I SA/Wa 1993/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi G. R. i W. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. G. R., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik W. S., zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za majątek pozostawiony przez J. i M. P. w miejscowości [...] (obecnie na terytorium [...]) oraz przez Z. i H. S. w miejscowości [...] (obecnie na terytorium [...]). Postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], wniosek został przekazany według właściwości Wojewodzie [...]. Wobec faktu, że strony ubiegają się o rekompensatę za dwa różne majątki, stanowiące własność różnych osób, Wojewoda [...] podzielił przedmiotowe postępowanie. Pod znakiem: [...] toczy się sprawa o rekompensatę za nieruchomości pozostawione w miejscowości [...] przez Z. i H. S., natomiast pod znakiem: [...], o mienie stanowiące własność J. i M. P., pozostawione w miejscowości [...]. Pismem z dnia [...] października 2009 r. G. R. działając w imieniu własnym oraz W. S., wystąpiła o zawieszenie w/w postępowań, uzasadniając to koniecznością zgromadzenia brakujących dokumentów i załatwieniem spraw spadkowych. Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. nr [...], Wojewoda [...] zawiesił postępowanie dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez Z. i H. S. w miejscowości [...], informując w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a., jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...], Wojewoda [...] umorzył postępowanie z wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. G. R. i W. S. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez Z. i H. S. w miejscowości [...]. Organ wskazał, że z powodu nie złożenia przez strony w terminie wymienionym w art. 98 § 2 k.p.a. wniosku o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania wyrażone we wnioskach o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty uznać należy za niebyłe, co pociąga za sobą konieczność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. G. R. w imieniu własnym i jako pełnomocnik W. S. wniosła odwołanie od tej decyzji. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż w przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 k.p.a.), należy na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzyć postępowanie w formie decyzji (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11). Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to m.in. brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, w przypadku zawieszenia postępowania na wniosek strony i nie złożenia przez nią w 3-letnim terminie wniosku o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uznać należy za niebyłe, a organ administracji jest zobowiązany wydać decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, postanowienie Wojewody [...] o zawieszeniu postępowania zostało doręczone G. R. w dniu [...] października 2009 r. Minister wskazał, że z uwagi na to, iż strony nie złożyły w ustawowym terminie wniosku o podjęcie postępowania, Wojewoda był zobowiązany do wydania decyzji o jego umorzeniu. W zaistniałej sytuacji nie jest możliwe przedłużenie terminu na uzupełnienie materiału dowodowego. Decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi G. R. i W. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania skarżąca działająca w imieniu własnym i W. S. zarzuciła naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (wprowadzenie w błąd strony skarżącej przez urzędników). W uzasadnieniu skarżacy wskazali, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca. Wskazała, że w [...] Urzędzie Wojewódzkim toczyło się postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. i H. S. nieruchomości w miejscowości [...], poza obecnymi granicami RP. Postępowanie to zostało zawieszone na wniosek stron z uwagi na zagubienie dokumentów w Urzędzie Wojewódzkim [...], który był w ich posiadaniu z uwagi na złożony we wcześniejszych latach wniosek M. S. (uprawnionego ówcześnie do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP). Wielokrotnie ponaglania nie dały żadnych rezultatów. Wysłane pismo [...] informowało iż sprawa zostanie załatwiona w terminie do 2014 r. Po wglądzie do akt sprawy, okazało się, że w większości dokumentów brakuje. Nie przesłano ich również w terminie do [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, powołując dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, zarówno decyzja Ministra Skarbu Państwa, jak i decyzja Wojewody [...] odpowiadają prawu. W sprawie jest bezsporne, że postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez Z. i H. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] zawieszone zostało przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., na wniosek stron z dnia [...] października 2009 r. W sprawie nie jest również kwestionowane, że postępowanie, zawieszone niniejszym postanowieniem, wszczęte i prowadzone było z wniosku G. R. i W.S. z dnia [...] grudnia 2008 r. W sprawie prawidłowo organy ustaliły, że Wojewoda [...] w treści postanowienia z dnia [...] października 2009 r. o zawieszeniu tego postępowania zawarł informację, iż jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Organ dopełnił zatem obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak wymaga tego przepis art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. W treści postanowienia zawieszającego, na wniosek strony postępowanie, organ zawarł wyjaśnienie, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. Wojewodzie [...] nie można zatem zarzucić niedopełnienia obowiązku w tym zakresie. W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne zostało zawieszone na wniosek strony w związku z koniecznością wykonania wezwania z dnia [...] sierpnia 2009 r., organ nie miał obowiązku – w trakcie zawieszonego postępowania – ponownego informowania strony o treści art. 98 § 2 k.p.a. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.). W sytuacji, gdy strona wniosła o zawieszenie postępowania z uwagi na konieczność wykonania wezwania organu w zakresie zgromadzenia dokumentów, a postępowanie zostało zgodnie z żądaniem strony zawieszone, to od woli strony zależało następnie, czy to postępowanie będzie się toczyło. W doktrynie wskazuje się, że oparcie fakultatywnego zawieszenia postępowania na zasadzie dyspozycyjności rozciąga się również na podjęcie zawieszonego postępowania, z tym jednak zastrzeżeniem, że w tym przypadku należy przyjąć pełną dyspozycyjność strony, która złożyła żądanie zawieszenia postępowania (v. B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, str. 386). W sytuacji zatem, gdy strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa, o którym była prawidłowo pouczona, i nie zażądała podjęcia postępowania, zasadnie organ przyjął, iż żądanie wszczęcia postępowania zostało wycofane. Okoliczność niepodejmowania przez organ z urzędu czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, nie zmienia ustaleń Sądu w niniejszej sprawie. Podjęcie przez organ postępowania zawieszonego na wniosek strony uzależnione było jedynie od woli i działania strony. Postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia [...] października 2009 r. doręczone zostało stronom w dniu [...] października 2009 r. W sprawie nie jest sporne, że w tym okresie strony nie wniosły do organu o podjęcie zawieszonego postępowania. Prawidłowo zatem Wojewoda [...] stwierdził, iż zaszła podstawa do wydania decyzji umarzającej postępowanie z wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez Z. i H. S. w miejscowości [...]. Zgodnie bowiem z przepisem art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a., w przypadku, gdy strona nie zwróciła się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia uważa się za wycofane, zasadnie organ zastosował przepis art. 105 § 1 k.p.a. Ustaleń Sądu w zakresie prawidłowości zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w niniejszej sprawie nie zmienia okoliczność przedłożenia przez strony Wojewodzie [...] przy piśmie z dnia [...] października 2012 r. (w nawiązaniu do pisma organu z dnia [...] października 2012 r.), a zatem po upływie 3-letniego terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a., kserokopii postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. wydanego na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Postanowieniem tym Wojewoda [...] poinformował stronę o przewidywanym terminie rozpatrzenia wniosków M. S. ([...]) i G. R. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Również kwestionowana przez skarżących okoliczność niepozyskania przez Wojewodę [...] z urzędu, w trakcie zawieszonego postępowania, dokumentów pozwalających na potwierdzenie prawa wnioskodawców do rekompensaty, nie wpływa na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 102 k.p.a., w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Nadto, co wskazano już wyżej, postępowanie zawieszone zostało na wniosek stron. Obowiązek informacyjny wobec stron został w niniejszej sprawie wypełniony. Strony zostały pouczone o skutkach niewystąpienia z żądaniem podjęcia zawieszonego postępowania. Organ nie miał obowiązku informowania o tym po raz kolejny, w trakcie zawieszonego postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.