II GSK 589/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 1150/13 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 1150/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2013 r. [...] została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 450 złotych należnego od skargi na ww. decyzję w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Ponieważ przesyłka zawierająca wezwanie o uiszczenie wpisu sądowego nie została odebrana przez skarżącą w siedzibie spółki, została ona awizowana i złożona w dniu 15 listopada 2013 r. we właściwej placówce pocztowej Urzędu Pocztowego [...]. Mimo jej ponownego awizowania w dniu 25 listopada 2013 r., nie została także podjęta w terminie 14 dniowym, liczonym od dnia pierwszego zawiadomienia, co wywołało zastępczy skutek doręczenia z upływem ostatniego dnia tego okresu tj. 29 listopada 2013 r. Według Sądu I instancji skoro skarżąca nie zastosowała się do doręczonego wezwania i nie uiściła wpisu, wniesiona skarga nie może być rozpoznawana i podlega odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 73 § 1 – 4 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego w sytuacji, gdy przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia tego wpisu nie została stronie skutecznie doręczona. W uzasadnieniu spółka wskazała, że posiada skrytkę pocztową nr 147 udostępnioną przez Urząd Pocztowy w [...] na mocy umowy zawartej z Pocztą Polską. Przedstawiciel skarżącej odbierał pocztę z ww. skrytki dnia 26 listopada 2013 r. Pracownik skarżącej odbierał również przesyłki polecone w okienku pocztowym. W ww. skrytce pocztowej nie znajdowało się zawiadomienie o złożeniu przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. Również pracownik Poczty Polskiej nie wydał tej przesyłki w okienku pocztowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotem kontroli kasacyjnej jest postanowienie o odrzuceniu skargi, wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Niedopuszczalność z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi ma miejsce wówczas, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych mimo prawidłowego wezwania. Odrzucenie skargi po upływie terminu wyznaczonego do uzupełnienia jej braków, gdy nie zostały zachowane warunki postępowania w przypadku niemożności doręczenia pisma, należy uznać za rażące naruszenie art. 73 i art. 58 p.p.s.a., a w konsekwencji również konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu (por. post. SN z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 27/99 opubl. OSNAPiUS 2000, Nr 12, poz. 457 vide [w:] J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Lexis Nexis Warszawa 2006, Wyd. 2 s. 176). W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji uznał, że zachodzi podstawa do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tym kontekście WSA wskazał, iż przesyłka zawierająca wezwanie o uiszczenie wpisu sądowego nie została odebrana przez skarżącą w siedzibie spółki, została ona awizowana i złożona w dniu 15 listopada 2013 r. we właściwej placówce pocztowej Urzędu Pocztowego [...]. Mimo jej ponownego awizowania w dniu 25 listopada 2013 r., nie została także podjęta w terminie 14 dniowym, liczonym od dnia pierwszego zawiadomienia, co według Sądu wywołało zastępczy skutek doręczenia z upływem ostatniego dnia tego okresu tj. 29 listopada 2013 r. W związku z powyższym zauważyć należy, że tryb doręczeń pism sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym został uregulowany w art. 65–81 p.p.s.a. Skuteczne doręczenie może mieć zatem miejsce tylko w trybie i na zasadach określonych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. post. SN z dnia 13 września 2001 r. sygn. akt IV CZ 105/01, opubl. "Prok. i Pr." – dodatek 2002 r., nr 4, poz. 44). Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Z kolei w myśl art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Doręczenie uregulowane w omawianym przepisie może mieć miejsce w razie niemożności doręczenia pisma w sposób właściwy lub zastępczy. Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, iż zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi zatem w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i § 3 p.p.s.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie wezwanie Przewodniczącego II Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2013 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostało nadane jako przesyłka polecona na adres siedziby skarżącej wskazany w skardze, tj. [...]. Z adnotacji poczynionych na potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie, w której znajdowała się przesyłka nie wynika, dlaczego pismo Sądu nie mogło zostać doręczone do siedziby skarżącej. Jednocześnie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (tzw. zwrotki) nie wynika również, gdzie przesyłkę pozostawiono oraz gdzie doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma na okres wskazany w art. 73 § 1 p.p.s.a. W miejscu bowiem określającym na druku wskazanie informacji o umieszczeniu zawiadomienia o przesyłce dla adresata "w drzwiach adresata", "w oddawczej skrzynce pocztowej", "w skrytce pocztowej", nie zaznaczono właściwego miejsca zgodnie z istniejącą w tym względzie instrukcją na druku o treści: "zaznaczyć właściwy kwadrat". Wobec tego w żaden sposób nie można ustalić, gdzie pozostawiono adresatowi zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki poleconej. Zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej, w myśl art. 73 § 2 p.p.s.a. powinno nastąpić przez jego umieszczenie w skrzynce oddawczej. Dopiero gdy ten sposób zawiadomienia nie jest możliwy, informację należy umieścić w jednym z miejsc wskazanych w powołanym przepisie. Dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. konieczne jest zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił on zawiadomienie o przesyłce dla adresata (por. post. NSA z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt II FSK 709/05, zbiór Lex nr 273669; wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. III RN 70/00 opubl. OSNAPiUS 2001, nr 19, poz. 574; wyrok SN w sprawie o sygn. I CKN 861/00). Brak zatem dokładnego wskazania poprzez wyraźne i jednoznaczne zaznaczenie, gdzie pozostawiono zawiadomienie, czyni doręczenie bezskutecznym. Zatem zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 73 § 1 – 4 p.p.s.a. okazał się trafny z przyczyn wyżej wskazanych. W tych okolicznościach brak było bowiem podstaw do przyjęcia, że przesyłka polecona była prawidłowo awizowana, a w konsekwencji brak było podstaw do odrzucenia skargi przez Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42) wyjaśnił, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 p.p.s.a.).