I OSK 491/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-11-12
Skład orzekający: Izabella Kulig-Maciszewska, Małgorzata Jaśkowska, Ewa Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy postępowanie zostało zawieszone na wniosek strony, a następnie strona nie zwróciła się o jego podjęcie w terminie trzech lat, zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ administracji prawidłowo umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdy strona nie zwróciła się o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie trzech lat od jego zawieszenia. W takiej sytuacji żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Sąd podkreślił, że fakultatywne zawieszenie postępowania na wniosek strony wiąże się z zasadą dyspozycyjności, a strona ponosi konsekwencje swojej bierności po prawidłowym pouczeniu o skutkach braku działania.Stan faktyczny
Strony złożyły wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za majątek pozostawiony za granicą. Postępowanie zostało zawieszone na wniosek stron z uwagi na konieczność zgromadzenia dokumentów i załatwienia spraw spadkowych. Po upływie trzech lat od zawieszenia postępowania, strony nie zwróciły się o jego podjęcie. Wojewoda Kujawsko-Pomorski umorzył postępowanie, a Minister Skarbu Państwa utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę stron. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez strony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną oraz oddalono wniosek Ministra Skarbu Państwa o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. R.i W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1993/13 w sprawie ze skargi G. R. i W. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek Ministra Skarbu Państwa o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1993/13, oddalił skargę G. R. i W. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2008 r. G. R., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik W. S., zwróciła się do Wojewody Wielkopolskiego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za majątek pozostawiony przez J. i M. P. w miejscowości R. (obecnie na terytorium Białorusi) oraz przez Z. i H. S. w miejscowości R. (obecnie na terytorium Ukrainy).
Postanowieniem Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] wniosek został przekazany według właściwości Wojewodzie Kujawsko-Pomorskiemu. Wobec faktu, że strony ubiegają się o rekompensatę za dwa różne majątki, stanowiące własność różnych osób, Wojewoda Kujawsko-Pomorski podzielił przedmiotowe postępowanie. Pod znakiem: [...] toczy się sprawa o rekompensatę za nieruchomości pozostawione w miejscowości R. przez Z. i H. S., natomiast pod znakiem: [...] o mienie stanowiące własność J. i M. P., pozostawione w miejscowości R..
Pismem z dnia 5 października 2009 r. G. R. działając w imieniu własnym oraz W. S., wystąpiła o zawieszenie w/w postępowań, uzasadniając to koniecznością zgromadzenia brakujących dokumentów i załatwieniem spraw spadkowych.
Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. nr [...], Wojewoda Kujawsko-Pomorski zawiesił postępowanie dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez Z. i H. S. w miejscowości R., informując w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a., jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...] Wojewoda Kujawsko-Pomorski umorzył postępowanie z wniosku z dnia 19 grudnia 2008 r. G. R. i W. S. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez Z. i H. S. w miejscowości R. Organ wskazał, że z powodu niezłożenia przez strony
w terminie wymienionym w art. 98 § 2 k.p.a. wniosku o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania wyrażone we wnioskach o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty uznać należy za niebyłe, co pociąga za sobą konieczność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.
G. R. w imieniu własnym i jako pełnomocnik W. S. wniosła odwołanie od tej decyzji.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2013 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż w przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 k.p.a.), należy na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć postępowanie w formie decyzji. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to m.in. brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu.
Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, w przypadku zawieszenia postępowania na wniosek strony i niezłożenia przez nią w 3-letnim terminie wniosku o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uznać należy za niebyłe, a organ administracji jest zobowiązany wydać decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Organ wskazał,
że w rozpatrywanej sprawie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o zawieszeniu postępowania zostało doręczone G. R. w dniu 20 października 2009 r. Minister podniósł,
że z uwagi na to, iż strony nie złożyły w ustawowym terminie wniosku o podjęcie postępowania, Wojewoda był zobowiązany do wydania decyzji o jego umorzeniu. Zdaniem organu w zaistniałej sytuacji nie jest możliwe przedłużenie terminu na uzupełnienie materiału dowodowego.
Decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi G. R. i W. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, skarżąca - działająca w imieniu własnym i W. S. - zarzuciła naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (wprowadzenie w błąd strony skarżącej przez urzędników). W uzasadnieniu skarżący wskazali, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca. Podnieśli, że w Kujawsko-Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim toczyło się postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. i H. S. nieruchomości w miejscowości R., poza obecnymi granicami RP. Postępowanie to zostało zawieszone na wniosek stron z uwagi na zagubienie dokumentów w Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu, który był w ich posiadaniu w związku ze złożonym we wcześniejszych latach wnioskiem M. S. (uprawnionego ówcześnie do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP). Wielokrotne ponaglania nie dały żadnych rezultatów. Wysłane pismo UW we Wrocławiu informowało, iż sprawa zostanie załatwiona w terminie do 2014 r. Po wglądzie do akt sprawy okazało się, że większości dokumentów brakuje. Nie przesłano ich również w terminie do UW w Bydgoszczy.
Powołanym wyżej wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Sąd I instancji uznał, że w sprawie jest bezsporne, iż postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez Z. i H. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej zawieszone zostało przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., na wniosek stron z dnia 5 października 2009 r. W sprawie nie jest również kwestionowane, że postępowanie zawieszone niniejszym postanowieniem wszczęte i prowadzone było z wniosku G. R. i W. S. z dnia [...] grudnia 2008 r.
Zdaniem Sądu I instancji organy prawidłowo ustaliły, że Wojewoda Kujawsko-Pomorski w treści postanowienia z dnia [...] października 2009 r. o zawieszeniu tego postępowania zawarł informację, iż w przypadku gdy w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.
Organ dopełnił zatem obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak wymaga tego przepis art. 9 k.p.a. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w treści postanowienia zawieszającego, na wniosek strony postępowanie, organ zawarł wyjaśnienie, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. Wojewodzie Kujawsko-Pomorskiemu nie można zatem, zdaniem WSA w Warszawie, zarzucić niedopełnienia obowiązku
w tym zakresie.
W ocenie Sądu I instancji w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne zostało zawieszone na wniosek strony w związku z koniecznością wykonania wezwania z dnia 21 sierpnia 2009 r., organ nie miał obowiązku – w trakcie zawieszonego postępowania – ponownego informowania strony o treści art. 98 § 2 k.p.a. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.). W sytuacji, gdy strona wniosła o zawieszenie postępowania
z uwagi na konieczność wykonania wezwania organu w zakresie zgromadzenia dokumentów, a postępowanie zostało zgodnie z żądaniem strony zawieszone, to od woli strony zależało następnie, czy to postępowanie będzie się toczyło. Sąd
I instancji zwrócił uwagę, że w doktrynie wskazuje się, iż oparcie fakultatywnego zawieszenia postępowania na zasadzie dyspozycyjności rozciąga się również na podjęcie zawieszonego postępowania, z tym jednak zastrzeżeniem, że w tym przypadku należy przyjąć pełną dyspozycyjność strony, która złożyła żądanie zawieszenia postępowania.
Zdaniem Sądu I instancji w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa, o którym była prawidłowo pouczona, i nie zażądała podjęcia postępowania, zasadnie organ przyjął, iż żądanie wszczęcia postępowania zostało wycofane. Okoliczność niepodejmowania przez organ z urzędu czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, nie zmienia ustaleń Sądu w niniejszej sprawie. Podjęcie przez organ postępowania zawieszonego na wniosek strony uzależnione było jedynie od woli i działania strony.
Ponadto Sąd I instancji zwrócił uwagę, że postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia [...] października 2009 r. doręczone zostało stronom w dniu 20 października 2009 r. W sprawie nie jest sporne, że w tym okresie strony nie wniosły do organu o podjęcie zawieszonego postępowania. Prawidłowo zatem Wojewoda Kujawsko-Pomorski stwierdził, iż zaszła podstawa do wydania decyzji umarzającej postępowanie z wniosku z dnia 19 grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez Z. i H. S. w miejscowości R. Zgodnie bowiem z przepisem art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a., w przypadku, gdy strona nie zwróciła się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia uważa się za wycofane, zasadnie, zdaniem WSA w Warszawie, organ zastosował przepis art. 105 § 1 k.p.a.
Sąd I instancji podniósł również, że ustaleń w zakresie prawidłowości zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w niniejszej sprawie nie zmienia okoliczność przedłożenia przez strony Wojewodzie Kujawsko-Pomorskiemu przy piśmie z dnia 30 października 2012 r. (w nawiązaniu do pisma organu z dnia 19 października 2012 r.), a zatem po upływie 3-letniego terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a., kserokopii postanowienia Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] lutego 2012 r. wydanego na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Postanowieniem tym Wojewoda Dolnośląski poinformował stronę o przewidywanym terminie rozpatrzenia wniosków M. S. (ojca skarżących) i G. R. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Również kwestionowana przez skarżących okoliczność niepozyskania przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego z urzędu, w trakcie zawieszonego postępowania, dokumentów pozwalających na potwierdzenie prawa wnioskodawców do rekompensaty, nie wpływa na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 102 k.p.a., w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Nadto Sąd I instancji wskazał, że postępowanie zawieszone zostało na wniosek stron. Obowiązek informacyjny wobec stron został w niniejszej sprawie wypełniony. Strony zostały pouczone o skutkach niewystąpienia z żądaniem podjęcia zawieszonego postępowania. Organ nie miał obowiązku informowania o tym po raz kolejny, w trakcie zawieszonego postępowania.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wnieśli G. R. oraz W. S. reprezentowani przez adwokata. Skarżący kasacyjnie wskazali, że zaskarżają ten wyrok w całości. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a ponadto o zasądzenie od Ministra Skarbu Państwa kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art 98 § 1 k.p.a. i w zw. z art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. wobec niedostrzeżenia przez Sąd I instancji niewłaściwego zastosowania ww. przepisów przez organ, który dokonał zawieszenia postępowania na wniosek strony, w sytuacji gdy właściwą podstawę zawieszenia postępowania stanowił art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. organ winien był zawiesić postępowanie z urzędu z uwagi na fakt, iż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ;
art 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. wobec niedostrzeżenia przez Sąd niewłaściwego zastosowania ww. przepisów przez organ, który nieprawidłowo podjął zawieszone na wniosek strony postępowania z urzędu, w sytuacji, gdy podjęcie zawieszonego fakultatywnie postępowania zależy od rozpatrzenia wyraźnego wniosku strony, gdy wniosek taki nie został złożony;
art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 98 § 1 k.p.a. w zw. z art. 101 § 1 k.p.a. wobec niedostrzeżenia przez Sąd niezastosowania ww. przepisów przez organ, w sytuacji, gdy pismem z dnia 30 października 2012 r. strona wniosła o ponowne zawieszenie postępowania, a zatem organ winien był rozstrzygnąć nowy wniosek strony w przedmiocie zawieszenia i wydać w tym przedmiocie postanowienie, o którego wydaniu obowiązany był poinformować strony;
art. 3 § 1 i art 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., w zw. z art 7 i art. 8 k.p.a. wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że postępowanie organów administracji publicznej naruszyło podstawowe zasady procedury administracyjnej, tj. zasadę prawdy obiektywnej - tzw. słusznego interesu obywatela, zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. z art 76a § 1 k.p.a. wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że doszło do jego niezastosowania przez organ, w sytuacji, gdy organ żądał dokumentów, których strona nie mogła uzyskać,
a były one niezbędne do rozpatrzenia sprawy, zaś znajdowały się w aktach innego organu, tj. Wojewody Dolnośląskiego.
W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie podnieśli, że organ zawieszając postępowanie miał świadomość, iż przed Dolnośląskim Urzędem Wojewódzkim toczy się sprawa z wniosku G. R., w której to sprawie skarżąca złożyła kompletne dokumenty, które też w toku postępowania okazały się niezbędne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W związku z tym, w ocenie skarżących kasacyjnie, organ winien był na podstawie art. 76 a § 1 k.p.a. z urzędu podjąć niezbędne czynności w celu uzyskania wymaganych dokumentów. Wpłynęłoby to na szybkość niniejszego postępowania, a w efekcie nie byłoby potrzeby tak długiego zawieszenia postępowania. Zdaniem skarżących kasacyjnie dalsze prowadzenie sprawy było uzależnione od dostarczenia stosownych dowodów (dokumentów), które skarżąca mogła uzyskać dopiero po rozpatrzeniu sprawy przez Wojewodę Dolnośląskiego. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależało zatem od rozstrzygnięcia innej sprawy mającej istotny wpływ na wynik niniejszego postępowania. Organ administracji winien był ustalić związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego a sprawą toczącą się przed Wojewodą Dolnośląskim. W przypadku zaistnienia przesłanek i wystąpienia związku, organ obowiązany jest zawiesić postępowanie administracyjne z urzędu.
Skarżący kasacyjnie wskazali również, że w przypadku, gdy zawieszenie postępowania następuje na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., to zgodnie z zasadą dyspozycyjności, podjęcie postępowania może nastąpić wyłącznie na wyraźny wniosek strony W niniejszej sprawie organ nie mając w tym przedmiocie wniosku strony, pismem z dnia 26 października 2012 roku, z urzędu podjął i kontynuował zawieszone postępowanie, mimo iż przepisy nie dały mu takiego uprawnienia. Zdaniem skarżących kasacyjnie inna sytuacja byłaby, gdyby organ od początku działał prawidłowo, tzn. gdyby zawiesił postępowanie z urzędu (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.), miałby też swobodną możliwość jego podjęcia. Ponadto skarżący kasacyjnie wskazali, że po podjęciu postępowania organ wskazał skarżącej 7 dniowy termin na zajęcie stanowiska, który to termin skarżąca zachowała i w piśmie z dnia 30 października 2012 r. ponownie wniosła o zawieszenie postępowania. Organ, co prawda, zwrócił uwagę na fakt, iż pismo strony zawierało wniosek o zawieszenie postępowania, jednak wniosek ten pominął w ogóle go nie rozpoznając.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., w niniejszej sprawie nie zostały stwierdzone, należało zatem ograniczyć się do zarzutów zgłoszonych w podstawach kasacyjnych.
Zaskarżonemu wyrokowi nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić należy, iż konsekwencją fakultatywnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. jest objęcie zawieszonego postępowania regulacją art. 98 § 2 k.p.a. W myśl tego przepisu, niezłożenie w okresie trzech lat, od daty zawieszenia postępowania, przez żadną ze stron, żądania podjęcia postępowania, powoduje, że żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Naczelny Sąd Administracyjny opowiada się za stanowiskiem przyjętym przez Sąd I instancji, według którego w przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 k.p.a.), należy na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć postępowanie w formie decyzji.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że postępowanie administracyjne zostało zawieszone postanowieniem Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2009 r. na żądanie G. R. działającej w imieniu własnym
i W. S. Ponadto w terminie trzech lat od chwili zawieszenia, tj. do dnia 14 października 2012 r., wnioskodawcy nie zwrócili się o podjęcie postępowania. W związku z tym zasadnie organ I instancji uznał wniosek strony za wycofany i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. Jakkolwiek zasady wyrażone we wstępnych przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązują organy do przestrzegania prawa m. in. przy uwzględnieniu interesu społecznego
i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) i zachowaniu zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), nakazując im czuwanie nad tym, by strona nie poniosła szkody
z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.), to jednak nie oznacza to, iż strona może pozostawać w postępowaniu bierna. Wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną nierozpoznanie wniosku strony z dnia 30 października 2012 r.
o zawieszenie postępowania nie stanowi takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1
lit. c P.p.s.a.), gdyż postępowanie administracyjne w dacie złożenia przedmiotowego wniosku było już zawieszone od dnia [...] października 2009 r. w oparciu o przepis art. 98 § 1 k.p.a., o czym była mowa powyżej. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 98 § 1 w zw. z art. 101 § 1 k.p.a. jest niezasadny.
Nietrafne są również zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw.
z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 98 § 1 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. Jak wynika bezspornie z akt administracyjnych
w dniu 6 października 2009 r. do Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego
w Bydgoszczy wpłynęło pismo G. R., w którym zawarty został wniosek
o zawieszenie postępowania w sprawie dotyczącej odszkodowania za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J.
i M. P. oraz H.. Wniosek ten został umotywowany koniecznością ustalenia osób uprawnionych do nabycia spadku po M. P. oraz pozyskania dokumentów z Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu (k -31 akt administracyjnych). Wniosek ten został rozpatrzony w dniu [...] października 2009 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski wydał w oparciu o art. 98 k.p.a. postanowienie zawieszające postępowanie w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. i H. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jak wynika bezspornie z uzasadnienia postanowienia podstawą do zawieszenia postępowania był art. 98 § 1 k.p.a. (wniosek strony). Strona poinformowana również została o treści art. 98 § 2 k.p.a., a także o możliwości zaskarżenia postanowienia w drodze zażalenia. Podnoszone natomiast w skardze kasacyjnej argumenty, iż powodem zawieszenia powinien być przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie z tej przyczyny, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez zagadnienie wstępne rozumie się wyłącznie kwestie, które ujawniły się w toku postępowania, a których rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu. Tymczasem w przedmiotowej sprawie przyczyną zawieszenia nie było oczekiwanie na rozstrzygnięcie innego organu lecz na dokumenty znajdujące się w innym organie. Kwestie te związane są z postępowaniem wyjaśniającym. Dodać należy, iż strona nie skorzystała z prawa do zaskarżenia postanowienia z dnia [...] października 2009 r.
w sprawie zawieszenia postępowania, a ponadto sama wystąpiła z wnioskiem
o zawieszenie.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. Wniosek Ministra Skarbu Państwa o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną, nie został uwzględniony, jako że organ nie udowodnił, iż poniósł takie koszty.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło