I OW 229/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Elżbieta Kremer Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Ministra Skarbu Państwa o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem Skarbu Państwa a Starostą Powiatu [..] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków p.o. Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. Przygotowania Inwestycji Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w sprawie wydania decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu do nieruchomości Skarbu Państwa postanawia: wskazać Ministra Skarbu Państwa jako organ właściwy do rozpoznania wniosków Wnioskiem z dnia 12 września 2013 r. Minister Skarbu Państwa wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy tym organem a Starostą Powiatu [..]wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej dotyczącego załatwienia wniosku p.o. Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. Przygotowania Inwestycji Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w sprawie wydania decyzji o wygaszeniu trwałego zarządu do nieruchomości Skarbu Państwa. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 17 czerwca 2013 r. GDDKiA skierowała wnioski do Starosty Mińskiego, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej o wygaszenie trwałego zarządu do nieruchomości wskazanych we wnioskach. W przedmiotowych wnioskach GDDKiA wskazała, iż powyższe nieruchomości nie znajdują się w liniach rozgraniczających inwestycji oraz nie są przydatne na cele statutowe GDDKiA. W związku z tym zasadne jest wydanie decyzji orzekającej o wygaszeniu prawa trwałego zarządu GDDKiA w stosunku do przedmiotowych nieruchomości. W związku z dużą ilością kierowanych do ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, wniosków dotyczących wygaszenia trwałego zarządu do nieruchomości będących w trwałym zarządzie GDDKiA, zajętych pod drogi krajowe, Minister Skarbu Państwa wnioskiem z dnia 15 czerwca 2012 r. wystąpił do NSA o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem Skarbu Państwa a Prezydentem Wrocławia dotyczącego tego rodzaju nieruchomości. Postanowieniem z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt I OW 110/12 Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do stanowiska Ministra Skarbu Państwa, że nie wszystkimi nieruchomościami będącymi w trwałym zarządzie GDDKiA gospodaruje minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. W uzasadnieniu ww. postanowienia NSA stwierdził, że "W takim stanie rzeczy opowiedzieć się należało za takim rozumieniem art. 60a ust. 6 w zw. z art. 60a ust. 1 pkt 2 u.g.n., które pod pojęciem nieruchomości przeznaczonych na potrzeby statutowe GDDKiA ujmuje wyłącznie nieruchomości przeznaczone na potrzeby mocno rozbudowanych struktur własnych tego centralnego organu administracji rządowej, z wyłączeniem nieruchomości nabywanych w związku z realizacją zadań w zakresie budowy i zarządu dróg." Następnie organ wskazał, iż przepis art. 60a ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wprost wskazuje, że minister właściwy do spraw Skarbu Państwa gospodaruje nieruchomościami Skarbu Państwa, przeznaczonymi na potrzeby statutowe Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, z wyłączeniem rejonów. Zgodnie z przepisami ww. ustawy przez potrzeby statutowe należy rozumieć niezbędne do realizacji zadań i celów statutowych potrzeby komórek organizacyjnych w szczególności izb, wydziałów i oddziałów, wyszczególnionych w statutach i regulaminach jednostek organizacyjnych. Ustawodawca określił zamknięty katalog nieruchomości, którymi gospodaruje minister właściwy do spraw Skarbu Państwa m.in. w stosunku do GDDKiA - art. 60a ust. 1 pkt 2, Z uwagi, że wskazane we wnioskach 23 nieruchomości nie są przeznaczone na potrzeby statutowe GDDKiA, to organem właściwym do gospodarowania i rozpatrzenia wniosku GDDKiA jest Starosta Miński, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (art. 23 ust. 1 oraz art. 21 u.g.n.). Starosta Powiatu [..]w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wniósł o wskazanie Ministra Skarbu Państwa jako organu właściwego w sprawie i nie negując zasadniczych ustaleń faktycznych wynikających z wniosku, powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. I OW 86/11 oraz podniósł, że przepis art. 60a ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje wprost na właściwość Ministra Skarbu Państwa w zakresie wygaśnięcia trwałego zarządu nad nieruchomościami oddanymi w trwały zarząd, które stały się zbędne w rozumieniu tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i wymienionymi w tym przepisie służbami i jednostkami (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, należących zgodnie z art. 22 § 2 K.p.a. do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Ze względu na występujące w sprawie podmioty oraz wskazywany przez te podmioty brak właściwości do rozpoznania sprawy, w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem kompetencyjnym. Unormowania ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w przedmiocie trwałego zarządu zamieszczone są w rozdz. 5 zatytułowanym: "Oddawanie w trwały zarząd" oraz w rozdz. 6 zatytułowanym: "Przekazywanie nieruchomości na cele szczególne". Zgodnie z tytułem rozdz. 5-tego, normuje on istotę trwałego zarządu oraz ustanowienie, wygaśnięcie i przekazanie tej formy prawnej władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną (zasady ogólne). Natomiast w rozdz. 6-tym unormowane są kwestie związane z przekazywaniem nieruchomości Skarbu Państwa na cele szczególne, w tym na potrzeby wymienionych organów i urzędów państwa (art. 60 i art. 60a). W niniejszej sprawie szczególną uwagę należy zwrócić na art. 60a ugn. Przepis ten został wprowadzony ustawą z 15 października 2008 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i obowiązuje od 1 stycznia 2009 r. (Dz. U. Nr 220, poz. 1412 - art. 1). W myśl ust. 1 pkt 2 ww. przepisu, nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa przeznaczonymi na potrzeby statutowe Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, z wyłączeniem rejonów, gospodaruje minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. Zgodnie z ust. 6 ww. przepisu: "Jeżeli nieruchomości oddane w trwały zarząd jednostkom organizacyjnym, o których mowa w ust. 1, stały się im zbędne, minister właściwy do spraw Skarbu Państwa, po uprzednim wydaniu decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu, rozstrzyga o sposobie zagospodarowania nieruchomości. Przepisy art. 46 i 47 stosuje się odpowiednio." Przepis art. 60a ust. 1 pkt 2 ugn jest jasno sformułowany, a jego rozumienie wynikające z ujęcia językowego, potwierdza uzasadnienie do projektu ustawy zmieniającej (strony internetowe Sejmu i Senatu, także Lex (Lex Omega) 32/2011). Intencją projektodawcy było powierzenie kompetencji do prowadzenia długofalowej kompleksowej polityki gospodarowania nieruchomościami na potrzeby administracji rządowej organowi wskazanemu jako właściwy w sprawach gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w ustawie z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. Nr 65, poz. 437 ze zm.), tj. ministrowi właściwemu do spraw Skarbu Państwa. Nieruchomości, o których mowa w art. 60a ust. 1 nadal pozostają w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa. Znajdują się one w ewidencji Ministra do spraw Skarbu Państwa, który nimi gospodaruje w sposób określony w ugn. Zadania i kompetencje, w jakie ww. Minister został wyposażony w ramach gospodarowania tymi nieruchomościami, normuje art. 60a ust. 2 do 7. Kompetencje te obejmują m. in. wygaszenie trwałego zarządu nieruchomości w stosunku do jednostek wymienionych w ust. 1 art. 60a (ust.6 ugn, patrz także G. Bieniek, St. Kalus i inni, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, LexisNexis 2011, wydanie 4, s. 365 oraz J. Jaworski, A. Prusaczyk i inni, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C. H. Beck 2009, s. 249). Należy podkreślić, iż w odniesieniu do nieruchomości pozostających w gestii GDDKiA, kompetencje Ministra do spraw Skarbu Państwa zostały ograniczone do nieruchomości przeznaczonych na potrzeby statutowe, tj. z przeznaczeniem pod budowę dróg (art. 60a ust. 1 pkt 2 ugn). Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OW 86/11, iż w przypadku stwierdzenia zbędności nieruchomości przez jednostki organizacyjne wymienione w art. 60a ust. 1 ugn, w tym GDDKiA, wniosek o wygaszenie trwałego zarządu winien być kierowany do ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa. Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.