I OSK 782/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 grudnia 2013 r. sygn. akt. IV SA/Gl 1109/13 o odrzuceniu skargi J.S. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Katowicach z dnia 28 sierpnia 2013 r. Nr [..] w przedmiocie kontrolnego badania lekarskiego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 1109/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę J.S. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Katowicach z dnia 28 sierpnia 2013 r. Nr [..]w przedmiocie kontrolnego badania lekarskiego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z dnia 19 września 2013 r. J.S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w Katowicach z dnia 28 sierpnia 2013 r. Nr [..]w sprawie kontrolnego badania lekarskiego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, iż skoro inwalidztwo J.S. powstało w związku ze służbą, co zostało stwierdzone orzeczeniem z dnia 28 kwietnia 2010 r. nr [..]to nie jest możliwym w razie braku zmian w rozpoznaniu chorób uznanie, że inwalidztwo przestało pozostawać w związku ze służbą w więziennictwie. W uzasadnieniu w/w postanowienia odwołując się do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., Sąd podał, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Następnie Sąd I instancji podkreślił, że należy zwrócić uwagę na postanowienie NSA z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/00 (Lex 45587) wydane w składzie 7 sędziów NSA, w którym stwierdzono, że od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, czy rentowego skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje. Sąd I instancji wyjaśnił, że przedmiotem skargi jest orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w Katowicach z dnia 28 sierpnia 2013 r. wydane na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. W zaskarżonym orzeczeniu, po przeprowadzeniu kontrolnego badania lekarskiego, Okręgowa Komisja Lekarska MSW w Katowicach zaliczyła skarżącego do drugiej grupy inwalidzkiej oraz stwierdziła, iż jego inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą w Służbie Więziennej. W związku z powyższym, zdaniem Sądu I instancji, pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczące służby wojskowej również znajdą, w drodze analogii, zastosowanie w niniejszej sprawie do Służby Więziennej albowiem zaskarżone orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w Katowicach z dnia 28 sierpnia 2013 r. wydane zostało na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) i dotyczy ustalenia stanu zdrowia skarżącego, byłego funkcjonariusza Służby Więziennej, dla celów rentowych. Sprawa z zakresu weryfikacji orzeczeń w przedmiocie stwierdzenia niezdolności (zdolności) do służby, związku powstałego schorzenia ze służbą oraz ustalenie inwalidztwa, związku inwalidztwa ze służbą w Służbie Więziennej, należy do kategorii spraw, które na mocy art. 476 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm. – k.p.c.) zalicza się do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy te poddane są właściwości sądu powszechnego (art. 477 ze znakiem 8 § 1 k.p.c.). Na tą kategorię orzeczeń komisji skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Natomiast błędne pouczenie o środku zaskarżenia, zawarte w zaskarżonym orzeczeniu, nie czyni skargi dopuszczalnej. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J.S. reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając je w całości zarzucił naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. 1) art. 58 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym przyjęciu, że orzeczenie wydane przez Okręgową Komisję Lekarską Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Katowicach nie jest aktem lub czynnością organu administracji, a zaskarżone orzeczenie nie podlega właściwości sądownictwa administracyjnego, w sytuacji, gdy sprawa powinna zostać rozpoznana przez sąd administracyjny; 2) art. 477 (8) Kodeksu postępowania cywilnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym przyjęciu, że orzeczenie wydane przez Okręgową Komisję Lekarską Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Katowicach podlega sądownictwu powszechnemu a w/w organ jest organem rentowym. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Katowicach wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przyczyny określono w § 2 art. 183 powołanej ustawy. Przy czym, wobec niestwierdzenia nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania wyłącznie do oceny zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa. W pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 58 § 1 P.p.s.a. określa przyczyny odrzucenia skargi. W pkt. 1 tego przepisu przyjęto, że odrzucenie następuje jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie z tego powodu ma miejsce w szczególności wówczas gdy dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu ( art. 5). W związku z powyższym wskazać należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że orzeczenia komisji lekarskich działających w sprawach funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, kandydatów do takiej służby oraz emerytów i rencistów ABW czy Urzędu Ochrony Państwa dzielą się na dwie zasadnicze grupy. Pierwsza z nich obejmuje kwestie zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby. Takie orzeczenia podejmowane są na podstawie przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz.U. Nr 88, poz.809 ze zm.), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 74, poz.676). Orzeczenia w tych sprawach są wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby lub zwolnienia ze służby. Mają one jednak byt w pełni autonomiczny i podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt.1 P.p.s.a. Natomiast druga grupa orzeczeń to orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą i stopień inwalidztwa m.in. dla celów emerytalno-rentowych. Podstawą tych orzeczeń są odrębne przepisy, to jest przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, emerytów i rencistów Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 160, poz.1552 ze zm.), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 21 ust. 5 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. Nr 53, poz. 214 ze zm.). Takie orzeczenia nie mają samodzielnego bytu. Są one poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzeczenia z tej drugiej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do jego właściwości (por. wyroki NSA z dnia 30 kwietnia 2010 sygn. akt I OSK 93/10, z dnia 29 maja 2008r sygn. akt II OSK 667/08 opublik. w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r sygn. III ZP 9/99 OSNAPiUS z 2000r, nr 5, poz.167, uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r sygn. akt OPS 8/97, postanowienie NSA z 6 listopada 2000r sygn. OSA 1/00 ONSA z 2001, nr 2, poz.47 oraz wyrok NSA z 22 lipca 2010 r. sygn. I OSK 220/10 opublik. w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA). Należy przy tym zaznaczyć, iż przedmiotem skargi do Sądu I instancji było orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w Katowicach z dnia 28 sierpnia 2013 r. wydane na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie uznał, iż powyższe ustalenia dotyczące służby wojskowej, mają również zastosowanie do funkcjonariuszy służby więziennej. W tej sytuacji jako niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 4 i art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., albowiem Sąd I instancji trafnie przyjął, że skoro w niniejszej sprawie zaskarżone orzeczenie dotyczyło ustalenia stanu zdrowia skarżącego, byłego funkcjonariusza służby więziennej, dla celów rentowych, to orzeczenie to należy do drugiej omawianej powyżej grupy orzeczeń nie mających samodzielnego bytu i nie podlegających kontroli sądów administracyjnych. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji art. 477 (8) § K.p.c. należy wyjaśnić, iż w żaden sposób nie dotyczy i nie wpływa on na postępowanie zainicjowane skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego, które regulują przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w Katowicach o zasądzenie kosztów postępowania należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 4/07 (publ. ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23) wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 P.p.s.a.).