II FSK 827/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Go 592/13 w sprawie ze skargi Z. B. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2002 r., sygn. akt I SA/Po 867/01 w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Izby Skarbowej w Z. z dnia 28 marca 2001 r., Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 1. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2013 r., I SA/Go 592/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolski odrzucił skargę Z. B. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek zamiejscowy w Poznaniu z dnia 15 marca 2002 r. wydanym w sprawie ze skargi na decyzję Izby Skarbowej w Z. z dnia 28 marca 2001 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. W uzasadnieniu Sąd podał, że skarżący jako podstawę wznowienia wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r.,, sygn. akt SK 18/09 ogłoszony w dniu 27 sierpnia 2013 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga podlega odrzuceniu, albowiem w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. Sąd stwierdził, że skutki wyroku, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie rozciągają się na lata 1992-1997. Brak jest zatem podstaw do wznowienia postępowania w przedmiocie decyzji dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r., w oparciu o art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a." WSA w Gorzowie Wielkopolskim nie uwzględnił również wniosku skarżącego o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym konstytucyjności art. 278 p.p.s.a. rozumianego jako przepis uniemożliwiający po upływie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. 2. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego postanowienia skarżący zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zdawkowe, ponieważ odwołujące się li tylko do słów ustawy (art. 272 § 1 p.p.s.a.) odniesienie się do argumentacji zawartej w skardze o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, którego to modus procedendi nie można w żaden sposób potraktować jako należyte wypełnienie skierowanego w naruszonym przepisie do Sądu obowiązku zawarcia w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnienie, skutkiem czego jako uprawniony jawi się pogląd, iż Sąd nie rozpoznał istoty niniejszej sprawy, względnie zaskarżone orzeczenie uchyla się od kontroli kasacyjnej, 2) art. 272 § 1 p.p.s.a. poprzez pozostającą w sprzeczności z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji RP odmowę zastosowania wykładni rozszerzającej wykładni wyroku TK z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09, w konsekwencji zaś przyjęcie, że skutki orzeczenia TK ograniczają się do utraty z chwilą ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., skutkiem czego Sąd odrzucił przedmiotową skargę o wznowienie, 3) art. 280 w zw. z art. 278 w zw. z art. 272 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez pozostające w sprzeczności z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP przyjęcie, że norma zawarta w pierwszym z wymienionych przepisów p.p.s.a. aktualizuje się w sytuacji, w której skarżący wnosi o wznowienie postępowania sądowego po tym, jak Trybunał Konstytucyjny już po upływie pięcioletniego terminu od uprawomocnienia się orzeczenia orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucji, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego wydane zostało to orzeczenie. W związku z tak sformułowanymi skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości i i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Autor skargi kasacyjnej wniósł ponadto, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytań prawnych dotyczących konstytucyjności art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od dnia wejścia w życie do dnia 1 stycznia 1998 r., jak również zgodności z Konstytucją RP art. 278 p.p.s.a. Ewentualnie skarżący wniósł na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. o przedstawienie składowi siedmiu sędziów NSA pytania prawnego budzącego poważne wątpliwości, dotyczącego wykładni art. 278 p.p.s.a. 3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną stwierdził, że nie znajduje ona usprawiedliwionych podstaw i z tego względu podlega oddaleniu. Odpowiadając na zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania należy zauważyć, że żaden ze wskazanych przez skarżącego przepisów nie doznał uszczerbku. W szczególności Sąd nie uchybił treści art. 141 § 4 p.p.s.a., który wskazuje na niezbędne elementy uzasadnienia wyroku. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd zawarł wszystkie te elementy, a zwłaszcza wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia i wyjaśnił ją. Podstawę prawną skarżonego postanowienia stanowił bowiem art. 280 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 272 § 1 p.p.s.a. Treść obu tych przepisów została przez Sąd przytoczona na str. 3 i 4 pisemnych rozważań. Co więcej, nie ma wątpliwości co do tego, że Sąd ten wyjaśnił powody, dla których skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie może zostać uwzględniona w oparciu o art. 272 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 272 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Skarżący domagał się wznowienia postępowania sądowego wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09. WSA wyraźnie natomiast wskazał na s. 4 uzasadnienia, że wyrok ten nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania wobec skarżącego, albowiem dotyczył on niezgodności art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. Skoro zatem TK zakreślił wyraźne ramy czasowe obowiązywania niekonstytucyjnego przepisu, to nie można treści wyroku odnosić do innych okresów obowiązywania tego przepisu, w tym do roku 1995 r., którego dotyczy decyzja podatkowa, której dotyczyło prawomocnie zakończone postępowanie sądowoadministracyjne. Ze stanowiskiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim należy się zgodzić. W sytuacjach, w których wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wyraźnie wskazanego okresu obowiązywania niekonstytucyjnego przepisu, to brak jest ustawowej przesłanki do wznowienia postępowania w sprawach, w których orzeczono w oparciu o stan prawny nie objęty tym okresem. Słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że w realiach badanej sprawy za powyższym stanowiskiem przemawia chociażby fakt, że po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 18/09 Naczelny Sąd Administracyjny skierował do Trybunału Konstytucyjnego kolejne pytanie prawne dotyczące konstytucyjności art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007 r. Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania uznać zatem należało za prawidłowe. Art. 280 § 1 p.p.s.a. nakazuje bowiem odrzucić skargę o wznowienie postępowania, która nie jest wniesiona w terminie lub nie opiera się na ustawowej przesłance wznowienia. W tej sprawie nie została spełniona druga z wymienionych wyżej przesłanek. Odnotować trzeba, że Sąd pierwszej instancji wspomniał w końcowej części rozważań także o tym, że w sprawie upłynął 5-letni termin do złożenia skargi o wznowienie wynikający z art. 278 p.p.s.a.. Spostrzeżenie to jest słuszne i skutkuje uznaniem, że również z tego względu skarga o wznowienie podlegała odrzuceniu. Zgodnie z brzmieniem art. 278 p.p.s.a. po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możliwości działania lub nie była należycie reprezentowana. Przewidziany w wyżej wymienionym przepisie termin jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidzianych w art. 272 § 2 i art. 277 p.p.s.a. W niniejszej sprawie pięcioletni okres, o jakim mowa w art. 278 p.p.s.a., od uprawomocnienia się wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2002 r., sygn. akt I SA/Po 867/01, upłynął w dniu 15 marca 2007 r. Przyjąć zatem należy, że skarżący wniósł skargę o wznowienie po upływie terminu z art. 278 p.p.s.a. W konsekwencji za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w petitum skargi kasacyjnej. Sąd kasacyjny nie znalazł też podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o skierowanie pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego czy też poszerzonego składu sędziów NSA stosownie do art. 187 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie nie wyłoniło się bowiem zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.