II SA/Kr 170/11
WyrokWSA w Krakowie2012-01-31
Skład orzekający: Andrzej Irla, Andrzej Niecikowski, Anna Szkodzińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie o przejęciu nieruchomości ziemskich na własność Państwa, wydane na podstawie dekretu z 1949 r., które nie zawierało precyzyjnego określenia przejmowanej nieruchomości, może zostać uznane za wydane z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia stwierdzenie jego nieważności?Ratio decidendi
Orzeczenie o przejęciu nieruchomości ziemskich na własność Państwa, wydane na podstawie dekretu z 1949 r., które nie zawierało precyzyjnego określenia przejmowanej nieruchomości (obszaru, numerów ewidencyjnych działek, granic lub opisu granic otaczających gruntów), stanowi rażące naruszenie art. 75 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym z 1928 r. oraz art. 1-3 dekretu z 1949 r. Brak takiego określenia uniemożliwiał właścicielowi realizację jego praw, w tym prawa do nabycia gruntów rolnych w zamian za przejętą nieruchomość, co uzasadnia stwierdzenie nieważności takiego orzeczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 1954 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości ziemskich należących do J.K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. stwierdziło nieważność tego orzeczenia, uznając je za wydane z rażącym naruszeniem prawa z powodu braku precyzyjnego określenia przejmowanej nieruchomości. Skarżące Nadleśnictwa wniosły o uchylenie decyzji SKO, zarzucając m.in. niewłaściwość organu, błędne zastosowanie przepisów o stwierdzeniu nieważności oraz brak wyjaśnienia stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: NSA Andrzej Niecikowski (spr.) NSA Anna Szkodzińska Protokolant: Urszula Bukowiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. sprawy ze skarg Skarbu Państwa Lasów Państwowych Nadleśnictwa G. i Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 16 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości. skargi oddala.
Decyzją z dnia [...]07.2009 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , działając na podstawie art.158 § 1 w związku z art.156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 1 ust. 1 Dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (tj. Dz.U. z 1949r. Nr 46 poz. 339 - zwanym w dalszym ciągu dekretem ) i art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku A.K. , o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954r. (znak: [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich, położonych w gromadzie K. , stanowiących - w dacie przejęcia - własność J.K. , postanowiło stwierdzić nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954r. znak: [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich, położonych w gromadzie K. , stanowiących - w dacie przejęcia - własność J.K.
W uzasadnieniu podniesiono co następuje.
1. Postanowieniem z dnia 10.04.2007r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. wniosek A.K. o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G.
2. Przedmiotowym orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. , przejęto z dniem 2 grudni 1954 r., na własność Skarbu Państwa grunty i budynki w gromadzie K. po osobach nieobecnych i niewładających swymi gruntami i budynkami. Wśród osób, których grunty i budynki przejęte zostały na własność Państwa figuruje poprzednik prawny wnioskodawcy, a to J.K. .
3. Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954 r., w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych w gromadzie K. , stanowiących w dniu ich przejęcia własność J.K. w sposób rażący narusza art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem , art. 1 art. 2 i art. 3 dekretu oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1050 r., Nr 45, poz. 416). Zgodnie z art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnem organ wydający decyzję winien zamieścić w niej osnowę rozstrzygnięcia. Osnowa decyzji (orzeczenia) wydana na podstawie dekretu powinna: 1. określać nieruchomość ziemską, do której tytuł prawny miał dany podmiot, który nie sprawował nad nią władztwa, 2. wskazywać dane tej nieruchomości, obejmujące obszar, numery ewidencyjne działek, granice, a gdy dane te były zatarte opis granic zespołu gruntów składających się na tę nieruchomość lub wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczały ten zespół gruntów.
4. Żadnych z tych oznaczeń nie zawiera orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954r. i to stanowi rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem. Dodatkowo § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany nakazywał, aby w przypadku, gdy granice przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskie były zatarte, określenia przedmiotu nabycia na rzecz państwa własności dokonywano poprzez opis granic zespołu gruntów, składających się na te nieruchomości, lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów. Oznacza to, że nawet wówczas, gdyby nabywane w tym trybie na rzecz Państwa (Skarbu Państwa) nieruchomości nie miały wyraźnie określonych granic, orzeczenie właściwego organu nie mogło nie określać takich nieruchomości. W tej zaś sprawie nie ulega zaś żadnej wątpliwości, że w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej G. z dnia 2 grudnia 1954r. nie wskazano w ogóle na jakiekolwiek nieruchomości J.K. , a taki obowiązek wynikał z powołanych przepisów i to nawet wówczas, gdyby nie dało się dokładnie ustalić ich granic.
5. Przepisy dekretu nie przewidywały przejmowania z mocy prawa tych gruntów, które nie były we władaniu właścicieli, lecz dopuszczały możliwość takiego przejęcia i nie mogły być traktowane jako podstawa nacjonalizacji gruntów przez wydanie orzeczeń administracyjnych, które orzekały o przejmowaniu areału wskazanego tylko co do wielkości powierzchni bez wyszczególnienia gruntów składających się na nieruchomość ziemską, należącą do danego właściciela. Zgodnie z art. 3 dekretu to właścicielom nieruchomości przejętych na własność Państwa przysługiwała możliwość nabycia gruntów rolnych, a na poczet ceny nabycia zaliczana była wartość nieruchomości przejętej (art. 7 dekretu), stąd dla zapewnienia właścicielom możliwości ubiegania się o grunty rolne na zasadach wymienionych w art. 5 dekretu niezbędnym było wskazanie w decyzji o przejęciu gruntów danych dotyczących przejmowanej nieruchomości przez podanie danych co do ich powierzchni. Brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej stanowiącego osnowę decyzji w rozumieniu art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnem ocenić należy jako rażące naruszenie art. l, 2 i 3 dekretu z 27 lipca 1949 r., bowiem prowadziło ono do niemożności uzyskania przez osobę której odjęto tym orzeczeniem tytuł własności, możliwości uzyskania ekwiwalentu w postaci zarachowania wartości przejętych gruntów na poczet ceny nabycia innych gruntów rolnych zgodnie z art. 5 dekretu ( por. jeden z ostatnich wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23.02.2009r., sygn. akt IISA/Kr 963/08 w analogicznej sprawie, jak również wyroki NSA z dnia 29 listopada 1999r. sygn. akt IV S.A. 1632/97, z dnia 25 lutego 2000r. sygn. akt IV S.A. 146/98, z dnia 16 maja 2000r. sygn. akt IV S.A.856/98 i z dnia l października 2001r. sygn. akt IV S.A. 835/01).
6. Brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskich, stanowiącego osnowę decyzji w rozumieniu art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym, należy ocenić jako rażące naruszenie art. 1, art. 2, art. 3 dekretu.
7. Przedmiotowe orzeczenie nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, które wskazywałyby na konieczność wydania decyzji w trybie art. 158 § 2 w związku z art. 156 § 2 K.p.a. Nawet gdyby nieruchomość przejęta przez Państwo została następnie sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, to fakt ten nie może przesądzać o tym, że orzeczenie o przejęciu wywołało nieodwracalne skutki prawne. Istotą rozstrzygnięcia podjętego w tym zakresie jest ocena, jakie skutki prawne wywołuje orzeczenie o przejęciu nieruchomości wydane w trybie dekretu. W ocenie Kolegium jedynym skutkiem prawnym jaki wywołało orzeczenie jest nabycie własności przez Państwo z równoczesnym pozbawieniem własności dotychczasowego właściciela nieruchomości objętej orzeczeniem. Skutek ten nie należy do nieodwracalnych skutków prawnych, a zatem nie ma przeszkód do stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia. Wszelkie późniejsze zdarzenia takie jak zbycie nieruchomości czy też oddanie w użytkowanie wieczyste nie należą do bezpośrednich skutków prawnych wywołanych poprzez przedmiotowe orzeczenie.
8. Kolegium Odwoławcze nie podzieliło stanowiska, iż o nieodwracalnych skutkach prawnych można mówić w kontekście ustawy z 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz. U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1051 z późn. zm.). Zgodnie z art. 1 pkt 3 ww. ustawy do strategicznych zasobów naturalnych kraju zaliczono lasy państwowe, które stanowiąc własność Skarbu Państwa nie podlegają przekształceniom własnościowym, z zastrzeżeniem przepisów zawartych w ustawach szczególnych (art. 2 ww. ustawy). Powołane przepisy nie mogą być traktowane jako nieodwracalny skutek prawny wywołany przedmiotowym orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. , ponieważ nieodwracalny skutek prawny musi wynikać z treści samej decyzji (orzeczenia administracyjnego), a nie późniejszej (po 45 latach od daty wydania orzeczenia) ustawy. Ponadto ta ustawa dotyczy ograniczeń w zakresie zmian własnościowych lasów państwowych, a nie badania legalności uzyskania statusu przez daną nieruchomość jako las państwowy. Innymi słowy ustawa ta dotyczy sytuacji, w której dana nieruchomość jako las państwowy nie może być (co do zasady) przekształcana. W tej zaś sprawie chodziło o coś innego, mianowicie wykazanie, że nieruchomości J.K. w ogóle nie powinny stać się własnością Państwa, bo w dniu 2 grudnia 1954r.wydano orzeczenie w tym zakresie z rażącym naruszeniem prawa. Ustawa z 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju w żadnym zakresie nie ogranicza przed stosowaniem art. 156 K.p.a. i w tej sprawie nie chodzi o dokonywanie przekształceń własnościowych w rozumieniu ustawy z 6 lipca 2001 r., ale o stwierdzenie, że do żadnych przekształceń nie powinno dojść, bo o nabyciu własności przez Państwo orzeczono z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzenie nieważności orzeczenia przejmującego na własności Państwa nieruchomości nie stanowi o przekształceniu własnościowym lasu państwowego, ale dotyczy tylko wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego mocą którego nastąpiło nabycie własności przez Państwo (Skarb Państwa).
Wnioski Skarbu Państwa Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. oraz Skarbu Państwa Lasów Państwowych Nadleśnictwa G. o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zostały uwzględnione i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. - w innym składzie - decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. (znak: [...]) utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...]07.2009r., (znak: [...] podnosząc w uzasadnieniu co następuje.
I. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium, dopuszczając przedłożone przez strony wraz z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy dowody - w całości podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...].07.2009r.
II. odnosząc się do zarzutu niewłaściwości Kolegium, podniesiono, że w przedmiotowej sprawie, wyrokiem z dnia 09.10.2006r., sygn. akt: IV SA/Wa 1335/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż w sprawie dot. stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954r. właściwe jest Kolegium. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Powyższe oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. W związku z powyższym zarzut braku właściwości rzeczowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku A.K. nie zasługuje na uwzględnienie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł Skarb Państwa - Lasy Państwowe, Nadleśnictwo G. i zarzucając: :
1/ naruszenie przepisów postępowania, a to:
art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art 17 k.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia 29.07.2009r. przez organ niewłaściwy rzeczowo,
2/ art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów prawa wskutek uznania, że orzeczenie PPRN w G. z dnia 02 grudnia 1954r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa oraz że zaskarżone orzeczenie nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych,
3/ art. 7 i 77 k.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji pomimo braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie zebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,
4/ art. 80 k.p.a. polegające na wadliwej ocenie materiału dowodowego sprawy,
5/ art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. polegające na niezawiadomieniu o wszczęciu postępowania wszystkich osób mających przymiot stron, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy i w oparci o te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na te samą decyzję skargę wniósł Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. i zarzucając naruszenie :
1/ art.77 kpa bowiem "nie został ustalony przedmiot postępowania, a w szczególności oznaczenie nieruchomości której właścicielami mieli być poprzednicy prawni wnioskodawcy"
2/ art.107 par. 1 kpa albowiem "osnowa decyzji stanowiącej o ustaleniu prawa nie zawiera ścisłego określenia przedmiotu postępowania w sposób jasny i precyzyjny, a nawet pośrednio z uzasadnienia decyzji nie wynika o jaki grunt ma w danym przypadku chodzić",
3/ art.7 kpa , gdyż "nie poczynienie ustaleń opisanych wyżej narusza interes społeczny , bo w takim interesie działa Nadleśnictwo w niniejszej sprawie reprezentując Skarb Państwa",
4/ art.80 kpa - albowiem "orzeczenie zapadło z pominięciem całokształtu materiału dowodowego , a w szczególności oznaczenia przedmiotu postępowania w obecnej systematyce oznaczeń , jak też nie zbadanie czy J. K. w miejscu przesiedlenia uzyskał nieodpłatnie nieruchomość , co skutkowało by tym, że Kolegium nie mogło by uznać określenia przedmiotu przejęcia jako nieprawidłowy",
5/ art. 1 i art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju , "a roszczenia osób fizycznych mają być zaspokajane w formie rekompensat",
6/ "błędne lub wręcz nie właściwe zastosowanie par. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich -jako nie dotyczące w swojej treści takiego przypadku"
i w oparciu o te zarzuty wniesiono o :
"- uchylenie zaskarżonej decyzji tutejszego Kolegium oraz umorzenie postępowania w niniejszej sprawie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w N.
- przekazanie sprawy do rozstrzygnięcia właściwemu organowi administracji państwowej tj. Wojewodzie " .
Zarządzeniem z dnia 31.01.2012 r., Sąd postanowił zarządzić połączenie obu spraw do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia (akta tut. Sądu sygn.akt II Sa/Kr 170/11).
W odpowiedzi na skargi Kolegium wniosło o ich oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: p.o.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Na wstępie należy podnieść, że kwestie związane ze stwierdzeniem nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. były już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie i Naczelny Sąd Administracyjny ( np. sygn. akt II SaKr 1542/09, II SA/Kr 963/08, I OSK 775/09, II Sa/Kr 1559/09, II SaKr 1542/09). Sąd w składzie obecnym podtrzymuje stanowisko reprezentowane w zacytowanych sprawach i przypomina następujące okoliczności.
Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09.10.2006r.sygn. akt. IV SA/Wa 1335/06, w tej sprawie organem właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia byłego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. winno być właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze. W związku z tym Sąd w tej konkretnej sprawie uznał, że kwestia właściwości organu została już przesądzona co dopiero opisanym wyrokiem gdyż wyrok ten w zakresie wskazania właściwości organu ma znaczenie podstawowe bowiem stosownie do art. 153 p.o.p.s.a , ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądowym wiążą w danej sprawie sąd i organ administracyjny.
Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi stwierdzić należy, że zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż w sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca stwierdzenie nieważności w części orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. w zakresie rażącego naruszenia prawa.
Rażące naruszenie prawa dotyczy art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.), art. 1, art. 2 i art. 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339), zwany dalej w skrócie "dekretem" oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1050 r . Nr 45, poz. 416).
Zgodnie z art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnym organ wydający decyzję winien zamieścić w niej osnowę rozstrzygnięcia. Osnowa decyzji (orzeczenia) wydana na podstawie dekretu powinna:
1. określać nieruchomość ziemską, do której tytuł prawny miał dany podmiot, który nie sprawował nad nią władztwa,
2. wskazywać dane tej nieruchomości, obejmujące obszar, numery ewidencyjne działek, granice, a gdy dane te były zatarte opis granic zespołu gruntów składających się na tę nieruchomość lub wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczały ten zespół gruntów.
Żadnych z tych oznaczeń nie zawiera orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954r. co stanowi rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym.
W § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany nakazywał, aby w przypadku, gdy granice przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskie były zatarte, określenia przedmiotu nabycia na rzecz państwa własności dokonywano poprzez opis granic zespołu gruntów, składających się na te nieruchomości, lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów. Oznacza to, że nawet wówczas, gdyby nabywane w tym trybie na rzecz Państwa (Skarbu Państwa) nieruchomości nie miały wyraźnie określonych granic, orzeczenie właściwego organu nie mogło nie określać takich nieruchomości. W tej zaś sprawie nie ulega zaś żadnej wątpliwości, że w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954r. nie wskazano w ogóle na jakiekolwiek nieruchomości J.K. , a taki obowiązek wynikał z powołanych przepisów i to nawet wówczas, gdyby nie dało się dokładnie ustalić ich granic.
Należy również wskazać i na to, że tak wydana decyzja prowadzić powinna do niewykonalności tego orzeczenia i nie mogła być ona tytułem wykonawczym skierowanym na odebranie nieruchomości.
Nie można podzielić zarzutów skargi co do naruszenia przepisów procesowych art. 7 i 77 k.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji pomimo braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie zebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
W postępowaniu, dotyczącym stwierdzenia nieważności, organ administracyjny nie mógł ustalać szczegółowo nieruchomości objętych orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 2 grudnia 1954r. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności, kwestia wykazania nieruchomości przejętych przez Państwo w ogóle nie wchodziła w rachubę gdyż jednym z głównych zarzutów skierowanych do przedmiotowego orzeczenia było nie wskazanie, jakie to nieruchomości zostały przejęte przez Państwo i ustalanie tej okoliczności stanowiłoby w istocie merytoryczne rozpoznawanie sprawy. Ponieważ kwestowane orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nie określało tych nieruchomości, nie mogło ich określać również Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Jeszcze raz należy bowiem podnieść, że w postępowaniu dotyczących stwierdzenia nieważności bada się jedynie, czy w dacie podjęcia danej decyzji nie doszło do naruszenia prawa określonego w art. 156 K.p.a. i nie wolno badać merytorycznie sprawy.
Nie jest zasadnym powoływanie się na naruszenie interesu społecznego. Przepisy kpa nie przewidują możliwości odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powołaniem się na interes społeczny. "Samo zaś powoływanie się na interes społeczny winno wynikać z ochrony prawnie zdefiniowanych dóbr, które byłyby ograniczone lub zniweczone działaniem organu administracji. Innymi słowy powoływanie się na ochronę interesu społecznego winny wskazywać, że wydanie danej decyzji doprowadzi do naruszenia przepisów chroniących dane dobra. Nie można zaś w żadnym zakresie stwierdzić, że - abstrahując od zasadności samego powoływania się na przesłankę "ochrony interesu społecznego" - wydanie zaskarżonej decyzji automatycznie powoduje zniweczenie zasady prowadzenia trwałej i zrównoważonej gospodarki leśnej". Wyżej zacytowany pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23.02.2009 r. (Sygn.akt II Sa/Kr 963/08) Sąd w składzie orzekającym w całości podziela.
Nie można też przyjąć aby przepisy ustawy z dnia 6.07.2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju wywołały nieodwracalny skutek. Nieodwracalny skutek prawny musi wynikać z treści samej decyzji, a nie późniejszej ustawy. Nie można uznać aby zapis art. 7 cytowanej ustawy uniemożliwiał stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego gdyż stwierdzenie nieważności wywłaszczającego orzeczenia nie stanowi o przekształceniu własnościowym lasu państwowego, a dotyczy tylko wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.
W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja, czy poprzedzająca ją decyzja naruszały prawo, na podstawie art. 151 p.o.ps.a należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło