I OW 214/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia NSA del. Jerzy Krupiński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą K. a Prezydentem Miasta P. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu – J.U. postanawia: wskazać Starostę K. jako organ właściwy w sprawie. Starosta K. wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2013 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie, jak to ujęto, "sporu kompetencyjnego", zaistniałego pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta P. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu J. U. W uzasadnieniu wniosku organ wyjaśnił, że Prezydent Miasta P. przekazał mu według właściwości wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, skierowany na podstawie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Prezydent podał, że miejscem zamieszkania strony jest miasto K. Jednocześnie nie przekazał akt tej osoby. Starosta ustalił, że dłużnik alimentacyjny nie przebywa pod adresem wskazanym przez Prezydenta Miasta P. i nie był zameldowany na terenie K. Ostatnim miejscem zamieszkania dłużnika było miasto P. Również Prezydent Miasta P. był organem, który wydał stronie prawo jazdy. Wobec tego, Starosta, powołując się na art. 21 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, wnosił o wskazanie jako organu właściwego do rozpoznania sprawy Prezydenta Miasta P. W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta P. wniósł o wskazanie Starosty K. jako organu właściwego do załatwienia sprawy. Prezydent dowodził, że brak jest przesłanek do uznania go za organ właściwy miejscowo do wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, ponieważ ostatnim, znanym miejscem zamieszkania dłużnika alimentacyjnego, był K. Za takim wnioskiem przemawia przede wszystkim fakt prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie uznania J. U. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. Ponadto, zgodnie z informacją widniejącą w bazie adresowej Urzędu Miasta P., J. U.i został wymeldowany z pobytu stałego w P. z dniem [...] sierpnia 2012 r. W tym stanie rzeczy podniesiona przez Starostę K. okoliczność, iż dłużnik alimentacyjny nie przebywa obecnie pod adresem: [...], ul. W., ani też nie był i nie jest zameldowany na terenie K., nie ma decydującego znaczenia. Wobec braku możliwości ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania (siedziby) lub pobytu strony w kraju istotne jest bowiem to, gdzie zamieszkiwała ona lub przebywała ostatnio. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w związku z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to uczynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny) i pod warunkiem, że jest to sprawa z zakresu administracji publicznej, z których jeden z organów pozostających w sporze jest właściwy. Spór o właściwość, o rozstrzygnięcie którego wniósł Starosta K., nie jest sporem kompetencyjnym, gdyż o takim sporze można mówić, gdy pozostają w nim organy jednostek samorządu terytorialnego z organami administracji rządowej. W sprawie natomiast mamy do czynienia ze sporem o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. Do rozstrzygnięcia takich sporów, zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. właściwy jest wspólny dla nich organ wyższego stopnia. Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego ma miejsce tylko w razie braku takiego organu. Będący w sporze Starosta K. oraz wykonujący zadania starosty Prezydent P., nie mają wspólnego organu wyższego stopnia i dlatego należało przyjąć, że do rozstrzygnięcia tego sporu właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Spełnione zostały też przesłanki warunkujące dopuszczalność wniosku. Negatywny spór o właściwość, jaki zaistniał pomiędzy wymienionymi organami dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jaki do Starosty K. złożył Prezydent Miasta K.. Dla rozstrzygnięcia powstałego sporu podstawowe znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 5 ust. 3b ustawy "Jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.)". Przepis art. 2 pkt 9 ustawy definiuje jedynie użyte w ustawie pojęcie "organ właściwy", natomiast przepisy ustawy nie definiują właściwości miejscowej starosty w zakresie obowiązku wykonania nakazu zatrzymania prawa jazdy osoby uznanej za dłużnika alimentacyjnego. Wobec tego na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a., właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Zasada ta nie wydaje się sporna między stronami zawisłego sporu o właściwość, natomiast w istocie zawisły spór dotyczy miejsca zamieszkania strony. Zgodzić się należało z Prezydentem P., że z akt sprawy w sposób jednoznaczny wynika, iż strona – J. U. miał ostatnie miejsce zamieszkania na terenie K. Wynika to wprost z ustaleń Prezydenta Miasta K., który zobowiązany był do przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy, powołującego się ponadto na ustalenia poczynione w trakcie postępowania o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego. Z załączonej do akt kserokopii dowodu doręczenia przesyłki pocztowej zawierającej wezwanie o złożenie wyjaśnień, skierowane przez Starostę K. do J. U., nie wynika, jak twierdzi Starosta, że strona nie zamieszkuje pod wskazanym adresem w K. Na dokumencie tym nie ma takowej adnotacji ze strony instytucji doręczającej. W końcu godzi się zauważyć, że zawiadomienie o rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 11 grudnia 2013 r., skierowane do J. U. na adres "[...] ul. W." zostało przez niego odebrane osobiście pod tym adresem. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie definiuje "miejsca zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego (postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt I OW 75/06, "LEX" nr 362465). Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Bez znaczenia jest przy tym, czy osoba taka dopełniła obowiązku meldunkowego, na co szczególnie zwracał uwagę organ wnioskujący o rozpatrzenie sporu. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ składający wniosek o wydanie decyzji oraz ustaleń poczynionych przez Naczelny Sąd Administracyjny, miejsce pobytu (zamieszkania) strony jest znane i jest to miasto K., a wobec tego właściwym do podjęcia względem niej przewidzianych ustawą czynności jest zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a. Starosta K. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. ----------------------- 2