II SA/Kr 1259/13
WyrokWSA w Krakowie2013-12-18
Skład orzekający: Krystyna Daniel, Mirosław Bator, Renata Czeluśniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozbudowa istniejącego parkingu o 7 miejsc postojowych, w wyniku czego powstał parking liczący 14 miejsc, wymagała pozwolenia na budowę, a w przypadku samowolnego wykonania robót, czy właściwe jest zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego nieprawidłowo zastosowały art. 48 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu, organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie ustalić zamiar inwestora i właściwy tryb postępowania (art. 48, 49b lub 50-51 Prawa budowlanego). Ponadto, organy nie przeprowadziły prawidłowo postępowania legalizacyjnego i nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym dotyczących pierwotnego zgłoszenia i charakteru wykonanych prac.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa w N. dokonała rozbudowy istniejącego parkingu o 7 miejsc postojowych, w wyniku czego powstał parking liczący 14 miejsc. Organ I instancji nakazał rozbiórkę samowolnie zrealizowanej rozbudowy, uznając, że wymagała ona pozwolenia na budowę. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, argumentując, że prace miały charakter remontowy i poprawiający estetykę, a także, że nie przekroczono limitu 10 miejsc postojowych wymagających pozwolenia na budowę.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Daniel / spr. / Sędziowie WSA Mirosław Bator Renata Czeluśniak Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w N. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 15 lipca 2013 r. , znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej Grodzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w N. kwotę 500/ pięćset / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z 14 lutego 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego N. , na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane (tj. z 2010 r. Dz. U. Nr 243, póz. 1623) nakazał Inwestorowi - Grodzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w N. z siedzibą w N. , dokonać rozbiórki samowolnie zrealizowanej rozbudowy o 7 miejsc postojowych istniejącego parkingu samochodowego zlokalizowanego na działce nr [...] w obr. [...] położonej przy ul. [...] w N.
W uzasadnieniu organ podał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 13 lipca 2011 r. ustalono m.in., że na działce nr [...] istnieje 7 miejsc postojowych zrealizowanych na podstawie zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej przyjętego za pismem Prezydenta Miasta N. z 8 stycznia 2009 r. znak: [...] Stwierdzono również, że oprócz 7 miejsc postojowych wykonanych na podstawie i zgodnie z w/w zgłoszeniem, na działce tej zrealizowano dodatkowe 7 miejsc postojowych o wymiarach 5,0 m x 2,30 m każde. Roboty związane z realizacją miejsc postojowych zostały wykonane w miesiącu lipcu 2010 r. i zostały zakończone. Inwestorem robót była [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w N. Zamiaru wykonania dodatkowych 7 miejsc postojowych nie zgłaszano w organie administracji architektoniczno-budowlanej.
Postanowieniem z 20 lipca 2011 r., znak: [...] wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej realizacji 9 miejsc postojowych na działkach gruntu nr [...] oraz [...]. Następnie z postępowania tego wydzielono postępowanie dotyczące samowolnej realizacji rozbudowy istniejącego parkingu samochodowego o 7 miejsc postojowych na działce gruntu nr [...]. Natomiast pod znakiem [...] prowadzone jest postępowanie w sprawie samowolnej realizacji 2 miejsc postojowych na działce gruntu nr [...] .
Organ ustalił, że działki gruntu nr [...] oraz [...] w obr. [...] leżą w obszarze dla którego plan zagospodarowania przestrzennego wygasł, z mocy prawa, z dniem 31 grudnia 2002 roku. Obecnie w/w teren nie jest objęty uchwałą o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na wniosek spółdzielni, decyzją z 25 września 2012 r., znak: [...] , ustalono warunki zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn.: "Budowa 9 miejsc postojowych na działce nr [...] oraz części działek nr [...] i [...] w obrębie [...] przy ul. [...] ". Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 18 października 2012 roku. Przedmiotowa inwestycja jest zatem zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Zawiadomieniem z 11 grudnia 2012 r. organ wezwał inwestora do złożenia oświadczenia, czy procedura legalizacyjna względem rozbudowy parkingu samochodowego (o 7 miejsc postojowych) ma być kontynuowana, informując, że zalegalizowanie samowolnie zrealizowanej rozbudowy będzie się wiązało z koniecznością przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego oraz uiszczeniem opłaty legalizacyjnej. W piśmie z 8 stycznia 2013 r. inwestor oświadczył, że wyraża zgodę na legalizację przedmiotowych miejsc postojowych zrealizowanych przy ul. [...] w przypadku, gdy opłata z tytułu legalizacji nie przekroczy kwoty 2 500 zł.
W kontekście powyższego organ stwierdził, że [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w N. złożyła oświadczenie, w którym zrezygnowała z możliwości zalegalizowania samowolnie zrealizowanej rozbudowy.
Odwołując się do treści art. 29 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, organ wskazał, że zamiar budowy miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk włącznie wymaga dokonania uprzedniego zgłoszenia, natomiast realizacja parkingu dla samochodów osobowych składającego się z większej, aniżeli 10, liczby miejsc postojowych, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Jak ustalono, na działce nr [...] uprzednio istniał już parking liczący 7 miejsc postojowych. W wyniku realizacji robót będących przedmiotem postępowania doszło do rozbudowy istniejącego parkingu o kolejne 7 miejsc postojowych, w wyniku czego powstał parking liczący 14 miejsc postojowych, zatem realizacja przedmiotowych robót wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.
Powyższy stan faktyczny uzasadniał zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego.
Odwołanie od decyzji złożyła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w N. , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania.
Strona odwołująca się wyjaśniła, że w 2010 r. Spółdzielnia przeprowadziła remont ciągów pieszo-jezdnych i miejsc postojowych na oś. [...] w N. zgodnie ze zgłoszeniem z 8 stycznia 2009 r., oraz w ramach bieżącego utrzymania wykonała remont nawierzchni utwardzonej na gruncie działki, nr [...] który był objęty częściowo zgłoszeniem. Była tam droga z płytek prowadząca do nieruchomości sąsiedniej (działka nr [...] ) przy której w poprzek parkowały samochody. Ponadto był ustawiony blaszany śmietnik o konstrukcji stalowej wyglądem szpecący otoczenie, przy którym parkujące obok samochody wyżłobiły w nawierzchni koleiny stanowiące zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia. Zakres objęty zgłoszeniem został rozszerzony w wykonaniu obowiązku określonego w art. 61 w zw. z art. 70 ustawy Prawo budowlane. W ramach tych przepisów dokonano rozbiórki śmietnika i między innymi na tej powierzchni oraz przyległych miejscach postojowych została ułożona kostka brukowa. W ten sposób poprawiona została estetyka terenu i zlikwidowano zagrożenie dla mienia tj. głębokie koleiny wyjeżdżone przez parkujące samochody, powstał teren utwardzony o wielofunkcyjnym charakterze (np. miejsce postojowe, miejsce pod kubły do segregacji surowców wtórnych, miejsce pod urządzenia terenowe tupu trzepak itp.). Aktualnie parkują tam samochody. Zgodnie z art. 5 ust. 2 (w zw. z art. 61) obiekt budowlany (tu droga z przyległym śmietnikiem i miejscami parkowania samochodów) należy utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym. Strona odwołująca się ponadto wskazała, że prace zostały wykonane przez firmę drogową pod kierownictwem osoby posiadającej stosowne uprawnienia, oraz pod nadzorem Inspektora Nadzoru GSM w sposób zgodny z wytycznymi podanymi przez producenta materiału. Prace zostały zakończone sporządzeniem protokołu odbioru i oświadczeniem kierownika robót o ich wykonaniu zgodnie z obowiązującymi przepisami i sztuką budowlaną.
[...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z 15 lipca 2013 r. znak: [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ II instancji podał, że zaistniały przesłanki do wydania nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanej rozbudowy parkingu samochodowego. Organ l instancji prawidłowo zakwalifikował prace budowlane będące przedmiotem postępowania jako rozbudowę istniejącego parkingu samochodowego o 7 miejsc postojowych. Analizując treść art. 3 ust. 6, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 10 oraz art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane organ II instancji uznał, że realizacja przedmiotowych robót wymagała uprzedniego pozwolenia na budowę, którego inwestor nie uzyskał. Przepisy art. 48 i art. 49 ustawy Prawo budowlane określają zasady postępowania organu w przypadku zrealizowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, przewidując możliwość zalegalizowania samowoli po przedłożeniu przez inwestora określonych dokumentów (art. 48 ust. 3) oraz uiszczeniu opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 1), zaś dopiero niewykonanie nałożonych przez organ obowiązków skutkuje wydaniem nakazu rozbiórki obiektu (art. 48 ust. 1 w zw. art. 48 ust. 4). Z uwagi na treść pisma z 8 stycznia 2013 r. organ l instancji prawidłowo, zdaniem WINB, uznał oświadczenie inwestora jako rezygnację z kontynuowania postępowania legalizacyjnego.
Legalizacja samowoli budowlanej na podstawie przepisów art. 48 i 49 ustawy Prawo budowlane nie jest obowiązkiem inwestora, lecz uprawnieniem, i to głównie od niego zależy, czy w stosunku do obiektu budowlanego zostanie orzeczony nakaz rozbiórki, czy też nie. Podmiot prawnie obowiązany do przyjęcia obowiązków nakładanych przez organ nadzoru budowlanego w trakcie postępowania legalizacyjnego może w każdej chwili złożyć na piśmie oświadczenie, że nie chce lub nie żąda legalizacji samowoli budowlanej. Nadto w niektórych przypadkach taka legalizacja, zważywszy na jej koszty, które musi ponosić inwestor w formie opłaty legalizacyjnej, może być dla niego nieopłacalna. Nie ma więc sensu prowadzić postępowania legalizacyjnego, skoro później inwestor nie ma zamiaru uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej.
W tej sytuacji zasadnym było wydanie w przedmiotowej sprawie decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie zrealizowanej rozbudowy istniejącego parkingu.
Odnosząc się do uwag zawartych w odwołaniu, organ II instancji wskazał, że art. 70 jest adresowany do właścicieli, zarządców i użytkowników obiektów budowlanych zobowiązanych do utrzymywania w należytym stanie technicznym obiektów budowlanych i usuwania wszystkich stwierdzonych uszkodzeń oraz braków mogących spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Obowiązek usunięcia nieprawidłowości wynika z ustaleń przeprowadzonej kontroli stanu technicznego utrzymania obiektu. Przepis ten nakłada obowiązek wykonania stosownych robót budowlanych, mających na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu technicznego, bez potrzeby wydawania dodatkowych rozstrzygnięć w postaci decyzji czy postanowień. Jest to o tyle istotne, że upoważnia podmiot zobowiązany ustawowo lub w wyniku zawartych umów, w odniesieniu do użytkownika obiektu budowlanego, do utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym oraz do podejmowania działań nawet takich, które wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Art. 70 ustawy Prawo budowlane, jako zawierający rozwiązania o charakterze wyjątkowym, musi być interpretowany ściśle i nie może służyć do obejścia art. 28 ustawy. W niniejszej sprawie nie zaistniał stan zagrożenia uzasadniający ominięcie wymogu uzyskania decyzji o pozwolenia na budowę przez inwestora.
Skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w N. , domagając się uchylenia decyzji i zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi ponownie przytoczono argumentację przedstawioną w odwołaniu. Dodatkowo skarżąca spółdzielnia wskazała, że art. 70 ustawy Prawo budowlane nie ogranicza ani zakresu, ani rodzaju wykonywanych robót. Roboty wykonano jako wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 61 i wprost z protokołu kontroli zgodnie z art. 70, na które nie była wymagana ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, "jak pobieżnie stwierdził PINB w N". Tylko w przypadku braku protokołu kontroli w oparciu o art. 70 ustawy Prawo budowlane wymagane było ewentualne zgłoszenie robót (tylko usunięcie zagrażającego bezpieczeństwu skorodowanego śmietnika i remont miejsc postojowych w ilości do 10 włącznie). Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ pominął dowody przesłane jako uzupełnienie odwołania pismem z 20 maja 2013 r. Niezasadne jest traktowanie utwardzonego placu, gdzie można zmieścić 7 stanowisk postojowych jako rozbudowy zgłoszonego parkingu po drugiej stronie drogi, ponieważ jest to odrębny płac, a droga pomiędzy nimi nie obsługuje wyłącznie obydwóch budowli, ale przede wszystkim stanowi dojazd do sąsiedniej prywatnej posesji. Oznacza to, że roboty podlegały zgłoszeniu, które w tym przypadku nie było wymagane z uwagi na treść art. 70 ustawy Prawo budowlane.
Strona skarżąca podkreśliła, że mieszkańcy ponieśli koszty związane z wykonaniem kwestionowanego zakresu robót, który jak się okazało po uzyskaniu ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, nie jest sprzeczny z jej warunkami ani uciążliwy dla sąsiedztwa. Wyraziła również swoje rozgoryczenie postawą organów państwa i sztywnym traktowaniem przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2012 r., póz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a).
Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. W ramach swej kognicji sąd bada zatem, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie ze względu na podniesione w niej zarzuty.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 48 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623). Stosownie do treści ust. 1 tego przepisu, organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Zgodnie z ust. 3 omawianego przepisu, w postanowieniu tym organ nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (ust. 4), natomiast przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (ust. 5).
Rozważenia zatem wymagało, czy organ prawidłowo prowadził postępowanie w trybie art. 48 prawa budowlanego, co sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy konieczne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę.
Podstawę do zastosowania ww. przepisu stanowiło ustalenie organu, że na działce nr [...] zostało na podstawie skutecznie dokonanego zgłoszenia, zrealizowanych 7 miejsc postojowych, natomiast dalsze 7 miejsc wykonano w warunkach samowoli budowlanej. Organ l instancji zakwalifikował ww. roboty budowlane jako rozbudowę i powołując się na treść art. 29 ust. 1 pkt 10 ustawy Prawo budowlane wskazał, że inwestycja ta wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.
W związku z powyższym należy podnieść, że kwalifikacja dokonana przez organ l instancji i zaaprobowana następnie przez organ II instancji budzi poważne wątpliwości.
Zgodnie z art. art. 28 i 30 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, lub po dokonaniu zgłoszenia. W myśl przepisu art. 29 ust. 1 pkt 10 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk włącznie. Przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (pkt 6). Skoro więc, pojęcie "budowa" odnosi się dp obiektu budowlanego, to miejsce postojowe jest obiektem budowlanym. W myśl zaś art. 30 ust.1 pkt 1 ww. ustawy zgłoszenia właściwemu organowi wymaga m.in. budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 10. Oznacza to, że ustawodawca wprowadził różny reżim prawny w zależności od ilości miejsc postojowych decydując, że dla ich realizacji do 10 włącznie wystarczające jest uzyskanie zgłoszenia, natomiast powyżej tej liczby konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę.
W orzecznictwie sądowym szeroko cytowany jest pogląd NSA zawarty w wyroku z 28. 04. 2004 r., sygn. akt OSK 108/04, w którym przyjęto, że zgłoszenie wykonywania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady przyjęcie, że obiekt budowlany został wybudowany w sposób uzasadniający zastosowanie przepisu art. 48 ustawy Prawo budowlane, chyba że wprawdzie inwestor zgłasza wykonanie określonych robót budowlanych, ale rzeczywistym jego zamiarem jest ich wykonywanie w sposób zasadniczo odbiegający od zgłoszenia, a z okoliczności sprawy wynika, że celem takiego działania było obejście przepisów o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Należy zatem wskazać, że przesłanką zastosowania przepisu art. 48 Prawa budowlanego jest całkowite zignorowanie przez inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast w razie samowolnego odstąpienia od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, bądź zgłoszeniu zastosowanie w sprawie znajdują tryb określony w art. 50 i 51 tej ustawy. Art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1. Przepis ten może mieć więc zastosowanie do sytuacji, gdy inwestor przekroczy granice dokonanego zgłoszenia, chyba że - jak wskazano wyżej - zamiarem inwestora było obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę. Przy czym zamiar ten organy winny ustalać mając na uwadze realia konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z 18. 04. 2012 r., sygn. akt II OSK 155/11).
W pierwszej kolejności należało zatem dokonać wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i ustalić jaki był zamiar inwestora. W zależności od dokonanych ustaleń zastosowanie w sprawie znajdować mogą bowiem art. 48, art. 49b bądź tryb określony w art. 50-51.
W razie ustalenia, że zgłoszenie dokonanie jedynie na część planowanej inwestycji miało na celu obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę zasadne będzie zastosowanie trybu z art. 48 ustawy Prawo budowlane. Oznacza to, że dokonane zgłoszenie nie było skuteczne. Zgodnie z jednolitym podglądem w orzecznictwie jeżeli zgłoszenie dotyczy inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę, wbrew intencjom zgłaszającego, nie jest zgłoszeniem w rozumieniu przepisu art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i nie wywołuje skutków przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego dla tej instytucji. Skoro zatem na budowę przedmiotowego obiektu wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, to budowa obiektu na podstawie wadliwie dokonanego zgłoszenia, nie mogła być uznana za legalną.
Należy jednak pamiętać, że w tej sytuacji postępowanie legalizacyjne i ewentualnie orzeczenie nakazu rozbiórki winno dotyczyć całej inwestycji, a nie jej części zrealizowanej poza zgłoszeniem. Nie zasługuje na aprobatę stanowisko organów, które nakazały rozbiórkę jedynie 7 miejsc postojowych, argumentując jednocześnie, że stanowiły one rozbudowę legalnie wykonanego parkingu, a że w sumie liczba miejsc postojowych przekroczyła 10, to zasadne jest zastosowanie trybu z art. 48, ale wyłącznie odnośnie tych 7 miejsc. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlanego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Możliwe jest również ustalenie, że inwestor w rzeczywistości zrealizował dwie niezależne od siebie inwestycje, obejmujące po 7 miejsc postojowych. Takie niebudzące wątpliwości ustalenie implikowałoby zastosowanie przez organ procedury legalizacyjnej określonej w art. 49 b ustawy Prawo budowlane. Nawet bowiem jeżeli, w ramach jednej inwestycji, zostało wykonane 7 miejsc postojowych dla samochodów osobowych na podstawie zgłoszenia, a w ramach drugiej kolejne 7 miejsc to brak jest podstaw prawnych do zsumowania tych miejsc i wyprowadzenia z tego faktu wniosku co wyłączenia możliwości zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 10 ustawy odnośnie drugiego przedsięwzięcia.
Dla kompletności rozważań Sąd wskazuje, że co do zasady w razie ustalenia, że wykonane roboty budowlane przekroczyły jedynie zakres zgłoszenia organy winny wszcząć postępowanie określone w art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, a następnie prowadzić je w oparciu o art. 50 i 51 powyższej ustawy. Z uwagi na dokonane w sprawie ustalenia, już na obecnym etapie, w ocenie Sądu można przesądzić, że tryb ten będzie miał zastosowania.
Wobec przytoczonych wyżej okoliczności wyjaśnienia wymaga stan faktyczny sprawy i stosownie do treści art. 7 k.p.a. ustalenie okoliczności faktycznych związanych ze sprawą. Ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego i winno korespondować z materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania i wynikami jego analizy. Zgodnie bowiem z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie zgromadziły niezbędnego materiału dowodowego w sprawie, w aktach sprawy brakuje nawet kompletnej dokumentacji dotyczącej zgłoszenia dokonanego w dnu 6 stycznia 2009 r. Należy przy tym zwrócić uwagę, że zarówno ze zgłoszenia, jak i z pisma Prezydenta Miasta N. z 8 stycznia 2009 r. informującego o przyjęciu zgłoszenia, nie wynika jaka ilość miejsc postojowych została zaplanowana do realizacji. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie organ ustalił, że zgłoszenie obejmowało 7 stanowisk dla samochodów.
Reasumując, ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru budowlanego winien mieć na uwadze poczynione wyżej rozważania i ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy dopuszczalne jest zastosowanie w przedmiotowej sprawie trybu postępowania z art. 49b ustawy, czy też z art. 48.
Wreszcie należy wskazać, niezależnie od podniesionych wyżej okoliczności, że organ nieprawidłowo przeprowadził postępowanie w sprawie. Przede wszystkim, w aktach sprawy nie ma postanowienia o wszczęciu postępowania. Na k. [..] akt administracyjnych znajduje się co prawda zawiadomienie z 11 grudnia 2012 r. wydzieleniu sprawy dotyczącej "rozbudowy o 7 miejsc postojowych" z innej sprawy, jednakże brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania, uniemożliwia stwierdzenie przez Sąd, że zakres postępowania został ustalony właściwie. Ponadto organ l instancji nie przeprowadził postępowania legalizacyjnego, uniemożliwiając tym samym zalegalizowanie inwestycji. W ocenie Sądu, niewystraczające było zwrócenie się do [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z pytaniem, czy procedura legalizacyjna ma być kontynuowana, zwłaszcza, że jak wskazano wyżej organ nie miał podstaw na ówczesnym etapie postępowania do stwierdzenia, że właściwy będzie tryb określony w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Należy zauważyć też, że spółdzielnia w piśmie z 8 stycznia 2013 r. uzależniając swoją "zgodę na legalizację" od wysokości opłaty legalizacyjnej wskazała jednocześnie, że miejsca postojowe już istniały, a wykonane prace polegały jedynie na wybrukowaniu ich kostka brukową. Organ pominął zupełnie ww. twierdzenie, nie czyniąc żadnych ustaleń w tej sprawie. Potwierdza to poczynione przez sąd wnioski odnośnie nieprzeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego. Ponownie prowadząc postępowanie kwestia ta również winna zostać przez organ jednoznacznie wyjaśniona. Zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Art. 70 ust. 1 ustawy Prawo budowlane stanowi, że właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu budowlanego, na których spoczywają obowiązki w zakresie napraw, określone w przepisach odrębnych bądź umowach, są obowiązani w czasie lub bezpośrednio po przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 62 ust. 1, usunąć stwierdzone uszkodzenia oraz uzupełnić braki, które mogłyby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, a w szczególności katastrofę budowlaną, pożar, wybuch, porażenie prądem elektrycznym albo zatrucie gazem. Należy zgodzić się z organem II instancji, że przepis ten jako zawierający rozwiązania o charakterze wyjątkowym, musi być interpretowany ściśle i nie może stanowić podstawy do obejścia przepisów nakładających wymóg uzyskania pozwolenia na budowę, czy zgłoszenia. Nie ulega wątpliwości, że wytyczne w postaci "poprawy estetyki śmietnika oraz wykonanie właściwego utwardzenia placu z koleinami", a takie właśnie zalecenia zostały wskazane w protokole kontroli przeprowadzonej przez spółdzielnię w dniu 24 maja 2010 r. nie stanowią o zaistnieniu nadzwyczajnego zagrożenia o którym mowa w art. 70 i nie mogą uzasadniać zastosowania tego przepisu i pominięcie obowiązku uzyskania "zgody" organu architektoniczno budowlanego.
Z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c) należało orzec jak w pkt l. sentencji wyroku.
W punkcie II sentencji na podstawie art. 152 p.p.s.a. określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.
O kosztach orzeczono w pkt III sentencji na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło