II GSK 1215/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. I.T. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 525/13 w sprawie ze skargi M. P. – w. s.c. P. O. J. M. P., S. P. s.c. na decyzję G. I. T. D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L.; 2. zasądza od M. P. – w. s.c. P. O. J. M. P., S. P. s.c. na rzecz G. I. T. D. kwotę 1100 (tysiąc sto) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. I. Wyrokiem z 19 grudnia 2013r. sygn. akt: III SA/Lu 525/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2013r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym i uchylił zaskarżoną decyzję, określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości oraz zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego [...] kwotę 1.600,00 zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Referując stan sprawy Sąd I instancji podał, że zaskarżoną decyzją, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] września 2012r. o nałożeniu na [...],[...] i [...] kary pieniężnej w kwocie 10.000,00 zł na podstawie ustawy o transporcie drogowym. Karę nałożono na wspólników spółki cywilnej Przewóz osób [...] za wykonywanie regularnego przewozu bez wymaganego zezwolenia (kara 8.000,00 zł), nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości jazdy, aktywności kierowcy i przebytej drogi (kara 5.000,00 zł) oraz za przekroczenie maksymalnego czasu pracy prowadzenia pojazdu bez przerwy (kara 350,00 zł). Ustalenia odnośnie naruszenia przepisów transportowych w tym zakresie wynikały między innymi z przeprowadzonej w dniu 15 marca 2012r. kontroli na dworcu w [...] autobusu marki Mercedes-Benz oraz zgromadzonego następnie w trakcie postępowania administracyjnego materiału dowodowego, w tym z zeznań kierowcy, [...]. W dniu 26 marca 2012r. Marszałek Województwa [...] udzielił przedsiębiorcy Przewóz Osób [...], zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów na linii komunikacyjnej [...], co oznacza, że jeden ze wspólników, to jest [...] od czasu przystąpienia do spółki cywilnej w dniu 30 września 2011r. do 27 marca 2012r. nie posiadał ważnego zezwolenia na wykonywanie transportu drogowego. Kontrola wykresówek okazanych przez kierowcę dowodziła, że w dniu 15 marca 2012r. wykonując przejazd z bazy przedsiębiorstwa przy ul. [...] na dworzec, nie rejestrował przejazdu na tarczy tachografu. Analiza wykresówki z 13 marca 2012r. wykazała, że kierowca prowadził pojazd przez 5 godzin i 18 minut, nie korzystając z wymaganej przerwy po okresie 4,5 godzinnego prowadzenia pojazdu. Suma kar pieniężnych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli nie mogła przekroczyć 10.000,00 zł (art. 92 a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym). II. W skardze do Sądu na powyższą decyzję, [...] zarzucił naruszenie: - przepisów prawa materialnego (art. 92b ust. 1 w związku z art. 92 c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym), poprzez ich niezastosowanie i bezzasadne przyjęcie, że w sytuacji, kiedy przedsiębiorca wykonał wszystkie ciążące na nim obowiązki odnośnie przestrzegania przepisów o transporcie, można nałożyć karę pieniężną; - przepisów prawa procesowego, poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranymi w sprawie dowodami, zbyt swobodnej i jednostronnej ich ocenie, mającej wpływ na wynik sprawy. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga jest niezasadna. W pisemnych motywach wyroku, Sąd I instancji podał, że organ niezgodnie regułami proceduralnymi określonymi w przepisach art. 7, art. 77§1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego oraz błędnie ocenił, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zachodzą pełne podstawy do nałożenia, w trybie art. 92 a ust. 1, 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym, kary pieniężnej w kwocie 10.000,00 zł za naruszenie przepisów transportowych (w tym za przekroczenie przez kierowcę maksymalnego czasu pracy prowadzenia pojazdu bez przerwy). W ocenie organu, bezsporny fakt przekroczenia przez kierowcę 4,5 godzinnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy w dniu 13 marca 2012r. uzasadnia nałożenie na przedsiębiorcę kary w kwocie 350,00 zł za naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy (lp. 5.2.1 oraz 5.2.2 taryfikatora). Organ nie uwzględnił adnotacji o treści "skrócona pauza, zjazd na diagnostykę" zamieszczonej przez kierowcę na wykresówce urządzenia rejestrującego i argumentuje, że adnotacja nie tłumaczy powodów niewykorzystania przez kierowcę przysługującej mu, stosownie do art. 7 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006r. przerwy po trwającym cztery i pół godziny okresie prowadzenia pojazdu. W myśl art. 12 w/w rozporządzenia, kierowca podaje powody odstępstwa od przepisów art. 6-9 i zamieszcza w takim przypadku stosowną odręczną adnotację na wykresówce. Informacja o "skróconej pauzie, zjeździe na diagnostykę" powinna być dla organu odwoławczego sygnałem do zbadania kwestii, czy rzeczywiście wystąpiła awaria pojazdu i zachodziła konieczność skorzystania z pomocy stacji diagnostycznej zwłaszcza wobec wyraźnego zarzutu podniesionego w tym zakresie w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz wniosku o zastosowanie w sprawie art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Organ odwoławczy skomentował lakonicznie, że przedmiotowa adnotacja nie spełnia warunków z art. 12 cyt. rozporządzenia, które upoważnia kierowcę w określonych przypadkach (jeśli nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju) do odstępstwa od zasady skorzystania z przerwy po przekroczeniu 4,5- godzinnego czasu prowadzenia pojazdu, ponieważ skrócenie przerwy nie jest usprawiedliwione nadzwyczajnymi okolicznościami. Rzeczą organu było wyjaśnić nieprzewidzianą przez kierowcę oraz przedsiębiorcę awarię pojazdu, a następnie ocenić, czy nie zachodzą w rozumieniu art. 92c ustawy okoliczności wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenie przepisów o transporcie. W trakcie rozprawy przed Sądem w dniu 19 grudnia 201 r. skarżący [...] podniósł, że awaria spowodowana została urwaniem dolnego wahacza przedniego zawieszenia z prawej strony i samochód został odholowany z [...] do siedziby firmy. W tych warunkach ustalenia organu na temat awarii pojazdu były i są niezbędne. IV. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając przez pełnomocnika radcę prawnego, zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie zarzucił: 1). naruszenie przepisów postępowania-art. 145§1 pkt 1 lit. c oraz art. 133§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.), w zw z art. 7, art. 77§1 i art. 80 k.p.a. w zw z art. 92c ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego oraz błędnie ocenił, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy zachodzą pełne podstawy do nałożenia na stronę kary pieniężnej w kwocie 10.000,00 zł w tym za przekroczenie przez kierowcę maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy w dniu 13 marca 2012r. w kwocie 350,00 zł (lp. 5.2.1. oraz lp.5.2.2. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym) i nie uwzględnił lakonicznej adnotacji na tarczy tachografu o treści ,,skrócona pauza zjazd na diagnostykę", podczas gdy powyższa adnotacja w żaden sposób nie wskazywała na nadzwyczajne okoliczności o jakich mowa w art. 12 rozporządzenia (WE) 561/2006, nie zawierając wskazania co do powodu wizyty na stacji diagnostycznej, której to okoliczności strona nie wskazała w złożonym odwołaniu oraz skardze i nie wykazała jej żadnym dokumentem w postaci np. rachunku za naprawę, a która to okoliczność (awaria wahacza zawieszenia) została powołana dopiero w dniu 19 grudnia 2013r. w trakcie rozprawy przed sądem, 2). naruszenie przepisów postępowania –art. 145§1 pkt 1 lit. c oraz art. 133§1 p.p.s.a. w zw z art. 7, art.77§1 i art. 80 k.p.a.w zw z art. 92c ustawy o transporcie drogowym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego oraz błędnie ocenił, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy zachodzą pełne podstawy do nałożenia kary pieniężnej w kwocie 10.000,00 zł w tym za przekroczenie przez kierowcę maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy w dniu 13 marca 2012r. w kwocie 350,00 zł (lp. 5.2.1. oraz lp.5.2.2. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym), podczas gdy suma kar pieniężnych za stwierdzone w wyniku kontroli naruszenia wyniosła łącznie 13.350,00 zł (następnie ograniczone na podstawie art. 92c ust. 2 u.t.d. do kwoty 10.000,00 zł) i nawet przy uwzględnieniu wpisu kierowcy na traczy tachografu z 13 marca 2012r. i odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie z lp.5.2.1. oraz lp. 5.2.2. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (tj. przekroczenie przez kierowcę maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy) w całości wysokość nałożonej na skarżącego kary pieniężnej nie uległby zmianie i w dalszym ciągu wynosiłby 10.000,00 zł, z ostrożności zarzucił także: 3). naruszenie przepisów prawa materialnego tj. -art. 92c ust. 1 u.t.d. w zw z art. 12 rozporządzenia (WE) 561/2006-poprzez ich niewłaściwą interpretację przejawiającą się w dopuszczeniu możliwości ewentualnego zastosowania tych przepisów w niniejszej sprawie wobec braku wskazania na tarczy tachografu rzeczywistej przyczyny odstąpienia od obowiązku przestrzegania art. 6-9 rozporządzenia (tj. awarii zawieszenia pojazdu) skutkujące brakiem możliwości oceny adnotacji pod kątem zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku a wskazanie tej okoliczności dopiero w dniu 19 grudnia 2013r. w trakcie rozprawy przed Sądem, braku udokumentowania twierdzenia strony w powyższym zakresie, która dążyła do uwolnienia się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie i braku faktycznej możliwości ustalenia (wobec nieumieszczenia daty i godziny przy rzeczonej adnotacji), czy została ona sporządzona najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój, co stanowi okoliczność warunkującą uznanie takiego wpisu oraz braku wpływu na wysokość nałożonej kary pieniężnej przy ewentualnym uznaniu zapisu kierowcy (skutkującego nienakładaniem kary pieniężnej w kwocie 350,00 zł) wobec łącznej wysokości kary pieniężnej w kwocie 13.350,00 zł następnie ograniczonej na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. do kwoty 10.000,00 zł. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi strony, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Lublinie oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Uzasadniając skargę kasacyjną skarżący organ przedstawił uzasadnienie wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie sporządzono. V. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż ma usprawiedliwione podstawy, a zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu (argumentum a contrario z art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w §2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują. Zasadne były zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej. Podstawowe znaczenie w przedmiotowej sprawie poddanej kontroli instancyjnej miało naruszenie przez Sąd I instancji art. 133 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że art. 133§1 p.p.s.a. stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54§2 p.p.s.a. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze za naruszające art. 133 p.p.s.a. uznać należy samodzielne ustalenie przez sąd stanu faktycznego sprawy na podstawie dowodów i faktów, które zaistniały po dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy i z tego względu nie mogły być znane temu organowi (por. wyrok NSA z 15 lutego 2006r., sygn. akt: II FSK 659/05, ONSAiWSA 2007/2/35; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser, M. Wierzbowski. Warszawa 2011, s. 507). Podkreślić należy, że sąd administracyjny jako sąd prawa nie dokonuje ustaleń faktycznych, tylko bada, czy dokonane przez organ administracji ustalenia odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007r., sygn. akt: II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008/2/31). Z tego też względu sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedyny wyjątek od tej zasady przewiduje art. 106§3 p.p.s.a. dopuszczający przeprowadzenie dowodu z dokumentu wyłącznie dla wyjaśnienia istotnej wątpliwości i pod warunkiem nieprzedłużania postępowania. Jeśli natomiast sąd administracyjny ma wątpliwości co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego przez organ lub co do prawidłowości oceny dowodów w sprawie dokonanej przez organ uchyla decyzję w oparciu o art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W analizowanej sprawie Sąd I instancji, w pisemnych motywach wyroku zaznaczył, że Skarżący [...] wyjaśnił przyczyny awarii samochodu, tj. urwanie dolnego wahacza przedniego zawieszenia z prawej strony pojazdu. Awaria (oraz jej przyczyna) jako nadzwyczajna okoliczność uzasadniająca zastosowanie art. 12 rozporządzenia (WE) 561/2006 w ogóle nie była podnoszona przez Skarżącego w toku postępowania administracyjnego i dopiero po raz pierwszy została wyartykułowana na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013r. Wobec powyższego, uchylenie zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji, ze wskazaniem organowi, iż powinien ustalić ,,temat" awarii było nieprawidłowe. WSA w Lublinie uwzględnił bowiem w swoim rozstrzygnięciu okoliczność faktyczną, o której dowiedział się na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013r. a która nie wynikała z akt sprawy. Skarżący [...], na żadnym, etapie prawidłowo prowadzonego postępowania, w którym zagwarantowano mu udział na każdym etapie tegoż postępowania oraz możliwość wypowiadania się w sprawie, nie podał, że adnotacja na tachografie o treści ,,skrócona pauza zjazd na diagnostykę" wynikała właśnie z takich powodów jakie podał na rozprawie przed Sądem I instancji. Ponownie, rozpoznając sprawę, kierując się treścią art. 133 p.p.s.a., Sąd I instancji, skontroluje zaskarżony akt administracyjny. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185§1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205§2 p.p.s.a. Wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej Spółki w kwocie 1.100,00 zł obejmuje 200,00 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, oraz 900,00 zł na podstawie §14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 490 z zm.).