I OZ 350/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2555/13 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za niezależnie pobrane postanawia oddalić zażalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], który uznał świadczenia rodzinne, wypłacone A.N. za okres od dnia [...] lipca 2005 r. do dnia [...] sierpnia 2007 r., za nienależnie pobrane. Decyzja organu odwoławczego została doręczona A.N. w dniu 8 sierpnia 2013 r. Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] stała się przedmiotem skargi A.N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku podała, że przebywa na terenie [...], a do Polski przyjeżdża okazjonalnie. Odbiór zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] pokwitowała jej córka D.D., która zamieszkuje w O. przy ul. [...]. Następnie przekazała jej tę decyzję do [...]. Z kolei skarżąca przekazała córce skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] do Polski, aby mogła ją ona wysłać do organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2555/13 odmówił A.N. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia podał, że okoliczność, na którą powołuje się skarżąca w swoim wniosku, tj. wyjazd za granicę, nie może być uznana za przeszkodę usprawiedliwiającą niedochowanie terminu do wniesienia skargi. Poza przytoczoną okolicznością, nie przedstawiła ona bowiem innych zdarzeń, z powodu których, mimo szczególnej staranności, nie mogła wnieść skargi w ustawowym terminie. Z akt sprawy wynika, że Marszałek Województwa [...] w decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] pouczył skarżącą, że stosownie do treści art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego, w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu, zaś w razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Sąd pierwszej instancji wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. została doręczona pełnoletniemu domownikowi strony – synowi M.K. Zgodnie z art. 43 K.p.a., w przypadku nieobecności adresata, pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Tym samym należało uznać, że A.N. została należycie pouczona o obowiązku informowania organu o każdej zmianie swojego adresu w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że również zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2013 r. została skarżącej prawidłowo doręczona na dotychczasowy jej adres, a odbiór pokwitował dorosły domownik, tj. córka skarżącej. Ponadto w zawartym w tej decyzji pouczeniu skarżąca została prawidłowo poinformowana o terminie i sposobie jej zaskarżenia do Sądu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji niemożność wniesienia skargi w ustawowym terminie z powodu wyjazdu za granicę nie może stanowić okoliczności wyłączającej winę strony. W tym przypadku zaniedbania strony nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. W niniejszej sprawie negatywnie należy bowiem ocenić brak wskazania przez skarżącą nowego adresu zamieszkania, adresu do doręczeń, czy nieudzielanie w takim przypadku osobie trzeciej pełnomocnictwa do działania w jej imieniu. Skoro skarżąca wyjechała za granicę, to powinna dołożyć starań, aby w jej zastępstwie czynności w postępowaniu wykonała osoba przez nią upoważniona. Zaznaczyć bowiem należy, iż postępowanie w przedmiocie prawa do świadczeń rodzinnych toczy się od kilku lat, a zatem skarżąca ze swej strony powinna dążyć do tego, aby doprowadzić do zakończenia postępowania administracyjnego. Sąd pierwszej instancji uznał, że uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia skargi wynika z jej oczywistej winy, brak jest zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia jej wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.N. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd pierwszej instancji. Wskazała, iż jej dzieci mają własne życia i nie chcą być pełnomocnikami w jej sprawie, zaś w okres, w którym doręczono jej zaskarżoną decyzję, był okresem wakacyjnym, podczas którego wiele osób wyjeżdża na zasłużony wypoczynek. Stwierdziła również, iż organ mógł wydłużyć termin do wydania decyzji, zaś nie robiąc tego, naruszył konstytucyjną zasadę równości podmiotów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Wyjaśnić należy, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Powołane przez skarżącą zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu, okoliczności nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu skargi. Za przeszkodę taką nie może być bowiem uznany wyjazd zagraniczny w okolicznościach niepoinformowania organu o zmianie adresu, o którym to obowiązku skarżąca została prawidłowo pouczona. Podkreślić również należy, iż ustawodawca uzależnił przywrócenie terminu nie od stopnia winy, lecz od uprawdopodobnienia jej braku. Tym samym uznać należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie narusza przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.