II FSK 550/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt III Sa/Wa 2008/13 w przedmiocie odrzucenia skargi T.G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia umarzającego postępowanie skargowe na czynność egzekucyjną i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania postanawia oddalić skargę kasacyjną. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 20 sierpnia 2013 r., pismem z dnia 17 października 2013 r. przesłano T.G. odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 9 maja 2013 r., o wezwaniu do uiszczenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia – wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 2011 r. w przedmiocie uchylenia postanowienia umarzającego postępowanie skargowe na czynność egzekucyjną i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W wezwaniu pouczono skarżącego, że nieuiszczenie wpisu w terminie skutkować będzie odrzuceniem skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu z dniem 5 listopada 2013r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Z dokumentacji księgowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczącej opłat sądowych wynikało, że skarżący do dnia 19 listopada 2013 r. nie uiścił należnego wpisu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę, uznając, że, mimo prawidłowego wezwania, wpis od tego pisma nie został uiszczony w terminie. W wywiedzionej od powyższego postanowienia skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sadowi pierwszej instancji, wstrzymanie na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. wykonania zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 72 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 73 § 1-4 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i jej odrzucenie, mimo iż nie zostały zachowane warunki doręczania pisma w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. wobec braku pozostawienia w sposób i miejscu przepisanymi prawem zawiadomienia (awizo) o złożeniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej. 2) art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., polegające na nierozpoznaniu i nieuwzględnieniu skargi, mimo zaistnienia przesłanek do uchylenia postanowienia Ministra Finansów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 73 § 1 P.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 (tj. w sposób właściwy lub zastępczy), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej, dokonując jednocześnie zawiadomienia adresata o tym fakcie. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe – na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w tym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Upływ terminu określonego w art. 73 § 3 P.p.s.a. skutkuje powstaniem fikcji prawnej doręczenia - za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, koniecznym warunkiem skutecznego doręczenia jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe – na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (por. postanowienie SN z dnia 7 stycznia 1969 r., II CZ 208/68, OSNC 1969, nr 9, poz. 64; wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r., III RN 70/00, OSNP 2001, nr 19, poz. 574 oraz Dauter Bogusław, Komentarz do art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, LEX, 2013). Co istotne, skuteczność doręczenia w trybie art. 73 P.p.s.a. uzależniona jest od zaznaczenia przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił zawiadomienie dla adresata (por. wyrok SN z dnia 4 lipca 2002 r., I CKN 861/00). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji właściwie określił początek biegu termin do opłacenia pisma, a po ustaleniu, że pismo nie zostało opłacone w terminie, zasadnie odrzucił skargę. W aktach sprawy (k. 66) znajduje się przesyłka, zawierająca wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu, na której doręczyciel odnotował fakt niemożności doręczenia przesyłki w sposób właściwy lub zastępczy oraz pozostawienie jej w placówce pocztowej. Ponadto doręczyciel stwierdził, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym umieścił w dniu 22 października 2013 r. w drzwiach mieszkania adresata. Na kopercie umieszczono także adnotację, że przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 30 października 2013 r. Na podstawie wskazanych powyżej dokumentów, Sąd pierwszej instancji słusznie uznał przesyłkę za doręczoną w dniu 5 listopada 2013 r. Autor skargi kasacyjnej nie zdołał obalić powyższego domniemania, opierając argumentację na gołosłownych twierdzeniach, że doręczyciel nie zawiadomił adresata o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Okoliczności tych jednak w żaden sposób nie uprawdopodobniono. W doktrynie wskazuje się, że "domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. [...] Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania."(por. Dauter Bogusław, Komentarz do art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, LEX, 2013). W aktach sprawy nie ma dowodu, że procedura taka została przeprowadzona, nie wykazano też w żaden inny sposób, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Reasumując, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi, przyjmując, że momentem wyznaczającym początek biegu tego terminu jest dzień 5 listopada 2013 r. Ponieważ skarżący nie opłacił pisma w terminie, WSA w Warszawie, zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a., zobowiązany był skargę odrzucić, co też uczynił mocą zaskarżonego postanowienia. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a. Wobec oddalenia skargi kasacyjnej postanowienie Ministra Finansów, którego wstrzymania wykonania domaga się skarżący, stało się prawomocne. W tym stanie rzeczy, wniosek o zastosowanie względem skarżącego ochrony tymczasowej w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. jest bezprzedmiotowy. Z uwagi na treść art. 203 i art. 204, a także art. 210 § 1 P.p.s.a., NSA nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego między stronami.