II SA/Kr 1310/13

WyrokWSA w Krakowie2013-12-17

Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Kazimierz Bandarzewski, Mirosław Bator

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umowy sprzedaży zawartej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości może podlegać zwrotowi na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany?
Ratio decidendi
Tak, nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umowy sprzedaży zawartej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości podlega zwrotowi na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na podstawie wskazanej ustawy z 1985 r., niezależnie od trybu nabycia, w tym umowy sprzedaży. Kluczowe dla zwrotu jest ustalenie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu części działki wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy szkoły. Starosta orzekł o zwrocie działki na rzecz spadkobiercy poprzedniego właściciela i zobowiązał go do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Gmina wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie zbędności nieruchomości i niewłaściwą wykładnię przepisów dotyczących nabycia nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę Gminy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędzia WSA Mirosław Bator Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Wojewody [...] z dnia 30 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala. W toku ponownego rozpoznania sprawy, Starosta decyzją z 10 stycznia 2012r. nr [...] orzekł o zwrocie działki nr [...] o pow. 0,8507 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w obrębie R. jedn. ewid. S., w granicach wywłaszczonej (nabytej) na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] pół. w obr, R. jedn. ewid. S., na rzecz J. J. s. M. i J. w całości, oraz o zobowiązaniu J. J. do zwrotu na rzecz Gminy kwoty 45121,45 zł odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości. Odwołanie od ww. decyzji złożyła Gmina. Decyzją z dnia 30 lipca 2013r. Wojewoda, działając na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2013 r. poz. 267), utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wyrokiem z 24 stycznia 2013r., sygn. akt II SA/Kr 1590/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody z 4 września 2012r. nr [...], uchylającą zaskarżoną decyzję Starosty z 10 stycznia 2012r. nr [...] w całości i orzekającą o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,8507 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w obr. R. jedn. ewid. S., w granicach wywłaszczonej (nabytej) na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] pół. w obr. R. jedn. ewid. [...], na rzecz J. J. s. M. i J.. Kierując się oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego prowadzenia postępowania zawartymi w ww. wyroku, organ odwoławczy w ślad za organem I instancji wskazał, że niewątpliwie w przedmiotowej sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiła jedyna uprawniona do tego osoba, którą w przedmiotowej sprawie jest - w myśl art. 136 ust. 3 z ustawy - jej następca prawny poprzedniego właściciela – J. J.. Po drugie zaś ww. działka mogła zostać uznana za wywłaszczoną w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż jej przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w oparciu o jeden z przypadków przewidzianych w ustawie z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, tzn. na podstawie umowy sprzedaży z dnia 29.04.1985r. Wskazano, że zgodnie z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy całego rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami (w tym także przepis art. 136) znajdują odpowiednie zastosowanie do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie (między innymi) ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm). Odpowiednie zastosowanie przepisów określających warunki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zawarte w rozdziale 6 dziale III ustawy o gospodarce nieruchomościami do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie ustawy 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ma miejsce bez względu na to który tryb nabycia nieruchomości spośród przewidzianych tą ustawą miał miejsce. Tym samym przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. znajdują zastosowanie także w niniejszej sprawie, w której to nieruchomość nabyta została przez Skarb Państwa w trybie umowy sprzedaży. Następnie organ zacytował przepis art. 137 ustawy zawierający definicję zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, zaznaczając jednocześnie, iż prowadząc postępowanie o zwrot nieruchomości w pierwszej kolejności zobowiązany jest ustalić cel wywłaszczenia nieruchomości, a następnie, w drodze dostępnych środków dowodowych, czy przesłanka zbędności, określona w art. 137 ustawy zaistniała. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił ustalenia stanu faktycznego sprawy, które były zbieżne z stanem faktycznym sprawy ustalonym w decyzji Starosty z dnia 10 stycznia 2012r. W ocenie Wojewody [...], kluczowym z punktu widzenia rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy elementem, było ustalenie w oparciu o środki dowodowe przewidziane przez Kodeks postępowania administracyjnego, czy w terminach ustawowych podejmowane były działania zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia, który była realizacja inwestycja polegająca na budowie szkoły. Po ponownym dokonaniu analizy akt sprawy oraz w wyniku pozyskania przez Wojewodę [...] nowych dowodów (dokumenty dot. budowy nowej szkoły podstawowej w R. pozyskane z Archiwum Narodowego w K. Ekspozytura w S. oraz przesłuchanie świadka Z. B.), organ odwoławczy podzielił ustalenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Starosty [...] wskazujące, że nieruchomość, oznaczona jako część działki nr [...] pół. w obr. R., j edn. ewid. [...], od początku była zbędna na cel nabycia przez Skarb Państwa tj. pod budowę szkoły w R., a zatem należało ją uznać ją za zbędną i orzec o jej zwrocie. Następnie podzielono stanowisko organu I instancji, który stosując się do oceny prawnej zawartej w ww. WSA w Krakowie uznał, iż przedmiotowa nieruchomość nie posiadała charakteru nieruchomości "dowłaszczonej". Przepis artykułu 50 ust. 4 ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, dopuszczał objęcie na żądanie właściciela wywłaszczeniem całej nieruchomości, jeżeli w wyniku wywłaszczenia pozostała część działki stawała się dla właściciela działką nienadającą się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe. Warunkiem wywłaszczenia całej nieruchomości było jednak żądanie właściciela o objęcie wywłaszczeniem pozostałej części nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu. Tymczasem z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika, aby w trakcie negocjacji dotyczących wykupu terenu pod budowę szkoły w R. występowano do M. J. z propozycją sprzedaży jedynie części przedmiotowej nieruchomości niezbędnej dla realizacji celu wywłaszczenia lub żeby to właściciel wnioskował o objęcie nabyciem ("dowłaszczenie") pozostałej części nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu. Co więcej, z akt sprawy, w tym również z materiałów pozyskanych przez tut. organ w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika wręcz, że Komitet Budowy Szkoły w R. zainteresowany był zakupem całej działki nr [...], natomiast intencją M. J. było pozostawienie dla siebie części działki wydzielonej projektem podziału oznaczonej nr [...] o pow. 0,14 ha. Powyższe potwierdza treść protokołu z 9 grudnia 1986r. w sprawie wykupu terenu pod budowę szkoły w R. oraz pozyskany przez tut. organ protokół zebrania wiejskiego odbytego 4 grudnia 1985r. We wsi R. (...), z którego wynika, że podjęto wniosek o zakupie całości parceli o pow. 2 ha. W dalszej kolejności podniesiono, iż Starosta [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż w momencie prowadzenia negocjacji i zawarcia umowy sprzedaży z M.J. nie było planu realizacyjnego, a nieruchomość nie była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższym, wykluczało to wskazanie M. J. jaka część nieruchomości stanowiącej jego własność była niezbędna dla zrealizowania inwestycji. Organ odwoławczy zauważył, iż nie budzi wątpliwości, że zgodnie z planem realizacyjnym zagospodarowania terenu szkoły podstawowej w R. faktycznie opatrzonym datą sierpień 1988r., czyli powstałym po dacie nabycia tej nieruchomości przez Skarb Państwa, wnioskowana do zwrotu część wywłaszczonej (nabytej) działki nr [...] pół. w obr. R., jedn. ewid. [...] odpowiadająca części działki nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...], znalazła się poza granicą terenu objętego lokalizacją inwestycji budowy szkoły. Z uwagi na fakt, iż ww. plan realizacyjny został opracowany po zawarciu umowy sprzedaży, organ I instancji prawidłowo przyjął, iż dla określenia przeznaczenia nieruchomości wywłaszczonej, zastosowanie ma wskazanie lokalizacyjne nr [...] z 31 lipca 1986r. nr [...]. Podkreślono, ze organ odwoławczy pozyskał do akt sprawy pismo Urzędu Miasta i Gminy [...] z 10 sierpnia 1989r. nr [...], w którym "informuje się, że zgodnie z art. 40 ustawy o planowaniu przestrzennym z dnia 12 lipca 1984r. /Dz. U. Nr 35 poz. 185/ przedłuża się do dnia 31 grudnia 1989r. termin ważności wskazania lokalizacyjnego Nr [...] znak: [...] z dnia 1986-07-31 dla inwestycji: szkolą podstawowa we wsi R.. W okresie tym inwestor winien wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji." Następnie na podstawie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji z 4 września 1990r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Dyrekcji Inwestycji z 24 października 1989r. ustalono "lokalizację inwestycji: budowa szkoły podstawowej we wsi R. na terenie działek nr [...], [...] oraz droga dojazdowa działki nr [...], [...], [...]. Linie rozgraniczające teren inwestycji, jego przeznaczenie i sposób zagospodarowania jak w załączniku opisowym do niniejszej decyzji". Z załącznika graficznego do ww. wskazania lokalizacyjnego z 31 lipca 1986r. oraz z planu realizacyjnego zagospodarowania terenu szkoły podstawowej w R. z 10 kwietnia 1990r. wynika natomiast, że planowana inwestycja budowy szkoły miała być zlokalizowana na terenie działki nr [...] o pow. 1,02 ha. Co więcej, ww. załączniki graficzne z wykreślonymi granicami planowanej inwestycji wskazują, że na wnioskowanej do zwrotu części wywłaszczonej (nabytej) działki nr [...] pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...], odpowiadającej części działki nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...], nie planowano żadnych obiektów budowlanych czy inwestycji, a wnioskowana do zwrotu nieruchomość znajdowała się poza granica terenu przeznaczonego na cele budowy szkoły, zatem faktycznie tylko część działki nr [...] przeznaczona miała być pod budowę szkoły, a pozostała część nie była planowana pod jej budowę. W związku z powyższym, organ odwoławczy, kierując się zasadami logicznego rozumowania oraz analizą dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, uznał, iż część działki nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...], w graniach wywłaszczonej (nabytej) działki nr [...] pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...] od początku była zbędna na cel wywłaszczenia tj. pod budowę szkoły podstawowej w R., a zatem zaistniała przesłanka zbędności w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i tym samym należało orzec o jej zwrocie na rzecz J. J.. Ponadto analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz pogląd WSA w Krakowie zawarty w ww. wyroku, pozwolił uznać organom administracyjnym, że objęta wnioskiem o zwrot część działki nr [...] nie miała charakteru nieruchomości "dowłaszczonej". Dla rozstrzygnięcia tej kwestii, istotne znaczenie miały m.in. zeznania S. W., członka Społecznego Komitetu Budowy Szkoły w R., osobiście przeprowadzającego negocjacje z poprzednim właścicielem nieruchomości, który zeznał, iż od początku, nie znając dokładnych planów budowy szkoły, wraz z pozostałymi członkami Społecznego Komitetu Budowy Szkoły w R., przekonywał M. J., żeby sprzedał działkę nr [...] w całości, ponieważ całość jest potrzebna pod budowę szkoły wraz z jej otoczeniem. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Gmina [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci: - art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 1997 nr 115 poz. 741) polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że przedmiotowa nieruchomość od początku była zbędna na cel wywłaszczenia, czyli dla realizacji inwestycji budowy szkoły, wskazanej w umowie z dnia 23 grudnia 1987r. Rep, [...]; - art. 216 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, polegające na błędnej wykładni, że nabycie ww. nieruchomości przez Gminę [...] nosi znamiona instytucji wywłaszczenia na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, póz. 79). W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postępowanie prowadzone w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] - której część odpowiada wnioskowanej obecnej do zwrotu działki nr [...] - została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na mocy umowy sprzedaży z dnia 23.12.1987r. na cele budowy szkoły. Powyższa umowa zawarta została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, organy administracji dokonały prawidłowej oceny stanu faktycznego, a także prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego uznając, iż w sprawie zachodzą przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Stosownie do treści art. 136 ust. 3 ustawy zasadniczą okolicznością jaką organ administracji winien zbadać w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność z punktu widzenia celu, na jaki została nabyta. O tym, kiedy nieruchomość można traktować jako zbędną rozstrzyga art. 137 ustawy stanowiąc, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z wywłaszczeniem (ust. 1 pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (ust. 1 pkt 2). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2). Ustosunkowują się do zarzutu strony skarżącej, wyjaśnić w tym miejscu należy, iż w art. 136 u.g.n. ustawodawca odniósł zasadę zwrotu nieruchomości do wszystkich przypadków wywłaszczenia nieruchomości na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej, a w art. 216 ustawy dodatkowo przewidział odpowiednie stosowanie tej zasady do niektórych innych przypadków odjęcia własności, ustanawiając między innymi w ust. 2 pkt 3 że przepisy rozdziału 6 działu III ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że nabycie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w drodze umowy sprzedaży zawartej w warunkach ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W obliczu powyższego, niezrozumiałe jest stanowisko strony skarżącej, która zarzuca organom administracyjnym naruszenie art. 216 ust.2 pkt 3 u.g.n., polegające na błędnej wykładni tego, że nabycie przedmiotowej nieruchomości przez Gminę [...] nosi znamiona instytucji wywłaszczenia na gruncie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 10, poz. 64 oraz 1982 nr 11 poz. 79). Podsumowując powyższe rozważania, należy wskazać, że w stanie prawnym, obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, możliwe było wnoszenie o zwrot nieruchomości w trybie art.136 i 137 u.g.n. również wtedy, gdy nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży zawartej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (vide: np. wyr. WSA w Krakowie z dnia 29.05.2008r., sygn. akt II SA/Kr 180/08). W przedmiotowej sprawie ustalony przez organy cel wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] - budowa szkoły nie budził żadnych wątpliwości, wynikał on bowiem z ww. umowy sprzedaży oraz zebranej w sprawie dokumentacji. Kluczowa z punktu widzenia rozstrzygnięcia kwestia sprowadzała się w przedmiotowej sprawie do ustalenia czy objęta wnioskiem część działki nr [...] miała charakter nieruchomości "dowłaszczonej" oraz czy i ewentualnie od kiedy stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Jak słusznie stwierdziły organy obu instancji przedmiotowa działka nie miała charakteru nieruchomości "dowłaszczonej", w rozumieniu art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W aktach sprawy nie ma dowodów na to, aby organ reprezentujący Skarb Państw zwracał się do M. J. z propozycją sprzedaży tylko części działki niezbędnej dla zrealizowania inwestycji lub aby właściciel wnioskował o wykup pozostałej części powołując się na nieracjonalność jej użytkowania w dotychczasowy sposób. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wprost przeciwnie wynika bowiem, że to Komitet Budowy Szkoły zainteresowany był zakupem całej działki, a poprzedni właściciel nieruchomości chciał zostawić dla siebie część nieruchomości - 14 arów działki. (m.in. protokół z zebrania wiejskiego z 4.12.1985r., zeznania świadków: S. W. oraz T.L.). Ponadto dokonując ustaleń w tym zakresie organy administracyjne związane były wytycznymi Sądu Administracyjnego w Krakowie, zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 24.01.2013r., sygn. akt II SA/Kr 1590/12, który jednoznacznie zanegował pogląd, by przedmiotowa nieruchomość uznać za "dowłaszczoną". Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, iż zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy, nieruchomość nie może być użyta na cel inny niż określony w akcie o wywłaszczeniu. Jednolite i utrwalone stanowisko doktryny i judykatury wskazuje, iż cel wywłaszczenia należy rozumieć bardzo ściśle. Wszelkie rozszerzające interpretowanie go prowadziłoby bowiem do naruszenia wynikającego z art. 136 ustawy zakazu przeznaczania nieruchomości na inne cele niż określone w decyzji wywłaszczeniowej. Podkreślił to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05, wskazując na obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. W innym wyroku z dnia 24 października 2001r. sygn. akt SK 22/01 Trybunał podkreślił, że po wejściu w życie Konstytucji RP zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu, a faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy po pierwsze należy zaznaczyć, że w związku z faktem, iż w czasie prowadzenia rokowań oraz w dacie zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, nie istniał plan realizacyjny, a działka nie była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie możliwym było wskazanie poprzedniemu właścicielowi jaka cześć jego nieruchomości pozostaje niezbędna dla realizacji przedmiotowej inwestycji. W celu ustalenia powyższej okoliczności, prawidłowo Wojewoda na podstawie zgromadzonej dokumentacji tj. m.in. w oparciu o: wskazanie lokalizacyjne z 31.07.1986r., plan realizacyjny zagospodarowania terenu szkoły podstawowej w R. z sierpnia 1988r. oraz z 10.04.1990r., stwierdził, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość znajdowała się poza obszarem terenu przeznaczonego na budowę szkoły. Z ustaleń dokonanych przez organy administracyjne wynika w sposób jednoznaczny, że cel wywłaszczenia w postaci budowy szkoły na przedmiotowej nieruchomości nigdy nie został zrealizowany. Wobec nieuzasadnionych wątpliwości pełnomocnika strony skarżącej, jeszcze raz w tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n., zakres stosowania przepisu art. 136 u.g.n. obejmuje również nieruchomości nabyte przez Skarb Państwa na podstawie zgodnego porozumienia stron w drodze umowy cywilno-prawnej, w oparciu o przepisy ustawy z 29.04.1985r. o gospodarce gruntami wywłaszczeniu nieruchomości. Stanowisko to, wynika z literalnego brzmienia art. 216 u.g.n. obejmującego odesłanie do wszystkich trybów nabycia nieruchomości przewidzianych w ustawie z 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, a ponadto jest zgodne z aktualną linią orzeczniczą. Ponadto kwestia ta została rozstrzygnięta przez WSA w Krakowie w zapadłym na kanwie niniejszej sprawy ww. wyroku z dnia 24.01.2013r., sygn. akt II SA/Kr 1590/12, którego wskazówki, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. były wiążące dla orzekających w tym postępowaniu organów. Ustalony przez organy administracyjne obu instancji stan nieruchomości dowodzi, iż do realizacji przedmiotowej inwestycji nie przystąpiono w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy tj., iż na nieruchomości nie rozpoczęto żadnych prac zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia w terminie 7 lat od daty jej wywłaszczenia jak również, iż celu tego nie ukończono z upływem 10 lat od daty wywłaszczenia. W odniesieniu do normy zawartej w art. 137 ust. 1 pkt 1ustawy decydujące znaczenie, przy ocenie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia ma bowiem upływ czasu od dnia wydania ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i stan, w jakim się ona znajduje w terminach wskazanych w ww. art. 137 ustawy. Dla oceny zbędności nie ma więc znaczenia – zdaniem składu orzekającego – obiektywny, aktualny stan zagospodarowania nieruchomości, lecz to czy nieruchomość została zagospodarowana na cel wywłaszczenia w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce. Jak wskazano powyżej w rozpoznawanym przypadku cel wywłaszczenia nigdy nie został zrealizowany na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości. Na marginesie zwrócić należy uwagę na fakt, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2000r. sygn. akt I SA 1088/99, niepub., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lipca 2006r. sygn. akt I SA/Wa 777/06) budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli. Podsumowując, w ocenie Sądu, organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonały właściwej wykładni przepisów prawa, co uzasadniało wydanie orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, połączonego w tym przypadku z obowiązkiem zwrotu przez wnioskodawcę kwoty odpowiadającej wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art.151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło