I OSK 3273/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-11-30

Skład orzekający: Irena Kamińska, Jolanta Rajewska, Olga Żurawska-Matusiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne, ma obowiązek pouczyć stronę o możliwości kwestionowania tego orzeczenia poprzez dowód z opinii biegłego, nawet jeśli ustawa o kierujących pojazdami przewiduje odrębną procedurę weryfikacji orzeczeń lekarskich?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej są związane treścią orzeczenia lekarskiego stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami i nie mogą dokonywać kontroli jego zasadności. Procedura weryfikacji orzeczeń lekarskich jest ściśle określona w ustawie o kierujących pojazdami i nie dopuszcza w tym zakresie dowodu z opinii biegłego w postępowaniu administracyjnym. Organ nie ma obowiązku pouczania strony o możliwości kwestionowania orzeczenia lekarskiego w sposób niedopuszczalny przez prawo.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła cofnięcia M. G. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B na podstawie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne. M. G. nie stawił się na ponowne badanie lekarskie w trybie odwoławczym. Organ I instancji cofnął uprawnienia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. G. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 9 k.p.a., poprzez brak pouczenia o możliwości kwestionowania orzeczenia lekarskiego dowodem z opinii biegłego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

30 listopada 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędzia del. WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 1407/13 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 1407/13, oddalił skargę M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm. - dalej jako "u.k.p."), cofnął M. G. uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B. Na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zachodzą przesłanki do cofnięcia M. G. uprawnień, gdyż w wyniku badania przeprowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...] uprawniony lekarz orzeczeniem lekarskim z dnia [...] maja 2013 r. stwierdził występowanie u zainteresowanego przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi według kategorii B prawa jazdy. Z informacji uzyskanych w dniu 18 lipca 2013 r. z Instytutu Medycyny Pracy im. Profesora Nofera w Łodzi wynika, że badanie lekarskie w trybie odwoławczym nie zostało przeprowadzone, gdyż M. G. nie stawił się na takie badanie. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na bezpieczeństwo i działanie w interesie społecznym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G., decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że przesłanką do wydania decyzji przewidzianej w art. 103 ust. 1 pkt 1a) u.k.p. jest orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Organy administracji nie mają uprawnienia do badania zasadności orzeczenia lekarskiego, bowiem wynik badania jest dla nich wiążący. Zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego wymaga inicjatywy badanego i może nastąpić wyłącznie w trybie art. 79 ust. 4 u.k.p., tj. poprzez wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81 u.k.p. M. G. nie skorzystał jednak z takiej możliwości, gdyż nie stawił się na ponowne badania w terminie wyznaczonym przez lekarza jednostki odwoławczej. Zatem dotychczas wydane orzeczenie stało się wiążące. Niezależnie od tego zauważyć należy, że w piśmie z dnia 27 czerwca 2013 r. Naczelny Konsultant Dyrektora Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi potwierdził celowość kontrolnego badania skarżącego oraz dodał, że opierając się jedynie na analizie dokumentacji medycznej, za słuszne należy uznać stanowisko wyrażone w orzeczeniu z dnia [...] maja 2013 r. Zatem powyższe orzeczenie, jako wiarygodny dokument, dawało podstawę do cofnięcia M. G. uprawnień do kierowania pojazdami. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] M.G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."), oddalił skargę M. G. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podkreślił, że z art. 103 ust. 1 pkt 1a) u.k.p. wynika, iż organem uprawnionym do cofnięcia kierowcy uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi jest starosta. Na wskazanej podstawie prawnej decyzję cofającą uprawnienia wydaje się w razie stwierdzenia przez organ "na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem". Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia własne przekonanie kierowcy o posiadaniu niezakłóconych ze względu na stan zdrowia warunków i możliwości do kierowania pojazdami mechanicznymi określonej kategorii, gdyż ustawodawca wyraźnie ocenę predyspozycji zdrowotnych kierowcy powierzył lekarzowi. W ustawie o kierujących pojazdami określono specjalności, jakimi legitymować się muszą lekarze uprawnieni do wystawiania orzeczeń lekarskich, mających stanowić podstawę faktyczną decyzji administracyjnych wydawanych w stosunku do osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami. Lekarzem uprawnionym do przeprowadzania takich badań lekarskich jest osoba spełniająca łącznie warunki wymienione w art. 77 ust. 1 pkt 1-5, w tym zgodnie z pkt 3 lit. a i b, posiadająca specjalizację w zakresie medycyny transportu lub medycyny pracy albo inną specjalizację i dodatkowe szkolenie określone w przepisach wydanych na podstawie art. 81 ust. 1 u.k.p. Niezależnie od wymogów określonych w art. 77 ust. 1 pkt 1-5, osoba uprawniona do przeprowadzania badań lekarskich musi być wpisana do ewidencji prowadzonej przez marszałka województwa, w której to ewidencji między innymi wpisuje się numer ewidencyjny uprawnionego lekarza (art. 77 ust. 2 u.k.p.). W przypadku M. G. orzeczenie lekarskie z dnia [...] maja 2013 r. stwierdzające w wyniku badania lekarskiego przeprowadzonego na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B, wystawiła dr n. med. A. J. – lekarz uprawniony do badań lekarskich kierujących pojazdami, zatrudniona w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...]. W przypadku, gdy pierwsze orzeczenie lekarskie wydał uprawniony lekarz zatrudniony w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, podmiotami odwoławczymi są placówki wymienione w § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. 2013, poz. 133), to jest: 1) Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera w Łodzi; 2) Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu; 3) Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej; 4) Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie; 5) Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej w Warszawie; 6) Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej w Warszawie. Stosownie do art. 79 ust. 4, 5 i 6 u.k.p., osoby badane lub podmioty kierujące na badania, jeżeli nie zgadzają się z treścią orzeczenia lekarskiego, mogą wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81. Ponowne badanie lekarskie jest przeprowadzane na koszt osoby badanej, z wyjątkiem badań, o których mowa w art. 229 Kodeksu pracy (ust. 4). Jednostka, o której mowa w ust. 4, mająca przeprowadzać badania w trybie odwoławczym powinna być jednostką o wyższym poziomie referencyjnym w stosunku do jednostki, która przeprowadziła badanie pierwotne (ust. 5). Wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego składa się pisemnie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza, który je wydał (6). Z powyższego wynika, że orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych M. G. do kierowania pojazdami mechanicznymi, do których wymagane jest prawo jazdy kat. B, wydał uprawniony lekarz zatrudniony w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...]. W związku z tym chybione są wywody skarżącego powołujące się na zaświadczenia i opinie psychiatry dra n. med. W. J., który nie orzekał w sprawie będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji. Po drugie, w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. nie bada się zasadności samego skierowania na badania lekarskie, gdyż skierowanie takie stanowi przedmiot odrębnej decyzji wydawanej w innym postępowaniu administracyjnym. Ostateczna decyzja w przedmiocie skierowania na badania lekarskie stanowi podstawę do przeprowadzenia omawianych badań. Wynik takich badań wyrażony w orzeczeniu lekarskim, jeśli stwierdza przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem, stanowi z kolei podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Tak właśnie było w niniejszej sprawie, gdyż badanie lekarskie uprawniony lekarz przeprowadził na podstawie skierowania, o którym mowa w art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Po trzecie, kierowca kwestionujący orzeczenie lekarskie wystawione przez uprawnionego lekarza i domagający się powtórnego badania w trybie odwoławczym, w rozumieniu art. 79 ust. 4 u.k.p., musi liczyć się z koniecznością poddania się badaniu w jednostce medycznej o wyższym poziomie referencyjnym, co wiąże się z koniecznością poniesienia przezeń kosztów tego badania. Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi jest taką przewidzianą prawem jednostką przeprowadzającą badania w trybie odwoławczym od orzeczeń lekarskich wydanych przez uprawnionych lekarzy zatrudnionych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. W rozpoznawanej sprawie organy orzekające obu instancji trafnie ustaliły, że skarżący, mimo że domagał się ponownego badania w trybie odwoławczym, to jednak nie stawił się w wyznaczonym terminie w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi. Powyższa okoliczność, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek wyjaśnienia strony, wskazującego na usprawiedliwione przyczyny tego niestawiennictwa i zawierającego wniosek o wyznaczenie nowego terminu, dawała organowi odwoławczemu pełne podstawy do zajęcia stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji. Skarżący sam bowiem pozbawił się możliwości wydania orzeczenia w trybie odwoławczym przez uprawnioną jednostkę medyczną. W rezultacie za trafne i zgodne z prawem należy uznać stanowisko SKO w [...], że w stanie faktycznym sprawy M. G. wiążące jest orzeczenie lekarskie wystawione przez uprawnionego lekarza WOMP w [...]. Prawidłowo też organ odwoławczy wyłożył istotę tego rodzaju orzeczenia lekarskiego i poddał je ocenie, nie wykraczając przy tym poza granice swobody zakreślonych w art. 80 k.p.a. Dokonane w zaskarżonej decyzji ustalenia faktyczne stanowią logiczną konsekwencję prawidłowej oceny dowodów i dlatego Sąd nie dopatrzył się podstaw do ich podważenia. WSA w Szczecinie podkreślił ponadto, że istotą przepisu stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji jest zapewnienie, aby osoby, co do których istnieją przeciwwskazania lekarskie do kierowania pojazdami, nie mogły uczestniczyć w ruchu drogowym w charakterze kierowców. Przepis ten pełni funkcję ochronną zarówno co do samego kierowcy, jak i przede wszystkim w stosunku do innych uczestników ruchu drogowego. Dlatego nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności było w pełni uzasadnione. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożył M. G., reprezentowany przez radcę prawnego. Skarżący kasacyjnie zaskarżając wyrok w całości, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz przyznanie zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi M. G. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez ich niezasadne niezastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo, iż do jej wydania doszło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a polegającym na nieuchyleniu decyzji organu I instancji i nieprzekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, mimo iż w toku postępowania pierwszoinstancyjnego skarżący nie został wyczerpująco pouczony o przepisach k.p.a. w sposób, który umożliwiał mu podjęcie prawnie dopuszczalnych i racjonalnych działań dla obrony swych interesów. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie stwierdził, że w szeregu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że orzeczenie lekarskie, o jakim mowa w § 10 ust. 1 i 4 oraz § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badania lekarskiego kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. Takie orzeczenie lekarskie stanowi środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 2 k.p.a. i podlega ocenie organu jak każdy środek dowodowy. Przyjęcie stanowiska, że orzeczenie lekarskie stanowi dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnionego lekarza oznacza, że w myśl art. 76 § 3 k.p.a., dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu tylko przeciwko treści dokumentu. Przepisy k.p.a. nie wprowadzają ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego. W razie obalenia domniemania zgodności z prawdą lub domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego nie może on być potraktowany jako dowód w sprawie. Tym samym dokonywana kontrola legalności zaskarżonych decyzji winna zatem uwzględniać charakter orzeczenia lekarskiego jako środka dowodowego, o którym mowa w art. 76 § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie powinien mieć zatem możliwość żądania przeprowadzenia dowodów przeciwko treści dokumentu urzędowego, jakim jest orzeczenie lekarskie, w tym w szczególności dowodu z opinii biegłego lekarza na okoliczność braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi według kategorii B prawa jazdy (art. 76 § 3 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a.). Żądanie takie jest bowiem jedynym prawnie dopuszczalnym dla strony środkiem przeciwdziałania cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami i kwestionowania w postępowaniu administracyjnym przed starostą ostatecznego orzeczenia lekarskiego wydanego na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W tym celu organy mają udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zakres przedmiotowy udzielania informacji stronie obejmuje zarówno informowanie o przepisach prawa materialnego, jak i przepisach prawa procesowego. Przy czym nie można uznać za realizację tego obowiązku odesłanie strony do przepisów prawa, ale wskazanie na ich zastosowanie w sprawie. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lipca 1992 r., sygn. akt III ARN 40/92 (Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1993, Nr 4, s. 68) przyjął, że obowiązek informowania i wyjaśnienia stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany [tak] szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być wystarczającą podstawą do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami lub nawet z ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić stronie całość okoliczności sprawy i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Drugim obowiązkiem organu administracji publicznej jest obowiązek czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ nie może ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz również musi podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody. W ocenie skarżącego kasacyjnie Prezydent Miasta [...], na etapie wszczęcia postępowania winien był wyczerpująco pouczyć skarżącego o jedynym prawnie skutecznym środku zwalczania w postępowaniu administracyjnym orzeczenia lekarskiego wskazującego na konieczność cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami, jakim jest przeprowadzenie przeciwdowodu z opinii biegłego lekarza. Niestety w piśmie Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 maja 2013 r. organ ograniczył się tylko do pouczenia skarżącego, iż można złożyć wyjaśnienia lub zgłosić własne żądania. Informacji takiej nie sposób uznać, za wyczerpujące pouczenie skarżącego o przepisach prawa procesowego, umożliwiające podjęcie skarżącemu racjonalnych działań dla obrony swych interesów. Brak stosownego pouczenia uznać należy za naruszenie art. 9 k.p.a. Naruszenie to spowodowało, że skarżący pozbawiony został możliwości rzeczywistego wpływu na kształt rozstrzygnięcia organów administracji publicznej w niniejszej sprawie. Nieznajomość prawa przez skarżącego spowodowała, iż nie mógł on w sposób dopuszczalny przez k.p.a. podważyć prawdziwości orzeczenia lekarskiego. Opisane naruszenie art. 9 k.p.a. winno było zostać dostrzeżone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] oraz skutkować uchyleniem decyzji Prezydenta Miasta [...] i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji celem prawidłowego pouczenia skarżącego i zrealizowania zgłoszonych przez niego wskutek tego pouczenia wniosków dowodowych. Odmienne rozstrzygnięcie organu II instancji uznać zatem należy za naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Analogiczny zarzut postawić można Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Sąd, po rozpoznaniu skargi, nie będąc związany zarzutami skargi, winien był stwierdzić wydanie zaskarżonej decyzji z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów art. 138 § 2 w zw. z art. 9 k.p.a. i decyzję uchylić w całości. Odmienne postępowanie Sądu I instancji stanowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 9 k.p.a., które to naruszenie ma istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie w ocenie Naczelny Sąd Administracyjny tak rozumiana nieważność postępowania sądowego nie zachodzi. Dlatego skarga kasacyjna podlegała rozpoznaniu w granicach wyznaczonych wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia. Istota sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów sprowadza się do przekonania autora złożonego środka zaskarżenia, że M. G. miał prawo zakwestionować wydane w jego sprawie orzeczenie lekarskie w drodze opinii biegłego, o czym powinien być pouczony przez Prezydenta Miasta [...] w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Nieudzielanie skarżącemu takich informacji w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy miało uchybiać dyspozycji art. 9 k.p.a. SKO w [...] nie zwróciło na to uwagi i wadliwie rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymało w mocy. Wskutek niedostrzeżenia konieczności zastosowania w postępowaniu odwoławczym instytucji przewidzianej w art. 138 § 2 k.p.a., zdaniem autora skargi kasacyjnej, doszło do naruszenia przez Kolegium tego ostatniego przepisu, a przez WSA w Szczecinie do złamania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 9 k.p.a. Powyższe zarzuty pozbawione są usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażoną w zaskarżonym wyroku ocenę prawną WSA w Szczecinie, że ani Prezydent Miasta [...] , ani SKO w [...] nie uchybiły obowiązującym przepisom, przyjmując, że w toku postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami organy są związane treścią orzeczenia lekarskiego stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, a zatem nie mogą one dokonywać kontroli zasadności takiego orzeczenia oraz weryfikować okoliczności objętych jego treścią. W konsekwencji, zgodnie art. 103 ust. 1 pkt 1a u.k.p., organy zobowiązane są do cofnięcia kierowcy uprawnień do kierowania pojazdami, jeżeli orzeczenie zostało wydane przez lekarza uprawnionego do przeprowadzania badań lekarskich osób kierujących pojazdami i jest orzeczeniem ostatecznym. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Orzeczeniem lekarskim z dnia [...] maja 2013 r. u M. G. stwierdzono bowiem przeciwwskazania zdrowotne do prowadzenia pojazdów określonej kategorii. Orzeczenie to zostało wystawione przez uprawnionego lekarza, spełniającego wymagania określone w 77 ust.1 u.k.p. i wpisanego do prowadzonej przez marszałka województwa ewidencji lekarzy uprawnionych. Powyższe orzeczenie nie mogło być zwalczane w sposób sugerowany przez autora skargi kasacyjnej. Kontrola merytoryczna omawianych orzeczeń jest oczywiście możliwa ale tylko w szczególnej procedurze przewidzianej w ustawie o kierujących pojazdami. Z przepisów tej ustawy oraz z przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, które to rozporządzenie w analizowanym okresie zachowało moc obowiązującą na podstawie art. 137 u.k.p., wynika, że dokonywanie ocen istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami zostało przekazane wyłącznie uprawnionym lekarzom z wojewódzkich ośrodków medycyny pracy (art. 77 u.k.p. i § 9 ust. 1 rozporządzenia). Natomiast przeprowadzenie badań w trybie odwoławczym powierzono jednostkom o wyższym poziomie referencyjnym w stosunku do jednostki, która przeprowadziła badanie pierwotne, czyli podmiotom medycznym enumeratywnie wymienionych w § 12 ust. 3 rozporządzenia. Tego rodzaju regulacja dotycząca czynności specjalistycznych, jakimi są badania lekarskie kierowców, oznacza, że na potrzeby postępowania prowadzonego przez organy administracji w celu kontroli uprawnień do prowadzenia pojazdów, nie jest dopuszczalne przeprowadzenie badań medycznych wskazanych osób w inny sposób. W szczególności nie jest możliwa weryfikacja treści orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. W związku z powyższym całkowicie bezzasadne są zarzuty strony skarżącej kasacyjnie, że Prezydent Miasta [...], zawiadamiając M. G. o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, z naruszeniem wymogów przewidzianych w art. 9 k.p.a. nie pouczył strony o możliwości zakwestionowania niekorzystnego orzeczenia lekarskiego w drodze opinii biegłego. Oczywistym bowiem jest, że organy administracji nie mogą przekazywać stronom błędnych informacji oraz zachęcać do podejmowania działań, które im nie przysługują. Organy nie są ponadto zobowiązane do ponownego udzielania pouczeń, które stronom we właściwy sposób i przez uprawnione podmioty zostały wcześniej przekazane. Nie zachodziła zatem także konieczność po raz kolejny informowania M. G. o terminie i trybie złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego, gdyż prawidłowe pouczenie w tym zakresie zawierało doręczone stronie orzeczenie lekarskie z dnia [...] maja 2013 r. Oznacza to, że Prezydentowi Miasta [...] i SKO w [...] nie można skutecznie zarzucić odpowiednio złamania art. 9 k.p.a. i art. 138 § 2 w zw. z art. 9 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie miał tym samym podstaw do uchylenia kontrolowanej decyzji. Zatem zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 9 k.p.a. uznać należy za chybiony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w postępowaniu kasacyjnym brak jest podstaw prawnych do orzekania w tym zakresie. Przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło