I SA/Sz 673/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej M. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia 7.05.2013 r. o nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 22 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164) – zwanej dalej "ustawą o płatnościach", Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w Z z dnia 11.03.2013 r. o nr [...], którą odmówiono M S przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego oraz akt sprawy, wydanie tej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu: W dniu 19.04.2012 r. do Biura Powiatowego w Z (dalej "Biuro") wpłynął wniosek J S ([...] M S) o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. W dniu 9.07.2012 r. J S zmarł. W dniu 10.08.2012 r. M S złożyła w Biurze wniosek na rok 2012 o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej lub specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych w przypadku śmierci rolnika wraz z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów oraz z pełnomocnictwem udzielonym A S. Następnie, 27.08.2012 r., M S dostarczyła do Biura kopię odpisu skróconego aktu zgonu J S oraz wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po ww. W dniu 28.01.2013 r. do Biura wpłynęły nadane przesyłką pocztową w dniu 25.01.2013 r. następujące dokumenty: oświadczenia siedmiu spadkobierców ([...] J i M S) o wyrażeniu zgody na wstąpienie M S na miejsce wnioskodawcy i przyznanie jej płatności rolnośrodowiskowej; wniosek o wypłatę dopłat obszarowych za 2012 po J S; postanowienie Sądu Rejonowego w D o stwierdzeniu nabycia spadku. Decyzją z dnia 11.03.2013 r., doręczoną Stronie w dniu 14.03.2013 r., Kierownik Biura Powiatowego w Z odmówił M S przyznania płatności bezpośrednich na rok 2012, uznając, że odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w D o stwierdzeniu nabycia spadku po J S został przez nią złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 22 ust. 5 ustawy o płatnościach. Przepis ten wymaga bowiem, by odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku był złożony w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Tymczasem, postanowienie Sądu Rejonowego uprawomocniło się 3.01.2013 r., a jego odpis został złożony do akt sprawy 25.01.2013 r. Pismem z dnia 15.03.2013 r., nadanym w urzędzie pocztowym 18.03.2013 r., M S wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, że jest ona krzywdząca. Strona podniosła także, że postanowienie Sądu o nabyciu spadku po J S, otrzymała za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 16.01.2013 r., czyli w trzynastym dniu po uprawomocnieniu się postanowienia sądu, które nastąpiło 3.01.2013 r. Zaznaczyła przy tym, że stwierdzenie uprawomocnienia tego orzeczenia (złożenie stempla i podpisu sędziego Sądu w D) nastąpiło 10.01.2012 r. i dopiero po tej dacie odpis postanowienia wysłano do niej. Strona wskazała, że wydawało jej się, iż termin jest liczony zawsze od momentu otrzymania danej decyzji czy zawiadomienia. Wskazała również, że ze względu na stan jej zdrowia (jest osobą niepełnosprawną z I grupą inwalidzką) oraz fakt, iż mieszka sama (jej dzieci mieszkają w dużej odległości poza terenem powiatu drawskiego i pracują), nie miała możliwości osobistego odbioru postanowienia z Sądu we wcześniejszym terminie i czekała na otrzymanie postanowienia sądu za pośrednictwem Poczty Polskiej. Wniosek o wypłatę dopłat wraz z postanowieniem Sądu został wysłany do organu przez jej syna w dniu 25.01.2013 r. Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie, opisaną na wstępie decyzją z dnia 7.05.2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że jest ona uzasadniona z powodu niedotrzymania przez M S warunku z art. 22 ust. 5 ustawy o płatnościach. W skardze na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie M S wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonemu aktowi Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 22 ust. 5 ustawy o płatnościach, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że 14-dniowy termin na złożenie załącznika do wniosku w postaci postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku jest terminem o charakterze materialnoprawnym, podczas, gdy w istocie termin ten ma charakter proceduralny, co przesądza o tym, że może on podlegać przywróceniu. Skarżąca, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2009 r. o sygn. akt III SA/GI 1242/08, stwierdziła także, że organ powinien był przywrócić jej termin do złożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zwłaszcza że uchybienie, na które powołuje się organ odwoławczy zostało spowodowane okolicznościami od Skarżącej niezależnymi i przez nią niezawinionymi. Podniosła również, że w odwołaniu od decyzji o odmowie przyznania płatności wskazała na okoliczność, iż postanowienie otrzymała w 13-tym dniu terminu, o którym mowa wyżej, zaś stan zdrowia oraz fakt, że jest osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo, uniemożliwił jej wcześniejsze, osobiste odebranie tego dokumentu, jak również przygotowanie jego poświadczonej kopii i wysłanie go w ciągu zaledwie jednego dnia. Skarżąca powołała się także na brak wiedzy prawniczej oraz właściwego zrozumienia powołanych przez organ przepisów. Ponadto, w uzupełnieniu wyjaśnień zawartych odwołaniu od decyzji organu I instancji, Skarżąca podała, że jej stan zdrowia potwierdzony jest orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji oraz że zamieszkuje ona w miejscowości Ż oddalonej o ok. 10 km od D, w którym znajduje się najbliższy urząd pocztowy. Z uwagi na brak możliwości samodzielnego poruszania się, Skarżąca ma możliwość samodzielnego nadawania oraz odbierania przesyłek pocztowych tylko 1 raz w tygodniu, za pośrednictwem listonosza, który z taką właśnie częstotliwością bywa w jej miejscu zamieszkania. Powyższe okoliczności stanowią poważne utrudnienie i winny, zdaniem Skarżącej zostać wzięte pod uwagę przy dokonywaniu przez Sąd oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy (dowód: kopia orzeczenia skarżącej o niepełnosprawności - wypis orzeczenia Lekarza rzeczoznawcy [...] oraz kopia legitymacji osoby niepełnosprawnej nr [...]). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Odnosząc się do zarzutów Skarżącej co do nieprzywrócenia jej terminu na złożenie ww. postanowienia, organ stwierdził, że przepis art. 58 § 1 K.p.a. jasno wskazuje, iż należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego. W aktach sprawy nie ma zaś dokumentu, który wskazywałby, że Skarżąca zwróciło się z prośbą o przywrócenie terminu a ponadto uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Natomiast hipotetycznie zakładając, że taka prośba zostałaby wniesiona wraz z odwołaniem, to należy wskazać, że M S uchybiła art. 58 § 2 K.p.a., ponieważ uchybiła 7-dniowemu terminowi na złożenie takiej prośby. Przyczyna ustała w dniu odebrania przesyłki z Sądu, czyli w dniu 16.01.2013 r. (jak wskazuje Skarżąca), czyli do dnia 23.01.2013 r. Skarżąca miałaby czas na złożenie prośby o przywrócenie terminu oraz na dopełnienie czynności, dla której określony był termin. Na rozprawie w dniu 28.11.2013 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z dokumentów znajdujących się w aktach organu, dołączonych do sprawy I SA/Sz 1162/13. Skarżąca zaś ustanowiła pełnomocnika, który wniósł o zwrot kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.", kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt spełnienia przez M S - spadkobierczynię po producencie rolnym J S, przesłanek przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych w art. 22 ust. 1-4 ustawy o płatnościach. Organy zakwestionowały bowiem spełnienie przez Skarżącą warunku wynikającego z art. 22 ust. 5 tej ustawy. Z przepisu tego wynika, że spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia. Jak wynika z akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w Drawsku Pomorskim z dnia 11.12.2012 r. o sygn. akt I Ns 463/12 stało się prawomocne w dniu 03.01.2013 r., zaś Skarżąca złożyła je w organie I instancji w dniu 25.01.2013 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), tj. z przekroczeniem 14-dniowego terminu. Nie ulega wątpliwości, że termin, o którym mowa w art. 22 ust. 5 ustawy o płatnościach, ma charakter procesowy i podlega przywróceniu na zasadach określonych w art. 58 K.p.a., którego przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach (vide: uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29.10.2012 r., sygn. akt II GPS 3/12, LEX nr 1222967). Zaznaczyć przy tym należy, że - wbrew stanowisku skargi - Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego na żadnym etapie postępowania nie wskazywał na charakter terminu do złożenia postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku. Organ przeanalizował przebieg postępowania i stwierdził uchybienie ww. terminu, skutkiem czego była odmowa przyznania M S płatności bezpośrednich po zmarłym mężu. Tym samym, na uwzględnienie nie zasługuje zarzut skargi w zakresie naruszenia przez organ art. 22 ust. 5 ustawy o płatnościach, poprzez jego błędną interpretację. Jednocześnie stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie organ wadliwie uznał, że Skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku po zmarłym mężu. W piśmie z dnia 15.03.2013 r. zatytułowanym "Odwołanie", a nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 18.03.2013 r., Skarżąca powołała się na okoliczności, które w jej ocenie usprawiedliwiały niedotrzymanie terminu, w istocie więc zawarła tam wniosek o jego przywrócenie. Ponadto wskazać należy, że złożenie tego wniosku nastąpiło przed upływem 7 dni od powzięcia przez Skarżącą wiadomości o uchybieniu terminu. W tym miejscu wyjaśnić należy, że nie ma podstaw do zakwestionowania wyrażonego w ww. wniosku twierdzenia Skarżącej, że o uchybieniu terminu dowiedziała się dopiero z decyzji organu I instancji. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Skarżąca została pouczona, w jakim terminie ma przedłożyć prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, ani też by została pouczona o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Nie można zatem przyjąć, że składając odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku była świadoma tego, że podejmowana przez nią czynność jest spóźniona oraz że dokonując jej, powinna jednocześnie złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Skoro odpis decyzji organu I instancji doręczono Skarżącej w dniu 14.03.2013 r., to złożenie przez nią w dniu 18.03.2013 r. wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności nastąpiło w terminie przewidzianym w art. 58 § 2 K.p.a. Chybione w tym zakresie jest, zawarte w odpowiedzi na skargę, stanowisko organu, że przyczyna uchybienia terminowi do złożenia postanowienia ustała w dniu odebrania przesyłki z Sądu Rejonowego, tj. 16.01.2013 r., wobec czego termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu oraz do dopełnienia czynności, dla której określony był termin – upływałby dnia 23.01.2013 r. W ocenie Sądu, pomimo nie złożenia odrębnego wniosku, organ właściwy w sprawie powinien rozpatrzyć okoliczności podniesione przez Skarżącą w odwołaniu pod kątem spełnienia bądź niespełnienia przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu, o których mowa w art. 58 K.p.a. Powinno to nastąpić w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, a jego wydanie powinno być poprzedzone stosownym postępowaniem wyjaśniającym w tym przedmiocie (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1.12.2006 r., sygn. akt II GSK 231/09 - nsa.gov.pl). Wydanie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji w przedmiocie płatności przed rozpatrzeniem przez właściwy organ, w trybie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 K.p.a., wniosku o przywrócenie terminu do złożenia przez spadkobiercę prawomocnego postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku stanowi naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach oraz art. 8 K.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, to jest wynikających z tych przepisów zasad praworządności oraz pogłębiania zaufania do organów państwa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej to przyczyny Sąd uchylił decyzję odwoławczą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., zaś zgodnie z art. 152 P.p.s.a. stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Zasądzona na rzecz Skarżącej kwota [...]zł odpowiada wysokości uiszczonego przez nią wpisu od skargi wniesionej do Sądu.