VIII SA/Wa 622/13
WyrokWSA w Warszawie2013-12-18
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Justyna Mazur, Sławomir Fularski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na podstawie decyzji z 1967 r. na budowę "wodomistrzówki" stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, uzasadniając jej zwrot poprzednim właścicielom lub ich spadkobiercom?Ratio decidendi
Sąd uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ponieważ wybudowany budynek, choć częściowo wykorzystywany jako mieszkania dla pracowników gminy, spełniał funkcję "wodomistrzówki" w szerokim rozumieniu, obejmującym także zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych osób związanych z szeroko rozumianymi sprawami wodnymi. Fakt późniejszego wynajmowania lokali mieszkalnych nie stanowi podstawy do zwrotu nieruchomości. W związku z tym skarga została oddalona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. N. i Z. S. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty odmawiającą zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1967 r. na budowę "wodomistrzówki". Skarżący zarzucali, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a wybudowany budynek służy celom mieszkaniowym, a nie pierwotnie zakładanym. Organ administracji uznał, że cel został zrealizowany, a nieruchomość nie stała się zbędna.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi A. N., Z. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2013 roku, nr [...] Wojewoda [...] biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2013 roku, poz. 267 dalej jako k.p.a.) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (DZ.U z 2010 roku, nr 102, poz. 651 ze zm. dalej jako ustawa o gospodarce nieruchomościami) po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] stycznia 2013 roku wniesionego przez A. N. i Z. S. od decyzji S. R. z dnia [...] stycznia 2013 roku, znak [...] orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w miejscowości C., powiat L., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako część działki [...] w granicach odpowiadającej części działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha oraz o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części działki nr [...] w granicach odpowiadających części gruntu przejętego jako mienie opuszczone i w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha – utrzymał w mocy decyzję Starosty R. z dnia [...] stycznia 2013 roku, znak [...].
Podstawą rozstrzygnięcia organu administracji publicznej były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
W dniu [...] marca 2008 roku A. N. wystąpiła do Wójta Gminy C. o zwrot działki położonej w C., oznaczonej obecnie w rejestrze gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha lub wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 roku Wójt Gminy C. odmówił zwrotu ww. nieruchomości.
Wojewoda [...] decyzją nr [...]z dnia [...] maja 2009 roku uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Następnie Starosta R. decyzją z dnia [...] marca 2011 roku orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości oraz o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2011 roku uchylił decyzję Starosty R. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2013 roku, znak: [...] Starosta R. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w miejscowości C., pow. lipski, oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako część działki nr [...] w granicach odpowiadających obecnie części działki nr [...] o pow. [...] ha oraz o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części działki nr [...] w granicach odpowiadających w części gruntu przejętego jako mienie opuszczone i w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną w dacie wywłaszczenia nr [...] o pow. [...] ha.
Od decyzji odwołanie złożyli A. N. i Z. S..
Organ ustalił, że decyzją Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1967 roku, znak [...] wydaną na podstawie art. 2, art. 3, art. 8, art. 14, art. 20 i art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (DZ.U nr 18, poz. 94) wywłaszczono na rzecz Państwa na potrzeby Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Dyrekcji Budownictwa Rolniczego w K. z nieruchomości o powierzchni [...] ha położonej w C. przy ul. K., ujawnionej w zbiorze dokumentów Państwowego Biura Notarialnego w I. pod nr [...][...] jako własność S. i S. małżonków S. część nieruchomości o powierzchni [...] ha oraz orzeczono o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Decyzją z dnia [...] października 1991 roku Wojewoda R. na podstawie art. 18 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym (DZ.U nr 32 poz. 191 ze zm.) stwierdził między innymi nabycie z mocy prawa nieruchomości nabytych na podstawie decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] września 1967 roku wyszczególnionych na wskazanych kartach inwentaryzacyjnych – w tym wskazaną działkę nr [...] o pow. [...] ha.
Oględziny przeprowadzone w sprawie wykazały, że w chwili obecnej część nieruchomości od ulicy K. ogrodzona jest siatką metalową bez podmurówki, zabudowana domem jednopiętrowym murowanym. Pomiędzy domem, a posesją nr [...] znajduje się utwardzony asfaltem wjazd szerokości około 3 metrów na długości budynku. Za domem stoją cztery drewniane komórki i budynek murowany. Działka w części niezabudowanej porośnięta jest trawą, a przy ogrodzeniu metalowym rosną drzewa.
W ocenie organu ze zgromadzonego materiału wynika, że realizacja celu wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej tj. budowa wodomistrzówki – budynku biurowo-mieszkalnego przeznaczonego dla służb wodno-melioracyjnych przewidziana była na rok 1968.
Budowa obiektu została zakończona w roku 1969, a w budynku tym znajdowały się lokale mieszkalne oraz pomieszczenie biurowe (zeznania świadka R. N.). Obecnie znajdują się tam tylko lokale mieszkalne wynajmowane przez gminę C..
Organ przywołał przepis art. 136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli stosownie do przepisu art. 137 ust.1 wyżej powołanej ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej.
Nieruchomość stała się zbędną na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej jeżeli
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Zdaniem organu z przedstawionego przepisu wynika, że podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniany w dacie rozstrzygnięcia przez organ w przedmiocie żądania zwrotu.
W ocenie organu w niniejszej sprawie Skarb Państwa zrealizował cel wywłaszczenia w terminach określonych przez ustawę, co winno skutkować odmową zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Za prawidłowe organ odwoławczy uznał umorzenie postępowania w zakresie żądania odszkodowania. Organ wskazał, że powyższa kwestia była już przedmiotem rozstrzygnięcia i ponowne rozstrzyganie tej kwestii spowodowałoby nieważność takiego rozstrzygnięcia – art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wnieśli Z. S. i A. N..
Zaskarżonej decyzji zarzucali naruszenie:
1) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. poprzez niedostateczne rozpoznanie całokształtu okoliczności sprawy, w tym także faktów istotnych dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia;
2) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do organu administracji;
3) art. 136 ust.3 oraz art. 137 ust.1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieuprawnione stwierdzenie, że realizacja celu w postaci budowy wodomistrzówki została spełniona oraz oparcie tych twierdzeń przez organ na podstawie zeznań jednego świadka oraz wójta gminy C. z zaniechaniem przeprowadzenie innych dowodów w tym zakresie.
Z uwagi na powyższe skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot skarżącym nieruchomości lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Skarżący wnosili również o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków K. S. oraz Z. S. na okoliczność celu w jakim był wykorzystywany sporny budynek.
W uzasadnieniu skargi podnosili, że organ czyniąc ustalenia, iż został zrealizowany cel wywłaszczenia oparł się jedynie na zeznaniach dwóch świadków.
Wskazywali, że świadek M. N. w chwili składania zeznań był pod wpływem silnych środków leczniczych, a zeznania wójta gminy C. należy traktować z ostrożnością z uwagi na fakt, że gminie grożą roszczenia odszkodowawcze za wywłaszczoną nieruchomość.
W dalszej części skargi skarżący wskazywali, że organ pominął ocenę niektórych dokumentów stanowiących materiał dowodowy w sprawie. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że decyzja z [...] lipca 1967 roku, nr [...] zezwalała na budowę wodomistrzówki na działce o pow. [...] m², podczas gdy działka poddana wywłaszczeniu miała powierzchnię [...] m² Rozbieżności te ich zdaniem miały istotny charakter, a pomimo to nie zostały dostrzeżone przez organ administracji publicznej.
Kolejnym zarzutem stawianym zaskarżonej decyzji było wadliwe uznanie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. W ich ocenie w miejsce wodomistrzówki został wybudowany budynek mieszkalny składający się z czterech lokali mieszkalnych i budynku gospodarczego. Funkcja pomieszczeń z wyraźnie wyeksponowaną i oddzieloną częścią socjalną oraz sanitarną budynku nie spełniała wymogów dla powierzchni biurowych, a zagospodarowanie powierzchni wskazywało na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych. Budynek ten był potrzebny na lokale mieszkalne dla prominentnych mieszkańców gminy, w tym sekretarza gminy.
Zdaniem skarżących wywłaszczona nieruchomość nigdy nie była wykorzystana na cele związane z melioracją lub przesyłem wody lub zaopatrzeniem w wodę. Osoby zamieszkujące w lokalach nie były nigdy związane funkcyjnie z celami związanymi z wodą.
Skarżący podnosili, że organ administracji publicznej zaniechał ustalenia osób, które kolejno były zameldowane w lokalach, wobec czego nieuprawnionym i nie mającym oparcia w materiale dowodowym jest twierdzenie, że w tych pomieszczeniach znajdowały się biura w których pracowali pracownicy wodomistrzówki. Podkreślenia ich zdaniem wymaga, że sposób korzystania z budynku nie uległ zmianie od chwili pierwszego zasiedlenia do chwili obecnej.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, syg. akt S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).
Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego (por. wyrok NSA z 7 października 2002 roku, syg. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220).
Skarżący A. N. i Z. S. wnosząc skargę zarzucali zaskarżonej decyzji zarówno naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, co w konsekwencji spowodowało dokonanie błędnych ustaleń faktycznych jak i przepisów prawa materialnego – odpowiednio art. 136 ust.3 i art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieuprawnione twierdzenie , że cel wywłaszczenia tj. wybudowanie wodomistrzówki został zrealizowany.
Zdaniem sądu w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych pozostaje bowiem - co do zasady - w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji oznaczać to będzie brak możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także zakwestionowane (poprzez zarzuty procesowe) ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2008 roku, II FSK 1315/07, LEX nr 530445).
Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2010 roku, II GSK 619/09, LEX nr 746099).
Zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uwzględni skargę jeśli doszło do innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Takim ,,innym naruszeniem przepisów postępowania’’ jest między innymi nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Skarżący może w skardze podjąć próbę podważenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, kwestionując zarówno poprawność dokonanej oceny dowodów, jak i wyprowadzonych z niej wniosków oraz zarzucając pominięcie faktów mających w jego ocenie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Należy zauważyć, że określenie użyte w art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. nie obejmuje tych naruszeń prawa procesowego, które dają podstawę do wznowienia postępowania i stanowią podstawę do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2008 roku, II OSK 227/07, LEX nr 505278).
Odnosząc te rozważania do realiów niniejszej sprawy należy uznać, że stawiane zarzuty zaskarżonej decyzji nie znajdują swojego uzasadnienia.
Podnoszony zarzut, iż organ nie ocenił całokształtu materiału dowodowego w sprawie jest niezasadny.
Organ rozstrzygając niniejszą sprawę zwrócił się do odpowiednich archiwów o całą dostępną dokumentację związaną z przedmiotowym wywłaszczeniem nieruchomości z 1967 roku, załączył obecną dokumentację geodezyjną tej nieruchomości, wskazał na obecny sposób wykorzystania nieruchomości, jej stan prawny.
Następnie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego poczynił ustalenia faktyczne, które stanowiły podstawę do zastosowania przepisów prawa materialnego w zakresie podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Jak wynika z decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., nr [...] z dnia [...] września 1967 roku przedmiotem wywłaszczenia była część nieruchomości – [...] m², z nieruchomości o łącznej powierzchni [...] m² będącej własnością S. i S. małżonków S., położonej w C., przy ulicy K., ujawnionej w zbiorze dokumentów Państwowego Biura Notarialnego w I. pod nr [...] nr [...].
Działka, która stanowiła przedmiot wywłaszczenia została oznaczona nr ewidencyjnym [...]. Pozostała część działki należącej do małżonków S. została oznaczona numerem ewidencyjnym [...].
Zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] sierpnia 1967 roku, nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. ustalono szczegółową lokalizację wodomistrzówki na działce o powierzchni [...] m² oznaczonej na mapie literami ABCDEA. W skład terenu przeznaczonego pod budowę tego obiektu weszły działki ewidencyjne – [...]– pow. [...] m² - działka wywłaszczona oraz działka nr [...] o pow. [...] m² - stanowiąca mienie opuszczone – zgodnie z mapą zarejestrowaną pod numerem [...]. Fakt, że organ wnioskował o wywłaszczenie całej działki o powierzchni [...] m², a potem dokonał zmiany i wywłaszczył tylko część działki o pow. [...] m² nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Również fakt, iż pierwotnie pod teren inwestycji planowano przeznaczyć [...] m² , następnie zmniejszono tę powierzchnię do [...] m², a ostatecznie pod teren przedmiotowej inwestycji przeznaczono powierzchnie [...] m² nie ma żadnego wpływu na wydane rozstrzygnięcie.
Nieruchomość stanowiąca własność poprzedników prawnych skarżących została wywłaszczona na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( DZ.U 1961, nr 18, poz. 94 ze zm.) na cel publiczny określony jako budowa wodomistrzówki. Nieruchomość ta została wywłaszczona na potrzeby Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Dyrekcji Budownictwa Rolniczego w K. na realizację narodowych planów gospodarczych.
Instytucja zwrotu nieruchomości uregulowana jest w przepisach działu III rozdziału 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z mocy przepisu art. 216 ust.1 tej ustawy przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 roku.
Przepisy art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami określają sytuacje w jakich można żądać zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Zgodnie z ust.3 art. 136 warunkiem skutecznej realizacji roszczenia o zwrot jest wykazanie w toku postępowania administracyjnego, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
W ocenie skarżących cel wywłaszczenia w niniejszej sprawie w ogóle nie został zrealizowany ponieważ budynek, który został zrealizowany na wywłaszczonej nieruchomości nie był budynkiem – wodomistrzówki, a został przeznaczony do zaspokajania celów mieszkaniowych urzędników w gminie C..
Co prawda nie zostały zachowane żadne dokumenty dotyczące realizacji procesu budowy obiektu wodomistrzówki, to jednak z zebranego materiału dowodowego (zeznania świadka R. N., wyjaśnienia Z. S.) wynika, że przedmiotowy budynek został zrealizowany już w 1969 roku.
Odnośnie charakteru tego budynku w znacznej części był wykorzystywany do celów mieszkalnych dla osób pracujących w gminie w C., a w części przez okres około roku, był wykorzystywany dla celów biurowych (zeznania świadka R. Niemkiewicza).
W ocenie Sądu pojęcia ,,wodomistrzówki’’ nie można utożsamiać jak to czynią skarżący tylko do obiektu administracyjnego – biuro, które winno służyć do załatwiania spraw wodnych, obsługi interesantów. Pod tym pojęciem należy również rozumieć budynek, który może służyć też do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych osób pracujących w organach administracji w sposób bezpośredni, czy też pośredni związanych z szeroko rozumianymi sprawami wodnymi (zaopatrzenie, melioracja).
W wybudowanym budynku zamieszkiwał między innymi M. N., który zajmował się sprawami melioracji, a przez co prawda krótki czas znajdowały się biura melioracji. Taki cel mieszkaniowy zakładany był w decyzji o lokalizacji obiektu z [...] kwietnia 1965 roku, gdzie wskazuje się, że przy realizacji winny być zachowane warunki – projekt budynku mieszkalnego [...][...], budynku gospodarczego [...][...]. Tak więc nie można w żadnym wypadku stwierdzić, że został zrealizowany zupełnie inny obiekt budowlany, niż ten o którym mówiły ustalenia lokalizacyjne, które poprzedzały decyzję wywłaszczeniową.
Trafnie organ administracji szukał znaczenia, sposobu wykorzystania obiektu zwanego ,, wodomistrzówka’’ powołując inne podobne obiekty np. agronomówka, leśniczówka.
Według definicji słownika języka polskiego pod pojęciem budynku-leśniczówka określa się budynek zwykle w lesie, przeznaczony na biuro i mieszkanie leśniczego.
W ocenie Sądu doszło do realizacji obiektu budowlanego, który był realizacją celu publicznego na który została wywłaszczona nieruchomość należąca do małżonków S.. Fakt, iż obecnie przedmiotowe lokale mieszkalne są przedmiotem najmu i nie mają charakteru mieszkań dla pracowników gminy nie może stanowić podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Późniejsze wykorzystanie nieruchomości, po zrealizowaniu celu wywłaszczenia nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości.
Z tych też względów stanowisko skarżących, iż nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i istnieje podstawa do jej zwrotu, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Organ oparł swoje stanowisko na zgromadzonym materiale dowodowym i w żadnym przypadku nie możemy postawić organowi zarzutu, aby dokonana ocena nosiła znamiona dowolności.
Zarzuty podnoszone przez skarżących w zakresie ustaleń co do realizacji celu wywłaszczenia są tylko polemiką z ustaleniami i dokonaną oceną organu administracji publicznej.
Odnośnie zmian powierzchni i numeracji działek organ wskazał, że w 1968 roku przy zakładaniu ewidencji gruntów wsi C. to S. S. została przypisana działka nr [...] o pow. [...] ha. mimo, że brak było dowodów prawa własności. Organ w ogóle nie wziął pod uwagę zmian własnościowych, które miały miejsce w związku z decyzją wywłaszczeniową. Następnie działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] i [...]. Działka nr [...] o pow. [...] ha została skomunalizowana decyzją Wojewody R..
Należy zauważyć, że organ prawidłowo ustalił, że wywłaszczona działka o ówczesnym numerze ewidencyjnym [...] częściowo wchodzi w skład działki ewidencyjnej o numerze [...], a pozostała część tej działki pochodziła z działki nr [...] – mienie opuszczone.
Skarżący wnosząc o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wskazali, iż wnoszą o zwrot działki nr [...], która jest mieniem gminnym i została zabudowana budynkiem mieszkalnym oraz budynkiem gospodarczym, zgodnie z celem określonym w decyzji wywłaszczeniowej, co winno skutkować odmową zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w części jakiej pochodzi z wywłaszczonej działki nr [...] oraz umorzenia postępowania w zakresie zwrotu działki nr [...] w części w jakiej pochodzi z dawnej działki nr [...] mienie opuszczone, która to część nigdy nie była własnością małżonków S. i nie była przedmiotem wywłaszczenia.
Skarżący w trakcie postępowania również wnosili o zwrot działki nr [...], która stanowi drogę.
Organ w tym zakresie nie wydał rozstrzygnięcia, choć jednocześnie należy zauważyć, iż obecna działka nr [...] nie wchodziła w skład wywłaszczonej działki nr [...] co czyni bezprzedmiotowym w zakresie żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Organ orzekając o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości prawidłowo umorzył postępowanie w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość są odrębnymi postępowaniami. Pierwsze ma doprowadzić do odzyskania własności, drugie zaś do uzyskania ekwiwalentnego świadczenia w zamian za utraconą własność. W sytuacji gdy organ orzekł merytorycznie w przedmiocie żądania zwrotu nieruchomości, bezprzedmiotowym stało się orzekanie w zakresie odszkodowania.
Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło