I SA/Bk 521/13

WyrokWSA w Białymstoku2013-12-23

Skład orzekający: Urszula Barbara Rymarska, Jacek Pruszyński, Patrycja Joanna Suwaj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zmniejszenie powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie rolnym, wynikające z utraty posiadania gruntów (np. w wyniku wypowiedzenia umowy dzierżawy), stanowi podstawę do zastosowania sankcji w postaci 20% pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej, jeśli nie doszło do zmiany faktycznego przeznaczenia tych gruntów?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo zmniejszenie powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie, wynikające z utraty posiadania gruntów (np. w wyniku wypowiedzenia umowy dzierżawy), nie jest wystarczającą podstawą do zastosowania sankcji w postaci 20% pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej, jeśli nie doszło do zmiany faktycznego przeznaczenia tych gruntów (tj. nie nastąpiła zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej). Przepis § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ma charakter sanacyjny i nie może być interpretowany rozszerzająco. Organ powinien zbadać, czy faktycznie doszło do naruszenia celu normy, jakim jest zachowanie trwałych użytków zielonych.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, deklarując określoną powierzchnię trwałych użytków zielonych. W trakcie realizacji zobowiązania powierzchnia ta uległa zmniejszeniu z powodu utraty posiadania części gruntów (np. w wyniku wypowiedzenia umów dzierżawy). Organy administracji, uznając to za naruszenie zobowiązania, zastosowały sankcję w postaci 20% pomniejszenia płatności. Spółka zakwestionowała tę decyzję, argumentując, że nie doszło do zmiany faktycznego przeznaczenia gruntów i że w podobnych sytuacjach organy stosowały odmienną wykładnię.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w B., stwierdził, że decyzje te nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Dyrektora na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi E. [...] Spółka komandytowa z/s w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2012 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...].05.2013 r., nr [...], 2. stwierdza, że decyzje wymienione w pkt 1 nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Gospodarstwo Ekologiczne P. [...] Spółka z o.o. w B. (dalej powoływana także jako skarżąca Spółka) złożyła w Biurze Powiatom ARiMR w B. kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, w którym zadeklarowała pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 749,76 ha. Następnie Spółka w dniu 27.06.2012 r. zmieniła wniosek, ograniczając deklarowaną powierzchnię do 749,44 ha., zaś w dniu 5.07.2012 r. do powierzchni 728,20 ha. 2. Z uwagi na stwierdzone podczas weryfikacji wniosku nieprawidłowości, skarżąca Spółka odpowiadając na wezwania do złożenia wyjaśnień, składała kolejno korekty wniosku z dnia 10 września 2012 r. zmniejszając powierzchnię do 727,33 ha (o działkę ewidencyjną [...]), oraz w dniach 14 i 21 listopada 2012 r. zmniejszając powierzchnię w wariancie 5. 1 do 726,19 ha. 3. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w B. przyznał skarżącej Spółce płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na rok 2012. 4. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie między innymi art. 2, 7 i 32 Konstytucji RP i art. 7, 12 § 1 i 2, art. 35 § 2 k.p.a. wskazując, że nie została poinformowana o terminie przeprowadzenia kontroli na miejscu i bezpodstawnym nałożeniu sankcji w wysokości 20% rocznej płatności rolnośrodowiskowej. Wskazując na powyższe skarżąca Spółka wniosła o uchylenie decyzji w części nakładającej sankcję w wysokości 20% płatności rolnośrodowiskowej i orzeczenie co do istoty sprawy. 5. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...], Dyrektor P. Oddziału ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podkreślił, że skarżąca Spółka podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w 2001 r. w ramach pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarze Natura 2000 na powierzchni 749,68 ha. i zobowiązała się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego do zachowania występujących w gospodarnie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. Natomiast w 2012 r. powierzchnia realizacji zobowiązania uległa zmniejszeniu do pow. 726,00 ha, co stanowi ograniczenie o 23,58 ha. Tym samym zaistniały przesłanki, zgodnie z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, do zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej o 20% w roku, w którym stwierdzono uchybienie. 6. Z powyższą decyzją nie zgodziła się skarżąca Spółka i w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skardze zarzuciła naruszenie: - art. 7 k.p.a. - zasady obiektywizmu oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich — poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez brak uwzględnienia przez organ rozstrzygający zaistnienia wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady, mimo że do czasu składania wniosków o płatność rolnośrodowiskową na rok 2012 tj. w latach poprzedzających obowiązywała jednolita wykładnia wskazująca, iż w takich przypadkach ARiMR nie stosuje sankcji.; - art. 9 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 w/w ustawy, poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie zakresu ich praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania, poprzez brak poinformowania przez ARiMR wnioskodawcy, iż interpretacja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie wiąże ARiMR mimo że została sporządzona przez Organ będący twórcą rozporządzenia wykonawczego; - art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy, poprzez wprowadzenie w błąd wnioskodawcy, poprzez stosowanie odmiennej wykładni odnośnie § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego niż to wynika z interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, mimo że została sporządzona przez Organ będący twórcą rozporządzenia wykonawczego; - art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania w zw. z art. 11 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy, poprzez naruszanie zasady równości poprzez wydanie rozstrzygnięcia wobec strony odmiennego od treści decyzji podjętej wcześniej, a dotyczącej analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej (decyzja nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 podmiotowi Ś. [...] Spółka Jawna z dnia [...].02.2013 r.); - art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny poprzez niezastosowanie się przez Organy obu instancji do interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego; - art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i tym samym niesłuszne zastosowanie względem skarżącego obniżki płatności, w sytuacji gdy Wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności za rzekomo popełnione nieprawidłowości, ponieważ przy sporządzaniu stosownego wniosku opierał się na interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, oraz wskazał na zaistnienie wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady; - § 27 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 ze zm., poprzez jego niewłaściwą interpretację przez organ I instancji oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sprzeczną z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania; - § 35 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 28 lutego 2009 r. ze zm.) w zakresie odmowy uznania zaistnienia wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor P. Oddziału ARiMR w Ł., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. 7. Na wstępie wywodu Sąd podkreśla, że w analogicznym stanie faktycznym tutejszy Sąd wypowiedział się w sprawie o sygn. I SA/Bk 472/13 i argumentację zawartą w tym orzeczeniu Sąd w całości popiera i przyjmuje za swoją. 8. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. zostały wydane z naruszeniem § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, które miało wpływ na wynik sprawy. W świetle § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio. Norma zawarta w § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sankcjonuje obowiązek zachowania przez rolnika występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Obowiązek ten stanowi element zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych. Wskazana w § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego norma § 4 ust. 2 pkt 1 stanowiąc o "trwałych użytkach zielonych" odsyła do definicji zawartej w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009, nadto wskazuje na elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Stosownie do art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 20789/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23, 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Trwałe użytki zielone obejmują zatem grunty zajęte pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych naturalnych przynajmniej przez pięć lat po ich przekształceniu w TUZ, licząc wstecz od dnia podjęcia 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego i wyłączone w tym czasie z płodozmianu. Obowiązek "zachowania" dotyczy także elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, które tworzą ostoje dzikiej przyrody. 9. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę przedstawione regulacje przez "nie zachowanie któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo" należy rozumieć dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Jedynie bowiem takie rozumienie przywołanych regulacji uwzględnia cel analizowanej normy, jakim jest zachowanie gruntów stanowiących trwałe użytki zielone oraz zajętych pod elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo. Trzeba zauważyć, że Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2005.277.1) w pkt 35 stanowi m.in., że płatności rolnośrodowiskowe powinny odgrywać znaczną rolę we wspieraniu zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich oraz w udzielaniu odpowiedzi na wzrastający popyt społeczeństwa na usługi środowiskowe. Powinny one dodatkowo zachęcać rolników i inne osoby gospodarujące gruntami do służenia społeczeństwu jako całości poprzez wprowadzanie lub dalsze stosowanie metod produkcji rolnej zgodnych z ochroną i poprawą stanu środowiska naturalnego, krajobrazu i jego właściwości, zasobów naturalnych, gleby i różnorodności genetycznej. W tym kontekście, powinno zwrócić się szczególną uwagę na zachowanie zasobów genetycznych w rolnictwie. Przepis art. 36 lit. a) ww. Rozporządzenia stanowi, że wsparcie, o którym mowa w sekcji 2 - Poprawa środowiska naturalnego i terenów wiejskich, dotyczy środków ukierunkowanych na zrównoważone użytkowanie gruntów rolnych m.in. poprzez płatności rolnośrodowiskowe. Według art. 39 ust. 3 płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie. Należy zatem przyjąć, że płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi w pomniejszonej wysokości w sytuacji, gdy w okresie pięciu lat od podjęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, czyli dokonał zmiany uprawy lub zniszczył uprawę dotychczasową, w wyniku czego grunt nie jest już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie jest już gruntem nieużytkowanym rolniczo. 10. Tak również trzeba odczytywać dalszą regulację § 27 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z nią przepisu ust. 4 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, jeżeli ponadto do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Sankcji z § 27 ust. 4 nie stosuje się zatem, gdy nie zachowanie przez rolnika wskazanego charakteru gruntów nastąpiło w wyniku przeniesienia w drodze umowy ich posiadania lub utraty ich posiadania, jeżeli do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Jeśli więc w wyniku przeniesienia w drodze umowy posiadania lub utraty posiadania gruntów rolnych, na których występują trwałe użytki zielone lub elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo nie następuje zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej i grunt jest dalej zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie jest gruntem nieużytkowanym rolniczo płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi w pełnej wysokości. Przyjęcie odmiennej wykładni - prezentowanej w sprawie przez Organ administracji – zakładającej, że podstawą zastosowania sankcji z § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest stwierdzenie wyłącznie faktu przeniesienia w drodze umowy posiadania lub utraty posiadania gruntów rolnych, na których występują trwałe użytki zielone i elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo jest też niedopuszczalne ze względu na wykładnię systemową. W tym zakresie należy wskazać na § 28 ust. 2 pkt 1 lit. b) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w którym uregulowano konsekwencje zmniejszenia przez rolnika powierzchni użytków rolnych. Zgodnie z normą wyrażoną w tym przepisie płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem. Jeżeli zatem rolnik zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, ma obowiązek zwrócić przyznaną mu z tego tytułu płatność rolnośrodowiskową. Niczym nieuzasadnione jest stosowanie w takiej sytuacji dodatkowo także sankcji polegającej na pomniejszeniu o 20 % całej płatności rolnośrodowiskowej w danym roku. 11. Należy też podkreślić, że norma § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ma charakter sanacyjny, w konsekwencji nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Przyjmowanie zaś, że samo stwierdzenie faktu przeniesienia w drodze umowy posiadania lub utraty ich posiadania gruntów rolnych, na których występują trwałe użytki zielone i elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo daje podstawę do pomniejszenia kwoty płatności niewątpliwie taką wykładnię właśnie stanowi. Na gruncie niniejszej sprawy nie jest sporne, że Spółka składając wniosek z 16 maja 2011 r. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 zobowiązała się do realizacji podjętych zobowiązań przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2011 r. do 15 marca 2016 r. Spółka podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1. – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 749,68 ha i zobowiązała się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego między innymi do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. Nie podlega też sporowi, że w roku 2012 powierzchnia realizacji zobowiązania uległa zmniejszeniu do powierzchni w pakiecie 5 – 726,19 ha. W roku 2012 Spółka zmniejszyła powierzchnię realizacji zobowiązania w ramach pakietu 5 w łącznej powierzchni 23,57 ha, co potwierdza złożona w dniu 21 listopada 2012 r. korekta wniosku oraz oświadczenie pełnomocnika Skarżącej dotyczące zwrotu płatności za działki wycofane z programu rolnośrodowiskowego. W tych okolicznościach organy przyjęły, że Spółka nie zachowała występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i w konsekwencji zastosowały § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W sprawie nie podjęto jednak żadnych czynności w celu ustalenia, czy w związku z wycofaniem części wniosku i zmniejszeniem powierzchni realizacji zobowiązania nastąpiła zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku czego grunt nie jest już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych ewentualnie nie jest już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Trzeba zauważyć, że Skarżąca, znając stanowisko organów po otrzymaniu decyzji wydanej w pierwszej instancji, w odwołaniu podnosiła, że wycofanie części działek było spowodowane ich sprzedażą przez właścicieli i wypowiedzeniem umów dzierżawy oraz faktem rozpoczęcia programów rolnośrodowiskowych przez nowych użytkowników gruntów bez przejęcia zobowiązań, jednocześnie z zachowaniem trwałych użytków zielonych. Podkreślono, że nie dokonano zmiany faktycznego przeznaczenia tych gruntów, tj. przeznaczenia istniejącego od dnia zaciągnięcia zobowiązania do dnia złożenia korekty, zmiany lub sprostowania. Zdaniem Sądu, bez wyjaśnienia tych okoliczności nie jest możliwe zastosowanie w sprawie pomniejszenia płatności przewidzianego w § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Brak wskazanych ustaleń uzasadnia dodatkowo stwierdzenie naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. 12. W sprawie należy także stwierdzić naruszenie zasady nakazującej prowadzenie postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a. (stosowanej na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich). Spółka przedłożyła Sądowi decyzję z [...] lutego 2013 r. nr [...]. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 podmiotowi Ś. [...] Spółka Jawna, w której w podobnej sytuacji nie zastosowano pomniejszenia płatności. Okoliczności te wskazują, że Organ w podobnych okolicznościach przyjmował, że nie ma podstaw do zastosowania pomniejszenia płatności. Takie postępowanie kłóci się z przywołaną zasadą. Dodatkowo należy wskazać odpowiedź Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (pismo znak: [...] z [...] października 2012 r.), w której jednoznacznie wskazano, że w sytuacji, gdy powierzchnia trwałych użytków zielonych uległa zmniejszeniu na skutek wypowiedzenia dzierżawy, rolnik zobowiązany jest do zwrotu środków pobranych za powierzchnię, na której nie może kontynuować zobowiązania rolnośrodowiskowego, przypadek ten nie skutkuje zaś nałożeniem na rolnika sankcji w wysokości 20 %. 13. Wobec zakwestionowania dokonanej przez organy wykładni przepisu § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowił podstawę zastosowania pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej, a w konsekwencji konieczności przeprowadzenia dalszego postępowania administracyjnego w kierunku ustalenia wskazanych w tym przepisie przesłanek, bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Dotyczą one bowiem naruszenia, zdaniem strony Skarżącej, przepisów określających warunki pozwalające na wyłączenie zastosowania pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej. W pierwszej kolejności należy ustalić, czy zachodzą podstawy do zastosowania wskazanego pomniejszenia. 14. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonalności uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. 15. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić przedstawioną wykładnię § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i ponownie ocenić, czy w sprawie zachodzą przesłanki do pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej należnej Spółce na rok 2012.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło