V SA/Wa 1730/13
WyrokWSA w Warszawie2013-12-05
Skład orzekający: Ewa Wrzesińska-Jóźków, Izabella Janson, Dorota Mydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęcej) z powodu niedołączenia przez wnioskodawcę określonych dokumentów, mimo że wnioskodawca nie został o tym obowiązku poinformowany?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 7 i 9 k.p.a., poprzez niepoinformowanie strony o obowiązku dołączenia do wniosku o płatność zwierzęcą dokumentów wskazanych w § 5b ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. Brak takiego pouczenia uniemożliwił prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i rozpatrzenie wniosku zgodnie z prawem, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Skarżący A. N. złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęcej) na rok 2009, deklarując powierzchnię 14,81 ha. Organy odmówiły przyznania płatności od pełnej zadeklarowanej powierzchni, ograniczając ją do 4,88 ha, powołując się na przepisy rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. oraz brak wymaganych załączników do wniosku. Skarżący kwestionował sposób obliczenia płatności i brak uwzględnienia przepisów dotyczących nabycia gruntów rolnych. Po wielokrotnych postępowaniach i wyroku WSA z 2011 r. uchylającym poprzednie decyzje, organy nadal odmawiały przyznania płatności, argumentując niedołączeniem dokumentów wymaganych przez § 5b ust. 1 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym brak pouczenia o wymaganych dokumentach.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] maja 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] lutego 2013 r. Zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. na rzecz A. N. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] maja 2013r. nr [...] w przedmiocie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. na rzecz A. N. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. N. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 rok w części dotyczącej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu 15 maja 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynął złożony przez A. N. (dalej jako: "skarżący") wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej w postaci jednolitej płatności obszarowej (JPO), uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych (UPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych tzw. płatności zwierzęcej (JPO TUZ).
W dniu [...] stycznia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał decyzję przyznającą A. N.:
1. płatność bezpośrednią w postaci jednolitej płatności obszarowej w wysokości 10 565,46 zł,
2. uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 2 149,51 zł oraz
3. płatność zwierzęcą w wysokości 2 452,79 zł,
łącznie na rok 2009 w kwocie 15 167,76 zł.
W uzasadnieniu decyzji wskazano m. in., że wnioskodawca zadeklarował we wniosku na 2009 rok do płatności JPO TUZ powierzchnię 14,81 ha. Po przeprowadzeniu kontroli ustalono, że powierzchnia trwałych użytków zielonych wynosi 14,81 ha, a wnioskodawca posiada 15,60 DJP zwierząt zapisany w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych. Jednakże powierzchnia maksymalna - ustalona na podstawie § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 326), dalej jako: "rozporządzenie z dnia 9 marca 2009 r." – została ustalona dla wnioskodawcy na poziomie 4,88 ha i od takiej powierzchni została obliczona płatność JPO TUZ. Organ ponadto wskazał, że niniejsza decyzja w całości uwzględnia żądanie wnioskodawcy, zatem na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. odstąpiono od uzasadnienia decyzji.
A. N. w dniu 15 lutego 2010 r. złożył odwołanie od ww. decyzji, kwestionując wysokość płatności JPO TUZ i obliczanie jej od powierzchni 4,88 ha a nie od powierzchni 14,81 ha. Skarżący stwierdził, że różnica pomiędzy poprzednimi wnioskami (w tym za 2006 r.) wynikła z faktu, iż w lipcu 2001 r. przejął gospodarstwo swojego wuja A. Z., które było wydzierżawione do dnia 29 marca 2009 r. na podstawie umowy dzierżawy na czas określony. Po przejęciu gospodarstwa A. N. w 2001 r. wystąpił do sądu o rozwiązanie umowy, lecz sąd powszechny oddalił to powództwo. W 2004 r. A. N. wystąpił o dopłaty z całego gospodarstwa rolnego, ale ich nie dostał z dzierżawionej powierzchni, bo dzierżawca też złożył wniosek o dopłatę i ją otrzymał. Dlatego przez lata 2005 – 2008 składał wnioski tylko na te działki, które miał w posiadaniu, a po odzyskaniu dzierżawionych gruntów – wystąpił o płatność za całą powierzchnię 14,81 ha. Dzierżawca pobierał za cały ten okres dopłaty JPO i TUZ. Skarżący stwierdził, że decyzja Kierownika jest dla niego krzywdząca, bo on tych gruntów nie wydzierżawiał i nie miał wpływu na to, kiedy zakończy się umowa dzierżawy. Nie wiedział, dlaczego nie naliczono mu płatności JPO TUZ z powierzchni 14,81 ha, którą zadeklarował we wniosku za 2009 r. i prosił o naliczenie płatności od całej powierzchni, a nie od 4,88 ha.
W załączeniu do decyzji A. N. złożył kopię aktu notarialnego z dnia [...] lipca 2001 r., potwierdzoną za zgodność z oryginałem umowę dzierżawy z dnia [...] marca 1999 r. oraz kopię wyroku z dnia [...] sierpnia 2004 r. sygn. akt [...] i odpis wyroku z dnia [...] sierpnia 2004 r. wraz z informacją o oddaleniu apelacji wyrokiem z dnia [...] listopada 2004 r. sygn. akt [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W decyzji wskazano, że organ prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa wynikające z ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 tekst jednolity z późn. zm.), dalej jako: "ustawa o płatnościach" oraz rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. Z przepisów tych wynika, że naliczenie płatności zwierzęcej następuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona według ilorazu liczby zwierząt posiadanych w okresie referencyjnym od 1 kwietnia 2005 do 31 marca 2006 roku przeliczonych przez DJP i współczynnika 0,3 oraz nie większej, niż powierzchnia trwałych użytków zielonych, do której została płatność określona w 2006 roku.
W dniu 6 sierpnia 2010 r. (data nadania) A. N. złożył skargę na powyższą decyzję wskazując, iż spełnia on warunki przyznania płatności na rok 2009 r. od powierzchni wnioskowanej i zarzucił organom błędną wykładnię i pominięcie niektórych przepisów rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. Mianowicie - zdaniem skarżącego – organ uznał, że przesłanki § 6 ust. 2 pkt 1 i 2 muszą być spełnione łącznie, podczas gdy nie muszą, gdyż przepis ten wskazuje na dwie różne sytuacje i mogą być stosowane przesłanki z punktu 1 lub punktu 2. Zarzucono, że organ nie dokonał oceny sprawy w oparciu o przepisy § 7, § 8, § 10 i § 11 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. w świetle faktu powiększenia się gospodarstwa będącego w posiadaniu skarżącego.
Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2011 r. wydanym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2150/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I Instancji w zakresie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę (płatności zwierzęcej). W ocenie Sądu, organy wadliwie nie rozpatrywały wniosku skarżącego w świetle regulacji wynikającej z treści § 10 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. Sąd stwierdził, że A. N. we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 r. zadeklarował działki rolne o powierzchni 4,88 ha, a jednocześnie w okresie referencyjnym posiadał wg rejestru zwierząt gospodarskich 15,60 DJP, co przeliczone współczynnikiem 0,3 dało wartość 4,68. Tymczasem we wniosku na 2009 r. skarżący zadeklarował areał 14,81 ha, zwiększając tę powierzchnię o 9,93 ha i w toku postępowania twierdził, że spełniała przesłanki z § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. Zdaniem Sądu, organy powinny w takim przypadku dokonać analizy, czy w stosunku do wnioskodawcy nie powinien znaleźć zastosowania wskazany przepis. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził również naruszenie przez organy przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem art. 107 § 4 k.p.a., który stanowi, że można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania. Decyzja z dnia [...] stycznia 2010 r. zdaniem Sądu nie uwzględniała żądania strony w całości, gdyż przyznawała płatność zwierzęcą obliczoną od mniejszej powierzchni gruntów, niż skarżący wskazał we wniosku z dnia 15 maja 2009 roku. Tym samym organ I instancji odstępując od uzasadnienia stronie postępowania powodów, dla których decyzja nie uwzględniała żądania w całości, naruszył wskazany przepis art. 107 § 4 k.p.a. – a organ odwoławczy utrzymując przedmiotową decyzję w mocy również postąpił wbrew temu przepisowi. Sąd wskazał dodatkowo, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy istnieje konieczność ustalenia powtórnie stanu faktycznego sprawy z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego i zawartych w uzasadnieniu wskazań Sądu.
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] podjętą w następstwie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ww. wyroku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009.
Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał A. N.:
1. płatność bezpośrednią w postaci jednolitej płatności obszarowej w wysokości 10 565,46 zł,
2. uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 2 149,51 zł oraz
3. płatność zwierzęcą w wysokości 2 452,79 zł,
łącznie na rok 2009 w kwocie 15 167,76 zł.
W wyniku złożonego przez skarżącego w dniu 2 listopada 2011 r. odwołania od ww. decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w O. do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że decyzja organu I instancji z dnia [...] stycznia 2010 r. została uchylona jedynie w części rozstrzygającej o przyznaniu płatności zwierzęcej i tylko w tym zakresie organ I instancji mógł procedować po raz kolejny. Tym samym organ II instancji uznał, że Kierownik Biura Powiatowego wydając skarżoną decyzję naruszył art. 110 k.p.a. w świetle którego organ administracji publicznej który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Prezes ARiMR stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w części dotyczącej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę i przekazał sprawę w tej części organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji zauważył, iż Kierownik Biura ponownie rozpatrując sprawę, mając na uwadze wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2011 r., powinien przeanalizować całość zgromadzonej dokumentacji pod kątem spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie płatności zwierzęcej z § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r.
Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał skarżącemu na rok 2009 uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 2452,79 zł. Organ wskazał, iż dokonując ponownej analizy przedmiotowej sprawy ze szczególnym uwzględnieniem wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2011 r. (sygn. akt 2150/10) oraz decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] grudnia 2012 r. (nr [...]) nie znalazł podstaw prawnych ani faktycznych do zmiany stanowiska w zakresie przyznania skarżącemu płatności zwierzęcych na 2009 rok. Organ przyjął, iż przejęcie przez A. N. gruntów rolnych będących wcześniej w posiadaniu zależnym (dzierżawa) innego producenta rolnego mieści się w rozumieniu pojęcia nabycia wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego – o którym mowa w § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. Stwierdził jednocześnie, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania płatności zwierzęcych na podstawie ww. przepisu. Zdaniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR skarżący zobowiązany był złożyć razem z wnioskiem obszarowym z dnia 15 maja 2009 r. jeden z załączników o których mowa w § 5b ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 269 z późn. zm.), dalej jako: "rozporządzenie z dnia 14 marca 2008 r.". Zdaniem organu I instancji nie dołączenie przez skarżącego załączników jest równoznaczne z brakiem skutecznego żądania strony przyznania płatności zwierzęcych do zwiększonej powierzchni działek rolnych z grupy JPO_TUZ. Organ dodał, iż z uwagi na materialnoprawny charakter terminu na złożenie przedmiotowego załącznika, nie jest obecnie możliwe złożenie przez skarżącego dokumentów o których mowa w § 5b ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. W konsekwencji brak załączników do wniosku o których mowa powyżej uniemożliwia organowi określenie czy strona spełnia wymogi z § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] marca 2013 r. skarżący wniósł o jej zmianę lub uchylenie w części dotyczącej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych zarzucając jej:
1) obrazę przepisów postępowania tj. art. 9 k.p.a. poprzez jego pominięcie i art. 64 § 2 k.p.a. oraz
2) błędną wykładnię i pominięcie niektórych przepisów rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r.
Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, iż skarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz ustalonym stanem faktycznym w sprawie. Wyjaśnił, iż skarżący otrzymał płatność zwierzęcą zgodnie z wnioskiem tj. do powierzchni 4,88 ha. Dodał, że strona formułując swoje żądanie w zakresie poszczególnych rodzajów płatności jest zobowiązana do przedłożenia wniosku zgodnie z obowiązującymi zasadami. W przedmiotowym postępowaniu strona domagając się przyznania płatności zwierzęcej do powierzchni 14,72 ha była zobowiązana do przedłożenia stosownych dokumentów na potwierdzenie zasadności formułowanego żądania. Obowiązek ten, zdaniem organu II instancji, wynika zarówno z art. 61 k.p.a., w świetle którego wyłącznie strona określa zakres skierowanego do organu żądania, jak również z § 8 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który to przepis wymienia dokumenty stanowiące załączniki do wniosku o przyznanie płatności.
W dniu 18 czerwca 2013 r. (data nadania) A. N. złożył skargę na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie w całości, a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz na dowolnej ocenie materiału dowodowego wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej dokumentom złożonych przez skarżącego w tym przede wszystkim aktowi notarialnemu złożonemu w toku postępowania odwoławczego;
2) art. 136 k.p.a. poprzez jego pominięcie w sprawie i nie przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie;
3) art. 9 k.p.a. poprzez jego pominięcie i niepoinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Skarżący dodał, że uzasadnieniem stanowiska organu odwoławczego nie może być Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, gdyż rozporządzenie to nie obowiązywało w dacie złożenia wniosku przez skarżącego oraz wydawania decyzji w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę z dnia 17 lipca 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z przepisami postępowania administracyjnego i normami prawa materialnego.
Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z treścią § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. w przypadku nabycia przez rolnika, który w danym roku spełnia warunki do przyznania płatności zwierzęcej, wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego będących własnością rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą na podstawie niniejszego rozporządzenia lub rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r., lub rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r., płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna, którą stanowi suma:
1) maksymalnej powierzchni ustalonej dla zbywcy na podstawie rozporządzenia według stanu faktycznego ustalonego na podstawie ostatniego wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej złożonego przez tego zbywcę oraz
2) maksymalnej powierzchni ustalonej dla nabywcy na podstawie rozporządzenia.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, iż skarżący we wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 zadeklarował powierzchnię 14,81 ha trwałych użytków zielonych. Powierzchnia ta została następnie stwierdzona w ramach przeprowadzonej kontroli administracyjnej.
Dokonując ponownej analizy przedmiotowej sprawy organy obu instancji słusznie uznały, że wnioskodawca deklarując w 2009 r. nowe działki rolne z grupy upraw JPO_TUZ zrobił to w drodze nabycia wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, tj. w rozumieniu nabycia gruntów rolnych o którym mowa w § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r.
Pomimo powyższego w ocenie zarówno organu I jak i II stopnia A. N. nie spełnił warunków do przyznania płatności zwierzęcych na podstawie § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r.
W decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wskazał, iż organ nie mógł rozpatrzeć wniosku strony w oparciu o ww. przepis bowiem skarżący nie złożył wraz z wnioskiem z dnia 15 maja 2009 r. jednego z załączników o których mowa w § 5b ust. 1 pkt 1lub 2 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. tj.:
1) oświadczenia o przeniesieniu na jego rzecz własności wszystkich gruntów rolnych, o których mowa w § 10 ust. 1 albo ust. 3 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin, zawierającego imię i nazwisko albo nazwę oraz numer identyfikacyjny zbywcy tych gruntów lub
2) umowy, na podstawie której została nabyta własność wszystkich gruntów rolnych, o których mowa w § 10 ust. 1 albo ust. 3 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin, albo kopii takiej umowy, potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji, albo odpisu orzeczenia sądu, na podstawie którego została nabyta własność tych gruntów."
Jak Słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny: "Wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania, stanowi podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. Postępowaniu temu towarzyszy należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie mamy do czynienia z naruszeniem art. 7 i art. 9 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia." (Wyrok NSA z dnia 26 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 1004/05, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy zauważyć, iż wypełniony przez skarżącego formularz wniosku o przyznanie płatności za rok 2009 nie zawierał ani pouczeń ani też objaśnień dotyczących obowiązku załączenia do wniosku dodatkowych dokumentów w sytuacji, gdy rolnik ubiega się o płatność zwierzęcą w związku z nabyciem gruntów rolnych, o których mowa w § 10 ust. 1 albo ust. 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r.
Obowiązek dołączenia do wniosku dodatkowych dokumentów wynika z § 5b ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r., który to przepis został do niego dodany na mocy § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 328), które to rozporządzenie weszło w życie w dniu 15 marca 2009 r. tj. pierwszego dnia terminu składania wniosków o przyznanie płatności na 2009 r.
W tej sytuacji, zdaniem Sądu, skarżący, który w 2009 roku po raz pierwszy miał możliwość otrzymania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego od całego posiadanego areału powinien zostać poinformowany o ww. obowiązkach wynikających z § 5b ust. 1 pkt 1 i 2 znowelizowanego rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. np. w formie objaśnień załączonych do formularza wniosku.
Przyjęcie i rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie płatności, który nie zawierał niezbędnych załączników w sytuacji, gdy z treści wniosku wynikał fakt, że wnioskodawca deklarując w 2009 r. nowe działki rolne z grupy upraw JPO_TUZ zrobił to w drodze nabycia wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, tj. w rozumieniu nabycia gruntów rolnych o którym mowa w § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r., oznacza, iż nie było podstaw do subsumcji powołanych przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego do tak ustalonego stanu faktycznego.
Należy pamiętać, że treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. W przypadku wątpliwości co do treści żądania, organ powinien podjąć ustalenia w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której żądanie pochodzi.
W przedmiotowej sprawie organy nie wyjaśniły jaka była treść żądania skarżącego odnośnie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 rok w części dotyczącej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Skarżącemu została przyznana w drodze decyzji płatność zwierzęca jedynie do powierzchni 4,88 ha w sytuacji, gdy zadeklarował on we wniosku powierzchnię 14,81 ha.
W tej sytuacji należy stwierdzić, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji zostały naruszone przepisy art. 7 i art. 9 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie bowiem z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, zawartymi we wskazanych wyżej przepisach, w toku postępowania organy stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także organy są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zatem brak ustalenia przez organy rzeczywistej woli skarżącego w sprawie przyznania płatności bezpośrednich jak również brak pouczenia wnioskodawcy o obowiązkach wynikających z § 5b ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. należy uznać za naruszenie powyższych zasad ogólnych.
Należy zauważyć, że do postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy o płatnościach stanowią inaczej (art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach). W świetle art. 64 § 2 k.p.a., który dotyczy kwestii usuwania braków formalnych wniosku, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że ich nieusunięcie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Zdaniem organu I instancji brak załączenia do wniosku jednego ze wskazanych w § 5b ust. 1 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. dokumentów nie może zostać potraktowane jako brak formalny obligujący organ do wezwania wnioskodawcy do jego usunięcia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Organ stwierdził, że przedmiotowy wniosek był kompletny, prawidłowo wypełniony i nie zawierał żadnych uchybień formalnych, zaś wnioskodawca składając wniosek złożył jednocześnie oświadczenie (na str. 4 wniosku), iż znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych tym wnioskiem.
W decyzji z dnia [...] maja 2013 r. organ II instancji podzielił argumentację organu I instancji podnosząc dodatkowo, iż skarżący, ubiegając się o przyznanie płatności, winien zapoznać się z zasadami i warunkami ich przyznawania (sekcja IX wniosku – oświadczenia i zobowiązania). Dodał, że rolnik podpisując wniosek potwierdza prawidłowość danych w nim zawartych oraz zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności (...) o każdej zmianie która nastąpi od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw (...).
Zdaniem Sądu przedmiotowy wniosek nie spełniał wymogów formalnych bowiem skarżący nie załączył do niego dokumentów o których mowa w § 5b ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. W związku z tym nie mógł on być właściwie rozpoznany. Należało zatem wezwać wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku stosownie do przepisu art. 64 § 2 k.p.a., czego organ w niniejszej sprawie nie uczynił.
Sąd stwierdził zatem, że wymienione uchybienia są istotne i mogły wpływać na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji, w przypadku uwzględnienia skargi na ostateczną decyzję, jest uprawniony wydać orzeczenia przewidziane w art. 145 § 1 p.p.s.a. nie tylko w stosunku do zaskarżonej decyzji, lecz również powinien objąć zakresem orzekania decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji, jeżeli jest ona obarczona wadami przewidzianymi w tym przepisie (wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2007 r. sygn. akt II FSK 603/06, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Organy administracyjne są obowiązane rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, w tym również co do konieczności prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny może stanowić podstawę subsumcji prawa materialnego.
Z powyższych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło