I FZ 76/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Po 956/13 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 17 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług spółki za kwiecień, czerwiec i wrzesień 2007 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólnika za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za kwiecień, czerwiec i wrzesień 2007 r. wraz z odsetkami postanawia oddalić zażalenie. I FZ 76/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Po 956/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez P. P. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 17 maja 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług spółki za kwiecień, czerwiec i wrzesień 2007 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólnika za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za kwiecień, czerwiec i wrzesień 2007 r. wraz z odsetkami. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący swój wniosek uzasadnił tym, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje dla niego szkodę i narazi go na nieuprawnioną i niewykazaną odpowiedzialność podatkową, która przez wiele lat może uniemożliwić mu prowadzenie jakiejkolwiek działalności, a także będzie skutkowało w innych sferach działalności zawodowej i społecznej. Konfrontując taką treść wniosku z brzmieniem art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że w celu stwierdzenia przez sąd zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności strona obowiązana jest do wskazania konkretnych okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków przez wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności. Użyte w art. 61 § 3 P.p.s.a. pojęcia nieostre wymagają skonkretyzowania w argumentacji strony, względnie zobrazowania opisanej we wniosku sytuacji za pomocą odpowiednich dokumentów. Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżący ograniczył się do złożenia wniosku i jego lakonicznego uzasadnienia, nie dołączając do wniosku żadnych dokumentów na poparcie ewentualnych okoliczności wypełniających przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. Zdaniem Sądu strona nie uprawdopodobniła tym samym zaistnienia żadnych okoliczności przemawiających za wstrzymaniem zaskarżonego aktu, co uniemożliwiło dokonanie przez Sąd oceny, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że stanowisko Sądu pierwszej instancji jest nietrafne, gdyż spółka zawiesiła działalność w 2009 r., a rozwiązana została w 2012 r., stąd egzekucja może dotyczyć jedynie jego majątku lub dochodów, a w konsekwencji jeszcze przed rozpoznaniem skargi może on zostać pozbawiony całego mienia, którego nie będzie już mógł odzyskać. Zdaniem skarżącego wskazał on we wniosku na okoliczności i fakty przemawiające za prezentowanym przez siebie stanowiskiem. Strona podkreśliła też, że Skarb Państwa nie poniósł żadnego uszczerbku, a ustalenie przedmiotowego zobowiązania i jego realizacja stanowić będą bezpodstawne wzbogacenie, bo nigdy nie doszło do powstania przedmiotowej należności. Nadto strona zwróciła uwagę na niewiarygodność działań urzędu, które zostały dokonane już po upływie terminu dla ustalania zobowiązań (ze stanu faktycznego jasno wynika, że w sprawie doszło do przedawnienia). W tej sytuacji zaskarżone postanowienie winno być uchylone, szkoda wyrządzona postępowaniem egzekucyjnym nie będzie mogła bowiem być w żaden sposób wyrównana, a odzyskanie majątku będzie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim podkreślić, że wniesienie skargi, zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a., nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji, zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej, mimo jej zaskarżenia. Sąd administracyjny może jednak, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, przy spełnieniu przesłanek z tego przepisu, tj. zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Analizując pod tym względem argumentację zaprezentowaną przez stronę w toku niniejszego postępowania wpadkowego uznać w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy, że skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z rozpatrywanego zażalenia wynika, że zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. strona wywodzi z zasadności skargi i tego, że zobowiązanie dotyczy spółki, a egzekucja może być tylko z majątku skarżącego. Strona wyraziła przy tym przekonanie, że wyegzekwowanego majątku nie będzie mogła odzyskać, na potwierdzenie tego stanowiska podnosząc jedynie ogólnie, że "skutki odmowy wykonania decyzji przyniosły już wiele szkód w kraju, a sposoby zaspokojenia i odwrócenia skutków działań egzekucyjnych nigdy nie doprowadziły do zażegnania strat i przywrócenia stanu sprzed utraty majątku". Wbrew mniemaniu strony, żaden z przywołanych w zażaleniu argumentów nie przemawia za stwierdzeniem, że zachodzi w sytuacji skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Po pierwsze podkreślenia wymaga, że w toku postępowania wpadkowego, jakim jest postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie jest badana zgodność z prawem tejże decyzji. Przekonanie strony o nienależności określonego zaskarżoną decyzją zobowiązania podatkowego, niezależnie od tego czy jest obiektywnie słuszne, czy nie, pozostaje bez wpływu na ocenę wniosku, gdyż przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. odnoszą się do kwalifikowanej dotkliwości wywołanej dla wnioskodawcy w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego, a nie merytorycznej oceny podejmowanych przez organy czynności. Zgodność z prawem zaskarżonej decyzji jest obojętna z punktu widzenia treści art. 61 § 3 P.p.s.a., nie ma zatem żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Drugi z argumentów strony również nie może odnieść spodziewanych skutków. To, że pierwotne zobowiązanie dotyczy spółki, w której skarżący był wspólnikiem, a niemożliwe jest już dokonanie egzekucji z majątku tej spółki, co powoduje sięgnięcie do majątku skarżącego, nie ma samo w sobie żadnego znaczenia w świetle przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki osobowej wiąże się z ryzykiem ewentualnego poniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki przez jej wspólników (art. 115 Ordynacji podatkowej) – ustawodawca nie przewidział, by w tym akurat przypadku dochodziło do uniezależnienia wstrzymania wykonania decyzji od przesłanek związanych z kwalifikowaną dotkliwością wykonania decyzji w konkretnej sytuacji danego skarżącego. Stąd wymaga podkreślenia, że - jak już wskazano wyżej - zasadę stanowi wykonanie aktu lub czynności (art. 61 § 1 P.p.s.a.), a wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty danego podatku (czy jest nim dłużnik czy też – jak w sprawie – tzw. osoba trzecia) jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne (prowadzą do zmniejszenia majątku), instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. jest też to, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi strony uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania. Strona co prawda prezentuje stanowisko, że wyegzekwowane z jej majątku kwoty nie będą mogły być odzyskane, jednak pogląd ten został uzasadniony niezwykle ogólnikowo – strona zdaje się uważać, że co do zasady nie będzie możliwe przywrócenie stanu sprzed egzekucji. Stanowisko to w przypadku należności pieniężnych, a do takich należą zobowiązania podatkowe, generalnie nie jest uprawnione. Należy zwrócić uwagę, że strona nie wskazała na okoliczności, które w jej konkretnej sytuacji przemawiałyby za wnioskiem przeciwnym (np. niebezpieczeństwo zlicytowania nieruchomości). Zarówno wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak i zażalenie, pozbawione są jakichkolwiek danych dotyczących majątku skarżącego, stąd niemożliwe jest dokonanie oceny, jaki wpływ na ten majątek wywarłoby wykonanie decyzji. Warto podkreślić, że ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków, ocena ta wymaga natomiast dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich – przez stronę – dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja np. z wysokością określonego zaskarżoną decyzją zobowiązania podatkowego, może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przedmiotowej sprawie strona w żaden sposób nie wskazała (już nie mówiąc o udokumentowaniu), że w istocie wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do tak dalece idących skutków, by można było stwierdzić spełnienie wymogów z art. 61 § 3 P.p.s.a. Gołosłowne i ogólnikowe twierdzenia o "możliwości pozbawienia całości mienia" i "uniemożliwieniu prowadzenia jakiejkolwiek działalności", czy "skutkach w innych sferach działalności zawodowej i społecznej", bez potwierdzenia tych okoliczności aktualnymi danymi dotyczącymi np. wysokości dochodów i wydatków skarżącego, nie mogą prowadzić do uznania zasadności zażalenia, w istocie niemożliwe pozostaje bowiem stwierdzenie, że rzeczywiście spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wbrew stanowisku strony argumentacja zawarta we wniosku i w zażaleniu w tym zakresie nie może być uznana za wystarczającą. Stąd też zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.