II GZ 94/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. G. Spółki z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 24 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 841/13 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. G. Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 841/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił wniosek P. G. Spółki z o.o. w K. (dalej skarżąca) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłankę do przyznania prawa pomocy określoną w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). W ocenie Sądu wysokość wpisu w sprawie (200 zł) w porównaniu z wysokością posiadanego przez spółkę kapitału zakładowego (1.000.000 zł), wartością środków trwałych wg bilansu za ostatni rok (300.155,92 zł), zysku za ostatni rok obrotowy (713.731,90 zł) oraz środków zgromadzonych na rachunku bankowym (180.334,29 zł) stanowi wartość niewspółmiernie niską. Co do zarzutu, że skarżąca prowadzi wiele spraw na terenie całego kraju, z którymi łączy się obowiązek ich opłacenia, stwierdzono, że wobec braku danych co do ich konkretnej ilości oraz wysokości związanych z nimi kosztów, nie jest możliwa ocena, czy argument ten mógłby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącej takich okoliczności jak: wielość prowadzonych w całym kraju postępowań, brak możliwości zbycia aktywów spółki, czy konieczność zachowania środków na realizację bieżących zobowiązań, co skutkowało bezpodstawną odmową przyznania prawa pomocy. Spółka podniosła, że Sąd I instancji nie uwzględnił faktu, że działalność skarżącej ze swej istoty wymaga posiadania – tylko z pozoru znacznych – zasobów obrotowych. W praktyce bowiem skarżąca musi mieć możliwość regulowania na bieżąco i bez opóźnień zobowiązań względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacania wygranych graczom, opłacania serwisu i obsługi urządzeń. Spółka musi również na bieżąco uiszczać zryczałtowany podatek od gier niezależnie od tego, czy działalność przynosi pozytywny wynik finansowy. Z tego też względu stan rachunku bankowego Spółki, przy uwzględnieniu specyfiki prowadzonej działalności i jej rozmiarów, nie jest wcale wysoki. Błędem jest wywodzenie wniosków o korzystnej sytuacji spółki z rozmiarów prowadzonej przez nią działalności. Jakkolwiek przychody wydają się imponujące, to przy znacznych kosztach funkcjonowania na rynku czysty dochód spółki nie jest wysoki, a dodatkowo pomniejsza go konieczność wypłaty dywidendy dla wspólników. O sytuacji majątkowej spółki nie świadczy również wartość bilansowa aktywów takich jak środki trwałe czy inwestycje. Wartość bilansowa nie odzwierciedla bowiem ich wartości rzeczywistej, a jedynie wartość księgową, która znacząco odbiega od wartości rzeczywistej inwestycji i wartości rynkowej środków trwałych. Ta rozbieżność jest szczególnie wyraźna przy środkach trwałych, którymi są zwłaszcza urządzenia - automaty o niskich wygranych. Z uwagi na obecną sytuację prawną automaty o niskich wygranych mają realnie wartość rynkową taką, jak materiały wtórne, które można z nich uzyskać po demontażu, albowiem na rynku brak potencjalnych nabywców tych urządzeń w celu ich dalszej eksploatacji zgodnej z przeznaczeniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, więc podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie wówczas, gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 5 grudnia 2013 r., II FZ 1102/13 – dotyczące tożsamej sprawy Spółki; z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10; z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10). Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowo Sąd I instancji zbadał zatem zasadność przyznania spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, analizując jej sytuację majątkową, zobrazowaną oświadczeniami oraz przedłożonymi do akt sprawy dokumentami źródłowymi. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji, że w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje skarżąca, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności – przedłożone oświadczenie świadczy o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Jak wskazano we wniosku o przyznanie prawa pomocy, wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.000.000 zł, wartość jej środków trwałych wg bilansu za ostatni rok – 300.155,92 zł, zysk za ostatni rok obrotowy – 713.731,90 zł, a środki zgromadzone na rachunku bankowym –180.334,29 zł. Wszystkie powyższe wartości wielokrotnie przewyższają wartość wpisu, który w rozpoznawanej sprawie wynosi na obecnym etapie postępowania 200 zł. Bezzasadny jest podnoszony w zażaleniu przez spółkę argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, bowiem nie stanowią one jedynego majątku skarżącej. Spółka może dysponować środkami zebranymi na rachunku bankowym. Nie przedstawiła bowiem dokumentów, które wskazywałyby na ewentualne zajęcie prowadzonego rachunku bankowego, uniemożliwiające swobodne korzystanie ze środków na nim zgromadzonych. Na możliwość poniesienia kosztów postępowań sądowych wskazuje ponadto stan kasy i rachunku bankowego spółki wynoszący 180.334,29 zł. W rozpoznawanej sprawie trudno więc przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że spółka, która dysponuje środkami trwałymi o tak wysokiej wartości, a ponadto dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym, nie jest w stanie partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania. Wobec tego, należało uznać stanowisko Sądu I instancji za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 194 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.