 r. zostały wniesione dwa odwołania (M. M. i skarżącej). Działania organu, choć wadliwe, potwierdzały zatem, że Dyrektor Izby Skarbowej w O. podejmował konkretne czynności procesowe, które wykluczały uznanie, iż pozostawał w bezczynności. Niezałatwienie sprawy co do istoty w postępowaniu odwoławczym było wynikiem stwierdzenia przeszkód formalnych, co doprowadziło do wydania postanowień na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i 2 Op. Wydane orzeczenia podlegały natomiast weryfikacji w administracyjnym i sądowoadministracyjnym toku instancji, skutkiem czego zostały wyeliminowane z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 października 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 717/14 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ odwoławczy wydał więc orzeczenia naruszające prawo, podlegające uchyleniu, lecz nie pozostawał w stanie bezczynności. Organ podatkowy pozostaje w bezczynności, gdy nie załatwi sprawy w terminie przewidzianym w art. 139 Op, nie dopełni obowiązku przewidzianego w art. 140 tej ustawy lub nie podejmie innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkód w rozstrzygnięciu sprawy co do istoty. W niniejszej sprawie przeszkody do rozpoznania odwołania miały, w ocenie organu, charakter nieusuwalnych, dlatego też nie zostały podjęte działania mające na celu ich wyeliminowanie. Stwierdzenie zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 228 Op powoduje bowiem konieczność wydania postanowienia, które kończy postępowanie odwoławcze bez wydania orzeczenia w przedmiocie danego postępowania (decyzji). Jest to ponadto jedna z form załatwienia sprawy, a więc wydanie postanowienia na podstawie art. 228 Op w terminie przewidzianym w art. 139 § 3 Op wykluczało pozostawanie organu odwoławczego w stanie bezczynności. Mimo więc niezgodności z prawem postanowień z dnia 21 września 2012 r. oraz z dnia 5 września 2012 r. Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw by wniesioną skargę na bezczynność uwzględnić. Wydał zatem prawidłowy wyrok, natomiast postawione przez skarżącą zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania orzekł natomiast stosownie do treści art. 204 pkt 1 Ppsa.