I GSK 577/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1569/13 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1569/13 odrzucił skargę M. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Skarga M. L. na wskazaną decyzję została podpisana przez r.pr. R. K. Zarządzeniem z dnia 21 listopada 2013 r. Sąd wezwał r.pr. R. K. do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi z pouczeniem, że nieuzupełnienie braku w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi. W odpowiedzi na to wezwanie r.pr. R. K. nadesłał pełnomocnictwo substytucyjne udzielone mu przez r.pr. M. K.-Sz., ale nie nadesłał pełnomocnictwa głównego, udzielonego przez skarżącego r.pr. M. K.-Sz. Brak formalny skargi nie został zatem uzupełniony, więc stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę. W skardze kasacyjnej M. L. domagał się uchylenia tego postanowienia w całości i zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. W ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (w skardze kasacyjnej oczywiście omyłkowo wskazano art. 174 pkt 1) postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z powodu jej braków formalnych, pomimo wadliwego i nieprecyzyjnego wezwania do ich uzupełnienia oraz nie wezwania skarżącego do podpisania skargi w przypadku braku pełnomocnictwa. Uzasadniając zarzut kasacyjny wnoszący skargę kasacyjną argumentował, że wezwanie Sądu do uzupełnienia braków skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego było zredagowane nieprecyzyjne. Jako okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy autor skargi kasacyjnej wskazał, że w treści skargi po słowie "Załączniki" w pkt 1 wymienił pełnomocnictwo główne, natomiast w pkt 2 substytucję. Odbierając wezwanie Sądu do uzupełnienia braków skargi pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że Sąd wzywa go do nadesłania substytucji, a nie do przedłożenia pełnomocnictwa głównego, które powinno się znajdować w aktach sprawy. Wezwanie Sądu było nieprecyzyjne, gdyż nie zawierało informacji, o które konkretnie pełnomocnictwo chodzi. Jeżeli zaś Sąd uznał, że pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił braków formalnych skargi, to powinien wezwać skarżącego do podpisania skargi. Odrzucenie skargi bez wezwania w tym zakresie wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowego z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w G. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wobec tego do skargi znajduje zastosowanie art. 46 § 1 pkt 4 i § 3 p.p.s.a. Ustawodawca w ramach objętych tymi przepisami regulacji ustanawia dla stron wnoszących pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym wymogi podpisania skargi przez jeden z uprawnionych podmiotów, to jest stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, a jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa, także dołączenia pełnomocnictwa. Mając na względzie zakres regulacji omawianej ustawy procesowej obowiązek określony w art. 46 § 3 p.p.s.a. odnosić należy do konieczności przedłożenia pełnomocnictwa do zastępowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Odczytywane łącznie regulacje zawarte w art. 46 § 1 pkt 4 i § 3 p.p.s.a. mają na celu usunięcie wątpliwości, czy pismo zostało wniesione przez uprawnioną osobę. Na etapie wstępnego badania pisma procesowego brak pełnomocnictwa jest kwalifikowany jako brak formalny przy przyjęciu założenia, że udzielono pełnomocnictwa, a do pisma nie dołączono dokumentu potwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (por. H. Knysiak-Molczyk, Glosa do postanowienia NSA z dnia 23 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 519/ 05, publik. OSP 2006/5/63). W konsekwencji znajduje zastosowanie art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod odpowiednim rygorem. W przypadku skargi rodzaj rygoru ustawodawca określił w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Wskazać należy, że w okolicznościach sprawy skarga M. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] września 2013 r. została podpisana przez r.pr. R. K. W treści skargi na stronie 7 podano, że załącznikami do skargi są: uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa dla r.pr. M. K.-Sz. i pełnomocnictwo substytucyjne dla r.pr. R. K. Załączników tych do skargi nie złożono, więc wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 listopada 2013 r. Sąd pismem z dnia 26 listopada 2013 r. wezwał r.pr. R. K. do usunięcia w terminie 7 dni od doręczenia tego wezwania braków formalnych skargi przez "złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi (...)". W wezwaniu Sąd zawarł pouczenie o skutkach procesowych nieusunięcia braków formalnych skargi w zakreślonym terminie. NSA stwierdza, że treść omawianego wezwania jest prawidłowa, a jego redakcja na tyle precyzyjna, że nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, w jaki sposób należało prawidłowo uzupełnić brak formalny złożonej skargi. Odpowiadając na wezwanie Sądu r.pr. R. K. nadesłał do akt sprawy dokument pełnomocnictwa substytucyjnego z dnia [...] lipca 2013 r., udzielonego mu przez r.pr. M. K.-Sz., umocowaną do reprezentowania M. L. m.in. przed WSA w G. i NSA. Przyjąć należy, że działając w ten sposób r.pr. R. K. nie wykonał prawidłowo wezwania Sądu, przez co nie uzupełnił braku formalnego skargi zgodnie z jego treścią, ponieważ przedkładając substytucję i równocześnie nie przedkładając pełnomocnictwa dla r.pr. M. K.-Sz. nie wykazał, że może reprezentować M. L. w postępowaniu przed WSA w G. W tym stanie rzeczy podkreślenia wymaga, że jedyną osobą uprawnioną do reprezentowania M. L. w podanym wyżej zakresie była wyłącznie r.pr. M. K.-Sz. Zatem trafnie Sąd I instancji ocenił w kontrolowanym postanowieniu, że brak przedłożenia przez r.pr. R. K. pełnomocnictwa udzielonego przez M. L. r.pr. M. K.-Sz. musiał skutkować odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stąd też, zdaniem NSA, argumentację prawną zawartą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej trzeba było w całości potraktować jako przejaw braku profesjonalizmu zawodowego pełnomocnika procesowego, będącego radcą prawnym. Przypomnieć również należy, że konsekwencje nieprawidłowego działania pełnomocnika obciążają stronę. Proponowane w skardze kasacyjnej rozwiązanie, że w przypadku błędnego działania pełnomocnika, polegającego na nieprawidłowym wykonaniu wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, to strona powinna być wezwana do ich uzupełnienia prowadziłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Strona korzystająca z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinna z tego tytułu korzystać z dodatkowych przywilejów. Przywilejem takim byłoby wzywanie strony do uzupełnienia braków skargi, wobec niewykonania wezwania przez jej pełnomocnika (vide postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 138/14; dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji. Odnosząc się na marginesie do wniosku wnoszącego skargę kasacyjną o zasądzenie kosztów należy wyjaśnić, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, publik. ONSAiWSA z 2008 r. nr 2, poz. 23).