III SA/Lu 631/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...] Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu zażalenia K. W., utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] czerwca 2013 r., Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu na uzupełnienie wniosku o przyznanie płatności wsparcia bezpośredniego na rok 2013 r. o żądanie przyznania płatności do owoców miękkich. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy: W dniu [...] kwietnia 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek K. W. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. W związku z tym, że skarżąca otrzymała płatności do owoców miękkich w roku 2008, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Biłgoraju poinformował skarżącą o możliwości uzupełnienia w określonym terminie wniosku w zakresie żądania przyznania oddzielnej płatności do owoców miękkich. W dniu 11 czerwca 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek K. W. z zaznaczonym celem złożenia "zmiana do wniosku". Skarżąca zadeklarowała żądanie przyznania oddzielnej płatności z tytułu owoców miękkich. W dniu 24 czerwca 2013 r. do organu wpłynął wniosek K. W. o przywrócenie terminu do uzupełnienie wniosku o przyznanie płatności na rok 2013, z którego wynikało żądanie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie oddzielnej płatności do owoców miękkich. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o żądanie przyznania płatności do owoców miękkich. Organ pierwszej instancji stwierdził brak podstaw prawnych do wszczęcia postępowania o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przyznanie płatności do owoców miękkich, z uwagi na fakt, że terminy na składanie wniosków i zmian do wniosków nie są terminami procesowymi a materialnymi. Uchybienie terminu materialnego powoduje wygaśnięcie praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Organ podniósł, że w niniejszej sprawie wniosku o przywrócenie terminu prawa materialnego nie może rozpoznać w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: k.p.a., ponieważ przepisy te służą przywracaniu terminów prawa procesowego. W żaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o przywrócenie terminu, przedstawiając swoją sytuację osobista. Postanowieniem z dnia z dnia [...] lipca 2013 r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że ostatnim dniem terminu do uzupełnienia wniosku był 10 czerwca 2013 r. Skarżąca nie uprawdopodobniła zachowania należytej staranności w dochowaniu terminu do usunięcia braków wniosku. Z tych przyczyn organ odwoławczy uznał, że skarżąca nie spełniła warunków przywrócenia terminu określonych w art. 58 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie podniosła, że 10 czerwca 2013 r. stawiła się w Biurze ARiMR, jednak zamknięto przed nią drzwi, stąd też dokumenty złożyła 11 czerwca 2013 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi. Organ podkreślił, że terminy na składanie i uzupełnianie wniosków o przyznanie płatności są terminami o charakterze materialnoprawnym i nie mogą być zmieniane ani przedłużane przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu na uzupełnienie wniosku o przyznanie płatności wsparcia bezpośredniego na rok 2013 r. o żądanie przyznania płatności do owoców miękkich. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter terminu do złożenia oraz do zmiany wniosku o przyznanie płatności obszarowych, o którym mowa w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 z późn. zm.). Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 w dniu [...] kwietnia 2013 r., a zmianę do wniosku polegającą na dodaniu żądania przyznania oddzielnej płatności z tytułu owoców miękkich wniosła w dniu 11 czerwca 2013 r. W myśl art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności obszarowe, płatność do krów i owiec oraz płatność do tytoniu są przyznawane na wniosek rolnika. Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wniosek o przyznanie płatności obszarowych, płatności do krów i owiec oraz płatności do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Stosownie do przepisu art. 18 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu. Z art. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że ustawa określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, wsparcia specjalnego oraz płatności do upraw roślin energetycznych, określonych w przepisach m. in. rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE L z dnia 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie nr 73/2009 i rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z dnia 2 grudnia 2009 r., str. 65 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie nr 1122/2009. Zgodnie z art. 56 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009 rolnicy składają wnioski o wsparcie w ramach systemu płatności jednolitej do dnia, który zostanie określony przez nowe państwa członkowskie, lecz nie później niż do dnia 15 maja. Natomiast według art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby złożył wniosek w terminie, o 1 % za każdy dzień roboczy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny. Art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009 stanowi, że z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie poprawki do pojedynczego wniosku po ostatecznym terminie, określonym w art. 14 ust. 2, prowadzi do zmniejszenia kwot płatności odnoszących się do faktycznego użytkowania przedmiotowych działek rolnych o 1 % za każdy dzień roboczy. Poprawki do pojedynczego wniosku uwzględnia się wyłącznie, jeśli wnoszone są przed ostatecznym terminem składania pojedynczych wniosków, jak określono w ust. 1 akapit trzeci. Jeśli jednak termin jest wcześniejszy lub taki sam jak ostateczny termin przewidziany w art. 14 ust. 2, poprawki do pojedynczego wniosku uznaje się za niedopuszczalne po terminie określonym w art. 14 ust. 2. W niniejszej sprawie, zgodnie z powyższymi przepisami, termin do składania wniosków biegł od dnia 15 marca 2013 r. do dnia 15 maja 2013 r., uwzględniając opóźnienie, o którym mowa 23 rozporządzenia nr 1122/2009, ostatnim dniem do zgłoszenia żądań był 10 czerwca 2013 r. Skarżąca wniosek po uzupełnieniu złożyła 11 czerwca 2013 r., a więc bezspornie z uchybieniem zakreślonego terminu. Organ pierwszej i drugiej instancji prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do przywrócenia terminu w oparciu o przepisy art. 58 - 60 k.p.a. i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o żądanie przyznania płatności do owoców miękkich. Z jasnego i jednoznacznego brzmienia przepisu art. 18 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, jak i termin do dokonania zmiany wniosku mają charakter materialnoprawny (vide wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 1020/09, wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt 497/10). Termin materialnoprawny nie podlega zaś przywróceniu. Podkreślić w tym miejscu należy, że przy rozstrzyganiu, czy dany termin ma charakter materialny czy procesowy, decydujące znaczenie ma skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożności jego realizacji, termin ma charakter materialnoprawny. Materialnoprawny charakter mają zatem terminy wyznaczające okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego na przykład poprzez wydanie decyzji lub bezpośrednio z mocy prawa. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Inaczej mówiąc, termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego, zaś konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Instytucja przywrócenia terminu przewidziana w art. 58 i 59 k.p.a. jest natomiast instytucją prawa procesowego. Na podstawie tych przepisów mogą być przywracane terminy przewidziane przepisami należącymi do prawa procesowego, a nie prawa materialnego. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego (vide wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 r., sygn. akt SA/Ka 1230/94). Z tych przyczyn termin do złożenia uzupełnienia wniosku o żądanie przyznania płatności do owoców miękkich jako termin prawa materialnego nie podlegał przywróceniu. W okolicznościach niniejszej sprawy zbędne były rozważania organu drugiej instancji na temat przesłanek przywrócenia terminu określonych w art. 58 k.p.a., skoro termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, o którym mowa w art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu, Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).