V SA/Wa 1803/13
WyrokWSA w Warszawie2013-12-03
Skład orzekający: Michał Sowiński, Piotr Kraczowski, Krystyna Madalińska-Urbaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy jednostka samorządu terytorialnego może domagać się zwrotu kwot, które nie zostały potrącone z wpływów z opłat za użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa w terminach określonych w ustawie o finansach publicznych, powołując się na błąd organów państwowych lub zasady uczciwości?Ratio decidendi
Jednostka samorządu terytorialnego nie może domagać się zwrotu kwot, które nie zostały potrącone z wpływów z opłat za użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa w terminach określonych w art. 255 ustawy o finansach publicznych. Prawo do potrącenia tych środków wygasa z upływem terminów określonych w tym przepisie, a późniejsze dochodzenie zwrotu nie znajduje podstawy prawnej w obowiązujących przepisach, w tym w przepisach Ordynacji podatkowej czy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.Stan faktyczny
Powiat złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty lub wyrażenie zgody na potrącenie kwoty z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa za lata 2006-2007, twierdząc, że nie potrącił należnej mu 25% części tych wpływów z powodu błędnych informacji uzyskanych od organów państwowych. Wojewoda i Minister Finansów odmówili stwierdzenia nadpłaty i potrącenia, wskazując na wygaśnięcie prawa do potrącenia z uwagi na upływ terminów określonych w ustawie o finansach publicznych. Powiat wniósł skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Powiatu ... na decyzję Ministra Finansów z dnia ... czerwca 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu kwoty niepotrąconych opłat za użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa lub wyrażenia zgody na jej potrącenie z bieżących wpływów; - oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Powiat ... jest decyzja Ministra Finansów z dnia ... czerwca 2013 r., znak: ..., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody ... z dnia ... stycznia 2013 r., znak: ... wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej w zakresie wpływów z opłat za użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa od wyegzekwowanych należności w latach 2006-2007 i wyrażenia zgody na potrącenie przez stronę kwoty ... zł z bieżących wpływów.
Powiat ... (dalej: Powiat) złożył do Wojewody Warmińsko-Mazurskiego wniosek w sprawie stwierdzenia nadpłaty kwoty ... zł stanowiącej dochód Powiatu z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa w latach 2006-2007 (ewentualnie wyrażenie zgody na potrącenie ww. kwoty z bieżących wpływów z gospodarki gruntami Skarbu Państwa).
Decyzją z ... stycznia 2013 r. o wskazanym wyżej numerze Wojewoda ... odmówił Powiatowi stwierdzenia nadpłaty dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej w zakresie wpływów z opłat za użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa od wyegzekwowanych należności w latach 2006-2007 i wyrażenia zgody na potrącenie przez stronę kwoty ... zł z bieżących wpływów oraz odmówił Powiatowi zwrotu powyższej kwoty.
Wojewoda stwierdził, że w latach 2006-2007 Powiat nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i potrącił na rzecz dochodów własnych niższe kwoty (w sumie o ... zł) niż te, do których uprawniał go art. 23 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651). Wojewoda wyjaśnił, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia nadpłaty dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej w zakresie wpływów z opłat za użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa wyegzekwowanych zaległości w latach 2006/2007 i wyrażenia zgody na potrącenie przez Powiat ... kwoty ... zł z bieżących wpływów.
Od powyższej decyzji Powiat wniósł odwołanie.
Minister Finansów decyzją z dnia ... czerwca 2013 r. o wskazanym powyżej numerze postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody.
Organ odwoławczy powołał się na art. 67 ustawy o finansach publicznych i wskazął, że w celu dokonania oceny czy w danej sprawie znajdują odpowiednie zastosowanie właściwe przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa konieczne jest ustalenie czy mamy w niej do czynienia z należnościami, o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych. Dodał, że art. 60 ustawy o finansach publicznych, zamieszczony w rozdziale 5 ustawy o finansach publicznym co do zasady określa jedynie jakie dochody budżetu państwa albo jednostki samorządu terytorialnego należy zaliczyć do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym. Wskazany art. 67 ustawy o finansach publicznych nie zawiera własnego katalogu spraw ani też nie odsyła do innych przepisów ustawy.
W ocenie Ministra Finansów nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 67 i art. 60 pkt 8 ustawy o finansach publicznych, przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa mają zastosowanie do pobranych przez jednostkę samorządu terytorialnego dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i jednocześnie nieodprowadzonych na rachunek dochodów budżetu państwa. Tym samym przepis ten, korelujący bezpośrednio z art. 255 ustawy o finansach publicznych, nie ma zastosowania do dochodów pobranych i odprowadzonych na rachunek budżetu państwa. Brak jest podstaw do dokonywania wykładni rozszerzającej postanowień ww. przepisów.
Analogiczna sytuacja dotyczy art. 60 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, zgodne z którym jedynie do spraw dotyczących kwot dotacji podlegających zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie (por. art. 169 ustawy o finansach publicznych) należy stosować odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa (w zakresie nieuregulowanym przepisami ustawy o finansach publicznych).
Minister zauważył również, że powołany w sprawie art. 162 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, określający zasady prowadzenia gospodarki finansowej stanowi, że ustalenie, pobieranie i odprowadzanie dochodów budżetu państwu następuje na zasadach i w terminach wynikających z obowiązujących przepisów. Takim przepisem dla jednostek samorządu terytorialnego jest regulacja zawarta w art. 255 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym zarząd jednostki samorządu terytorialnego przekazuje pobrane dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami, pomniejszone o określone w odrębnych ustawach dochody budżetowe przysługujące jednostce samorządu terytorialnego z tytułu wykonywania tych zadań, na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową, według stanu środków określonego na:
1) 10 dzień miesiąca - w terminie do 15 dnia danego miesiąca:
2) 20 dzień miesiąca - w terminie do 25 dnia danego miesiąca.
Pobrane do dnia 31 grudnia i nieprzekazane w terminach, o których mowa w ust. 1, dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami są przekazywane odpowiednio przez zarząd jednostki samorządu terytorialnego na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową - w terminie do dnia 8 stycznia roku następującego po roku budżetowym, a gdy ten dzień jest dniem wolnym od pracy - do pierwszego dnia roboczego po tym terminie.
W myśl art. 255 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, jednostkom samorządu terytorialnego przysługuje prawo do pomniejszania przekazywanych pobranych dochodów budżetowych związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami. Jednostki te mają uprawnienie do stosownego pomniejszenia pobranych dochodów w ściśle określonym trybie i czasie (terminach określonych w art. 255 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych). W przypadku braku dokonania odpowiedniego pomniejszenia przekazywanych dochodów prawo to wygasa, poza jednym przypadkiem wynikającym z art. 255 ust. 4 ustawy o finansachpublicznych. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieprzekazania dochodów budżetowych w terminach, o których mowa w ust. 1 i 2, dysponent części budżetowej przekazujący dotację celową wydaje decyzję określającą kwotę dochodów przypadającą do zwrotu i termin, od którego naliczane są odsetki. Wydając decyzję właściwy organ zobowiązany jest uwzględnić z urzędu stosowne pomniejszenie dochodów należnych powiatowi. Jest to jedyny przypadek, w którym organ administracji publicznej może podjąć takie działanie.
Wprawdzie zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, od wpływów osiąganych ze sprzedaży, opłat z tytułu trwałego zarządu, użytkowania, czynszu dzierżawnego i najmu - nieruchomości Skarbu Państwa, o których mowa w ust. 1, a także od wpływów osiąganych z opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste, oraz od odsetek za nieterminowe wnoszenie tych należności potrąca się 25% środków, które stanowią dochód powiatu, na obszarze którego położone są te nieruchomość, natomiast organ zauważył, że wskazany art. 255 ust. 1 ustawy o finansach publicznych stanowi o realizacji tego prawa jedynie poprzez pomniejszenie, przy przekazywaniu na właściwy rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej, pobranych dochodów budżetowych o określone procentowo kwoty należne powiatowi. Tym samym potrącenia 25% wskazanych środków można dokonać wyłącznie poprzez stosowne pomniejszenie, o którym stanowi art. 255 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, a to nastąpić może wyłącznie przy przekazywaniu dochodów (nie później).
Istotne znaczenie z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 67 ustawy o finansach publicznych ma regulacja zawarta w art. 255 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Przepisy ustawy o finansach publicznych nie przewidują jednocześnie możliwości przywrócenia terminu do dokonania stosownego pomniejszenia, co jest zrozumiałe zważywszy na okoliczność, że pomniejszyć dochody można wyłącznie w terminach wyznaczonych dla czynności przekazywania dochodów (wskazanych w ustawie i z zasady nieprzywracalnych).
Z powyższego wynika jednoznacznie, że ustawa o finansach publicznych zawiera zatem regulację dotyczącą trybu, w jakim Powiat byl uprawniony uzyskać dochód związany z wykonywanymi czynnościami. Artykuł 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawiera stosownych zapisów w ww. zakresie, nie może być również stosowany samodzielnie, w oderwaniu od postanowień art. 255 ust. 1 ustawy o finansach publicznych.
Minister powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 10 grudnia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1088/12 i wskazał, że podstawą gospodarki finansowej państwa w danym roku budżetowym jest ustawa budżetowa uchwalana na okres roku budżetowego, a podstawą gospodarki finansowej jednostki samorządu terytorialnego jest uchwala budżetowa na rok budżetowy. Nie może być tak, że w każdym czasie można dokonać potrącenia z dochodów budżetowych uzyskanych w danym roku kwot przysługujących w latach ubiegłych.
W ocenie Ministra Finansów uznanie, że istnieje podstawa do dokonania zwrotu kwot, o które nie zostały pomniejszone przekazane dochody byłoby sprzeczne z art. 255 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Powiat ... wniósł o uchylenie decyzji Ministra oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody. Podniósł, iż z uzasadnienia decyzji wynika, że zostały pominięte pewne fakty, które doprowadziły do tego, że Powiat potrącił sobie mniejsze kwoty niż miał do tego prawo. Powiat został wprowadzony w błąd w związku ze stanowiskiem Wojewody jak i Ministra Finansów zawartym w pismach ... z dnia ...01.2006 r. i ... z dnia ...07.2007 r. Z pism tych wynikało, że Powiat nie ma prawa potrącania sobie należności z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste gruntów Skarbu Państwa, jeżeli opłaty te pochodziły z lat ubiegłych. Zdarzało się, że ściągano je w drodze egzekucji sądowej, która najczęściej nie kończyła się w danym roku budżetowym. W związku ze stanowiskiem Wojewody i Ministra Finansów, zawartym w powyższych pismach, Powiat nie potrącał swojej części należności (25%) z wpływów ściąganych egzekucyjnie od dłużników a dotyczących należności z lat ubiegłych. Twierdzenie obecnie, że "Powiat nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i potrącił na rzecz dochodów własnych niższe kwoty", niż te, do których był uprawniony wydaje się co najmniej nie w porządku.
Jak wskazał skarżący, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że "w przypadku braku dokonania odpowiedniego pomniejszenia przekazywanych dochodów prawo to wygasa". W ocenie Powiatu brak jest źródeł prawa, z którego można wywodzić takie twierdzenia. W przedmiotowym przypadku błąd był uzasadniony, gdyż stanowiska przedstawicieli reprezentujących Skarb Państwa uznano za wiarygodne i nie dokonano właściwego pomniejszenia odprowadzanych dochodów. Zdaniem Powiatu istota sprawy sprowadza się do wniosków: jeżeli Skarb Państwa nienależnie uzyskał coś co mu się nie należy, to zgodnie z elementarnymi zasadami uczciwości i sprawiedliwości winien ją zwrócić, bez względu na to kto i z jakich przyczyn pomyłkowo dokonał nadpłaty.
Powiat wskazał, że w postępowaniu sądowym, do którego ta sprawa trafiła z powołaniem się na bezpodstawne wzbogacenie w pierwszej instancji Sąd nie miał wątpliwości, że nadpłacona kwota podlega zwrotowi. Dopiero wskutek apelacji i wystąpienia do Sądu Najwyższego z pytaniem prawnym orzeczono, że sprawa nie należy do właściwości sądów powszechnych.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona i zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
1. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują, z zastrzeżeniem art. 43 ust. 2 i 4, art. 51, art. 57 ust. 1, art. 58-60 oraz art. 60a, starostowie, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Do zadań tych należy m.in. pobieranie i dochodzenie należności z tytułu wynajmu, sprzedaży tych nieruchomości, a także pobieranie opłat z tytułu użytkowania wieczystego.
Zgodnie z art. 23 ust. 3 od wpływów osiąganych ze sprzedaży, opłat z tytułu trwałego zarządu, użytkowania, czynszu dzierżawnego i najmu - nieruchomości Skarbu Państwa, o których mowa w ust. 1, a także od wpływów osiąganych z opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste, oraz od odsetek za nieterminowe wnoszenie tych należności potrąca się 25 % środków, które stanowią dochód powiatu, na obszarze którego położone są te nieruchomości.
Tryb przekazywania w/w wpływów do budżetu reguluje art. 255 ustawy z dnia 27.08.2009 r. o finansach publicznych ( Dz. U. Nr 157 poz. 1240 ze zm. ). Zgodnie z art. 255 ust. 1. zarząd jednostki samorządu terytorialnego przekazuje pobrane dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami, pomniejszone o określone w odrębnych ustawach dochody budżetowe przysługujące jednostce samorządu terytorialnego z tytułu wykonywania tych zadań, na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową, według stanu środków określonego na:
1) 10 dzień miesiąca - w terminie do 15 dnia danego miesiąca;
2) 20 dzień miesiąca - w terminie do 25 dnia danego miesiąca.
Pobrane do dnia 31 grudnia i nieprzekazane w terminach, o których mowa w ust. 1, dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami są przekazywane odpowiednio przez zarząd jednostki samorządu terytorialnego na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową - w terminie do dnia 8 stycznia roku następującego po roku budżetowym, a gdy ten dzień jest dniem wolnym od pracy - do pierwszego dnia roboczego po tym terminie ( art. 255 ust. 2 ).
2. Kwestia możliwości dochodzenia kwot, których jednostka samorządu terytorialnego nie potrąciła w wysokości wynikającej z art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami była przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który uchwałą z dnia 13 lipca 2011 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 35/11, w odpowiedzi na pytanie Sądu Okręgowego w Olsztynie , stwierdził niedopuszczalność drogi sądowej.
Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż środki stanowiące na podstawie art. 23 ust. 3 u.g.n. dochód powiatu były, według art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.), środkami publicznymi, a według obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm. - dalej: "u.f.p.") są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (art. 60 pkt 8). To, że przychody powiatu stanowią w istocie świadczenia, których źródłem są stosunki cywilnoprawne, nie zmienia ich publicznoprawnego charakteru w ramach sektora finansów publicznych. Przysługują one powiatowi od Skarbu Państwa, a nie od strony stosunku cywilnoprawnego, która jest zobowiązana uiszczać opłaty na rzecz Skarbu Państwa.
Do przekazywania należności przewidzianych w art. 23 ust. 3 u.g.n., określonego w ustawie jako "potrącenie", nie mają zastosowania przepisy art. 498 i nast. k.c i w takiej sytuacji brak podstaw do przyjęcia, aby podmioty w sektorze finansów w związku z przekazywaniem tych należności były jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami oraz że każdy z nich mógłby potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiego. Artykuł 23 ust. 3 u.g.n. przyznaje staroście jedynie prawo do żądania przekazania 25% środków uzyskiwanych przez Skarb Państwa z tytułu opłat tam wskazanych.
Zdaniem SN kwestie związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich dysponowaniem pozostają poza sferą stosunków cywilnoprawnych i są rozstrzygane na podstawie przepisów prawa publicznego w ramach systemu finansów publicznych. Stosunki prawne związane ze świadczeniami będącymi niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznym pomiędzy organami władzy publicznej, w tym organami administracji rządowej, a jednostką samorządu terytorialnego, nie są stosunkami prawnymi o równorzędnym charakterze. Do kompetencji organów administracyjnych wymienionych w art. 61 u.f.p. należą wszelkie sprawy dotyczące należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., w tym także dotyczące niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. Z art. 3 u.f.p. wynika, że finanse publiczne obejmują procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowaniem. W tej dziedzinie prawa występuje zawsze publiczny podmiot uprawniony do jednostronnego określania sytuacji prawnej drugiego podmiotu stosunku prawnofinansowego. Stosunki prawne zarówno w zakresie obowiązku przekazywania do budżetu państwa należności określonych w art. 23 ust. 3 u.g.n., jak i w zakresie obowiązku ich zwrotu mają charakter publicznoprawny (administracyjnoprawny). Obowiązek zwrotu świadczenia ma także źródło w stosunku administracyjnym, o którym w pierwszej instancji rozstrzyga organ wskazany w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.f.p.
Dalej SN wskazał, że ustawa o finansach publicznych nie reguluje wprawdzie wprost trybu zwrotu należności odprowadzonej na rachunek budżetu państwa stanowiącej dochód jednostki samorządu terytorialnego, to jednak według jednoznacznego art. 67 tej ustawy, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, a zatem także dotyczących pobieranych przez jednostkę samorządu terytorialnego dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej zleconych odrębnymi ustawami i nieodprowadzonych na rachunek dochodów budżetu państwa, nieuregulowanych tą ustawą, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (jedn. tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). W ten sposób został w dalszym ciągu przewidziany administracyjny tryb postępowania do rozstrzygania spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych stanowiących dochód budżetów jednostek samorządu terytorialnego, w tym także do rozstrzygania o zwrocie przekazanych nienależnie do budżetu Skarbu Państwa kwot stanowiących na podstawie art. 23 ust. 3 u.g.n. dochód powiatu. Artykuł 67 u.f.p. wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. W związku z treścią art. 115 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1241 ze zm.) ma on zastosowanie do spraw wszczętych od dnia 1 stycznia 2010 r., a tylko do spraw wszczętych i niezakończonych przed tym dniem decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to utrzymanie administracyjnej drogi do rozstrzygania sporów dotyczących zwrotu przekazanych do budżetu państwa kwot stanowiących na podstawie art. 23 ust. 3 u.g.n. dochód powiatu. Z mocy jednoznacznego postanowienia art. 67 u.f.p. do tych spraw, wszczętych od dnia 1 stycznia 2010 r., mają odpowiednie zastosowanie przepisy działu III Ordynacji podatkowej, w którym uregulowane zostały także kwestie związane ze zwrotem nienależnie zapłaconego podatku (art. 75 w związku z art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej), jak również przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
3. Podzielając pogląd Sądu Najwyższego co do publicznoprawnego charakteru środków przekazywanych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami , nie sposób jednak podzielić poglądu wyrażonego w uchwale co do możliwości zastosowania do domagania się przez powiat zwrotu "nadpłaconych" środków przepisów Działu III Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 60 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.). Wbrew jednak poglądowi wyrażonemu w cyt. uchwale wśród należności wymienionych w art. 60 nie ma środków stanowiących wynagrodzenie jednostek samorządu terytorialnego za wykonywanie zadań zleconych z zakresu administracji rządowej . Art. 60 pkt 8 w poczet środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym zalicza pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa. Art. 60 nie zawiera zamkniętego katalogu środków publicznych , gdyż używa słów "w szczególności". Trudno jednak uznać, wobec brzmienia art. 60 pkt 8 , że katalog ten może być rozszerzony o dochody już odprowadzone do budżetu państwa. W ocenie Sądu sprzeciwia się takiemu rozszerzeniu wyraźne zaznaczenie, że chodzi o środki nieodprowadzone do budżetu państwa.
Wobec powyższego tryb przewidziany w Dziale III Ordynacji podatkowej, związany z postępowaniem w przypadku nadpłaty w podatku, nie może być w sprawie niniejszej zastosowany.
4. Podstawy do wystąpienia z żądaniem zwrotu kwot nadpłaconych nie można także, w ocenie Sądu, znaleźć w ustawie z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ( t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 80 poz. 526 ze zm. ). Zgodnie z art. 49 ust. 1 jednostka samorządu terytorialnego wykonująca zadania zlecone z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami otrzymuje z budżetu państwa dotacje celowe w wysokości zapewniającej realizację tych zadań. Zgodnie z ust. 4 dotacje celowe, o których mowa w ust. 1, są przekazywane przez wojewodów, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Dotacje celowe, o których mowa w ust. 1, powinny być przekazywane w sposób umożliwiający pełne i terminowe wykonanie zlecanych zadań ( art. 49 ust. 5). W przypadku niedotrzymania warunku określonego w ust. 5, jednostce samorządu terytorialnego przysługuje prawo dochodzenia należnego świadczenia wraz z odsetkami w wysokości ustalonej jak dla zaległości podatkowych, w postępowaniu sądowym ( ust. 6).
W ocenie WSA tryb przewidziany w art. 49 ust. 6 nie może być jednak zastosowany do należności wynikających z art. 23 ust. 3 ustawy z gospodarce nieruchomościami, gdyż ten ostatni przepis definiuje część środków, które powiat potrąca z wpływów nie jako dotację , ale jako dochód powiatu. Ma to ogromne znaczenie, gdyż środki te tym samym nie mają "znaczonego" charakteru, co jest cechą dotacji.
5. Z tych też względów, w ocenie Sądu, jedyny tryb na skorygowanie "nadpłaty" to tryb wynikający z art. 255 ustawy o finansach publicznych. W ocenie Sądu korekta jest możliwa najpóźniej do 8 stycznia roku następującego po roku w którym środki zostały przekazane ( art. 255 ust. 2 u.f.p. ). Późniejsze domaganie się korekty jest niemożliwe z uwagi na specyfikę finansów publicznych, statuowaną przede wszystkim przez zasadę roczności budżetu ( art. 162 u.f.p.). Z kolei odmowa przyznania jednostce samorządu terytorialnego prawa do korekty przekazanych środków stoi , w ocenie WSA , w sprzeczności z treścią art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w którym użyto sformułowania "potrąca się 25% środków", co wskazuje na obligatoryjny, nieuznaniowy charakter tej czynności. A z kolei art. 255 ust. 1 mówi o terminach przekazania środków wg stanu tych środków na dzień 10-ty oraz 20-ty miesiąca. W ocenie Sądu należy przyjąć, że stan ten może być skorygowany o nadpłacone środki już przekazane do budżetu państwa.
Zwrócić też należy uwagę na fakt, iż wojewoda został wyposażony przez ustawę o finansach publicznych w instrument egzekwujący od j.s.t zwrot pobranych dochodów, gdyż zgodnie z art. 255 ust.4 w przypadku nieprzekazania dochodów budżetowych w terminach, o których mowa w ust. 1 i 2, dysponent części budżetowej przekazujący dotację celową wydaje decyzję określającą kwotę dochodów przypadającą do zwrotu i termin, od którego naliczane są odsetki.
Wobec tego jednak, że sprawa dotyczy zwrotu środków przekazanych do budżetu państwa w roku 2007, 2008, 2009 i 2010 należy jeszcze raz stwierdzić, że w obowiązujących przepisach nie można znaleźć podstawy prawnej do wydania decyzji orzekającej o zwrocie na rzecz powiatu nadpłaconych środków. Jak wskazuje J.Borkowski z konstytucyjnej zasady działania organów władzy publicznej "na podstawie i w granicach prawa" (art.7 Konstytucji RP) i z zasady ogólnej ustanowionej w art.6 wynika, że nie można domniemywać stosowania władczej i jednostronnej formy działania, jaką jest decyzja administracyjna, tylko z okoliczności sprawy lub z samego przepisu art. 104 lecz podstawę do jej wydania trzeba wyprowadzić z powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego (B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz 8 wydanie str.465).
Z tych też względów należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skargą podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło