III SA/Kr 479/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Janusz Bociąga Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi B. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 lutego 2013 r. nr [....] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [....] 2012 r., nr [....]. Uzasadnienie: Decyzją z dnia [...] 2012 r. ([...]) na podstawie art. 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., nr 71, poz. 734 ze zm.) §2, 3, 4, 5 rozp. Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r., w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., nr 156, poz. 1817 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 kpa Prezydent Miasta odmówił B. I. przyznania dodatku mieszkaniowego. Podał, że B. I. nie wynajmuje od Gminy lokalu o charakterze mieszkalnym, lecz lokal stanowiący pracownię do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki, nie służący jednocześnie do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych (pracownia twórcza). Pracownię malarską przydzielono B. I. na podstawie uchwały nr [...] Zarządu Miasta z dnia 1 lutego 1994 r. w trybie bezprzetargowym dla potrzeb pracy twórczej. Dodał organ, że strona wielokrotnie zwracała się do Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta z prośbą o zmianę kwalifikacji zajmowanej pracowni twórczej na lokal mieszkalny i za każdym razem była informowana, że nie jest to możliwe. Pracownie twórcze w mieszkaniowym zasobie Gminy nie podlegają bowiem sprzedaży i nie jest możliwe przekwalifikowanie pracowni na lokal mieszkalny. Również zameldowanie w takim miejscu nie rodzi żadnych skutków prawnych. Osoby zajmujące lokale użytkowe nie podlegają bowiem przepisom ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, której art. 2 ust. 1 pkt. 1 stanowi, iż dodatek mieszkaniowy przysługuje najemcom i podnajemcom lokali mieszkalnych. W dacie składania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego B. I. nie posiadała tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, ani też nie zachodziła sytuacja uregulowana w art. 2 ust. 1 pkt.5 ww ustawy, dlatego orzeczono jak w sentencji. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła B. I., wnosząc o uchylenie decyzji i i przyznanie "pomocy socjalnej". Decyzją z dnia 13 lutego 2013 r. ([...]) na podstawie art. 2, 3, 4, 5, 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., nr 71, poz. 734) oraz art. 138 § 2 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzje i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji podał organ odwoławczy, że funkcją dodatku mieszkaniowego jest przyznanie uprawnionym osobom środków niezbędnych na pokrycie należności z tytułu zamieszkiwania w określonym lokalu mieszkalnym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 i art. 3 ww. ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje m.in. najemcom i podnajemcom lokali mieszkalnych. Ustawodawca przewidział zatem możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego tylko tym osobom, które zajmują lokal mieszkalny, czy to na podstawie umowy najmu (podnajmu), spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, prawa własności, czy też innego tytułu prawnego, jeżeli ponoszą wydatki związane z jego zajmowaniem, a nawet osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, jeżeli oczekują na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Również wedle organu odwoławczego przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych wykluczają możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego osobom zamieszkującym lokal użytkowy. Z treści umowy, na podstawie której B. I. zajmuje przedmiotowy lokal wynika, że wynajmowany przez stronę lokal jest lokalem użytkowym, a nie mieszkalnym w rozumieniu ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dlatego organ I instancji słusznie odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego. Postanowieniem z dnia [...] 2012 r. ([...]) na podstawie art. 113§1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze sprostowało z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w decyzji z dnia 13 lutego 2013 r. w ten sposób, że na stronie 1 w wersie 11 zamiast "§2" winno być "§1 pkt 1" oraz w wersie 12 i 13 zamiast "uchyla zaskarżona decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji" ma być "utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy". B. I. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję z dnia 13 lutego 2013 r. i na postanowienie z dnia [...] 2012 r.". Wskazał skarżąca na sprzeczność pomiędzy wyrzeczeniem zaskarżonej decyzji, a jej uzasadnieniem". Podniosła nadto, ż przedmiotowy lokal nie spełnia warunków technicznych, które winien spełniać lokal użytkowy, w związku z powyższym w celu polepszenia warunków pracy zwróciła się o pozytywne ustosunkowanie się do jej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W rozpatrywanej sprawie wystąpiły tego rodzaju wady i uchybienia, dające podstawę do uwzględnienia skargi. Zgodnie natomiast z art. 135 ww. ustawy Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Przepis ten pozwala Sądowi na objęcie kontrolą wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie, niezależnie od tego w jakiej fazie postępowania administracyjnego zapadły, jeżeli mieszczą się one w granicach stosunku administracyjnoprawnego wyznaczającego daną sprawę. Rozpoznaniem tym powinny być objęte wszystkie decyzje dotyczące tej samej sprawy, czyli dotyczące konkretyzacji danego stosunku materialno-prawnego. Odnosi się to również do aktu lub czynności podjętych po wydaniu zaskarżonego aktu. Przesłanki zastosowania tego przepisu to wydanie aktu (dokonanie czynności) w granicach danej sprawy oraz niezbędność tak rozszerzonej kontroli dla końcowego załatwienia sprawy. Kontrolowaną przez Sąd decyzją z dnia 13 lutego 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając w oparciu o przepis art. 138 § 2 kpa uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. o odmowie B. I. przyznania dodatku mieszkaniowego w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnienia decyzji organ odwoławczy podał jednak, że wynajmowany przez B. I. lokal jest lokalem użytkowym, a nie mieszkalnym w rozumieniu ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dlatego organ I instancji słusznie odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego. Dostrzegając niespójność pomiędzy sentencją decyzji, a jej uzasadnieniem organ odwoławczy na podstawie przepisu art. 113 kpa sprostował z urzędu "oczywistą omyłkę pisarską w wydanej w dniu 13 lutego 2012 r. decyzji [...] w ten sposób, że na stronie 1 w wersie 11 zamiast "§ 2" ma być "§1 pkt 1" oraz w wersie 12 i 13 zamiast "uchyla zaskarżona decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji" ma być "utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy". Mając na uwadze zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia, korzystając z wymienionych powyżej rozwiązań normatywnych Sąd doszedł do przekonania, iż należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz postanowienie o sprostowaniu z dnia [...] 2012 r. Wskazać należy, że ww. postanowienie prostuje decyzję z dnia 13 lutego 2012 r., zaś decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu 13 lutego 2013 r., co więcej uzasadnienie prostujące datowane jest na dzień [...] 2012 r., a decyzja która winna być sprostowana została wydana w 2013 r. Nadto zaskarżone postanowienie zawiera również błędne pouczenie o wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy z art. 113 § 3 kpa wynika, że na postanowienie w sprawie sprostowania i wyjaśnienia służy zażalenie. Nawet, jeśli powyższe uchybienia organu odwoławczego potraktować jako "oczywistą omyłkę" polegającą na wskazaniu błędnych dat poszczególnych aktów prawnych, to zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2012 r. organ odwoławczy zmienił podstawę prawną i sentencję decyzji, co jest niedopuszczalne w świetle przepisu art. 113 §1 kpa. Sprostowanie na podstawie art. 113 §1 kpa służy bowiem wyłącznie usuwaniu nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich, rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Nie mogą podlegać sprostowaniu w opisanym wyżej trybie błędy i omyłki istotne czyli takie, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka i wymagają przeprowadzenia dodatkowych badań i ustaleń (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 581/06, Lex nr 325253). Sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone przepisem art. 113 §1 kpa, a przyjęta w nim klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Te wady decyzji charakteryzuje przy tym ich oczywistość, stanowiąca równocześnie normy dopuszczalności sprostowania. Wynika z tego, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu" (uzasadnienie wyroku NSA z dnia 10 lutego 1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 65). Skoro podjęta przez organ odwoławczy próba naprawienia decyzji przez sprostowanie błędu nie może być uznana za naprawienie oczywistej omyłki o której mowa w art. 113 § 1 kpa, to zaskarżona decyzja jest wadliwa jako zawierająca błędy istotne. Jej uzasadnienie jest bowiem sprzeczne ze wskazaną w osnowie podstawą prawną decyzji i jako taka nie może się ostać. Decyzja administracyjna jest bowiem aktem, który składa się z osnowy (rozstrzygnięcia) i uzasadnienia. Obie części decyzji muszą być spójne bowiem stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym i nie mogą samodzielnie istnieć w obrocie prawnym. Wymogi decyzji administracyjnej określone zostały w przepisie art. 107 kpa i odstępstwa od nich przesądzają o wadliwości tego aktu (por. IV SA 5192/02). Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji winien więc zastosować się do podanych powyżej wskazówek, aby nie narazić się na zarzut uchybienia przepisom prawa. Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2012 r.