II OZ 1127/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 747/13 odmawiające przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty tytułem wzrostu wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 747/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił T.S. przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty tytułem wzrostu wartości nieruchomości. Sąd I instancji wskazał, iż pismem z dnia 3 maja 2013 r. T.S., reprezentowany przez radcę prawnego wniósł skargę na ww. decyzję. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 i 13 czerwca 2013 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej opłacenie i złożenie pełnomocnictwa procesowego upoważniającego radcę prawnego do reprezentowania strony w postępowaniu toczącym się przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Niniejsze wezwania zawierały pouczenie, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie 7 dni, od dnia doręczenia wezwania spowoduje jej odrzucenie, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."). Niniejsze wezwania zostały odebrane w dniu 2 lipca 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k-18 akt sądowych). Pismem z dnia 19 lipca 2013 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi twierdząc, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika. Po odebraniu wezwania Sądu, zostało ono w dniu 3 lipca 2013 r. przekazane skarżącemu. Jednak z uwagi na urlop pracownika księgowości oraz na skutek omyłki obsługi sekretariatu wyżej opisane czynności nie zostały wykonane. Przeszkoda w uzupełnieniu braków skargi ustała dopiero w dniu 18 lipca 2013 r. Do wniosku zostało dołączone potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi. Sąd I instancji odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi uznał, iż przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. W ocenie Sądu I instancji skarżącemu można przypisać co najmniej niedbalstwo wyrażające się w niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Bowiem urlop pracownika nie może usprawiedliwiać nieterminowego wykonywania poleceń Sądu. Strona wnosząc skargę do sądu administracyjnego powinna mieć świadomość wynikających z tego tytułu zobowiązań. Sąd I instancji podkreślił, iż w świetle orzecznictwa uchybienia w organizacji przyjmowania i obiegu korespondencji strony skarżącej spoczywają na tym podmiocie, co oznacza, że uchybienia te nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do przywrócenia uchybienia terminu. Sąd I instancji zaznaczył, że w przypadku, gdy strona zleca wykonanie określonej czynności zatrudnionemu przez siebie pracownikowi, wina pracownika, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną uchybienia terminu jest tożsama z winą jednostki organizacyjnej go zatrudniającej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2009 r. sygn. akt II OZ 81/09). Niezachowanie więc należytej staranności przez pracownika pociąga za sobą również konsekwencje dla podmiotu, w którym jest on zatrudniony. Dodatkowo Sąd I instancji zaznaczył, iż wbrew dyspozycji art. 87 § 4 p.p.s.a. do wniosku nie zostało dołączone pełnomocnictwo upoważniające radcę prawnego do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu toczącym się przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł T.S. reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego tj.: - art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżący ponosi winę w niedochowaniu terminu, - art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu; - art. 87 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący nie dokonał czynności, której uprzednio nie dokonał w terminie. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż skarżący w piśmie z dnia 19 lipca 2013 r., zwrócił się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W piśmie przedstawił stan faktyczny, którego analiza pozwala przyjąć, że zaszły wszelkie przesłanki przywrócenia terminu. Skarżącemu nie można przypisać winy rozumianej jako możliwość postawienia mu zarzutu niewłaściwego postępowania. Skarżący powierzył bowiem prowadzenie swoich spraw w szczególności - obsługę administracyjno-księgową (dokonywanie przelewów, przyjmowanie i wysyłanie korespondencji) - zaufanym i doświadczonym pracownikom. Skoro przez szereg lat wypełniali swoje zadania należycie, to skarżący nie miał żadnych podstaw do podejrzewania, że tym razem nie wykonają obowiązków. Skarżący nie zawinił ani w wyborze pracowników, ani w nadzorze nad ich czynnościami. Zatem nie można postawić skarżącemu zarzutu nieprawidłowego postępowania, a niedochowanie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, co uzasadniało przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. Dodatkowo wskazano, iż na etapie postępowania administracyjnego skarżący złożył pełnomocnictwo z dnia 2 lutego 2012 r., które expressis verbis upoważniało pełnomocnika do działania przed sądem administracyjnym: "Pełnomocnictwo obejmuje swym zakresem reprezentację przed organami I i II instancji, a także w postępowaniu sądowo-administracyjnym przed sądami administracyjnymi." Składając skargę pełnomocnik powołał się właśnie na to pełnomocnictwo. Biorąc pod uwagę treść regulacji art. 40 p.p.s.a. podniesiono, że pełnomocnik był uprawniony do wniesienia i popierania skargi przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. Wzywanie do uzupełnienia pełnomocnictwa nie było uzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, a zatem nie może odnieść zamierzonego skutku. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż wmyśl art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Stosownie do art. 37 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. "Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa". Obowiązek złożenia pełnomocnictwa do reprezentowania strony przed sądami administracyjnymi w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie powstaje jednak, gdy pełnomocnictwo to zostało złożone w postępowaniu administracyjnym, które to akta zostały dołączone do akt administracyjnych, a zakres, jak i przedmiot tegoż pełnomocnictwa nie budzi wątpliwości. Warunkiem skuteczności takiego pełnomocnictwa jest, aby obejmowało ono umocowanie do działania w imieniu strony także w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stwierdzić trzeba, iż w aktach administracyjnych rozpatrywanej sprawy znajduje się uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa udzielonego w dniu 2 lutego 2012r. (k-92), w którym skarżący udziela pełnomocnictwa radcy prawnemu J.H. W treści pełnomocnictwa wskazano, że obejmuje ono postępowanie przed organami administracyjnymi oraz przed sądami administracyjnymi. Zatem należy zgodzić się z argumentem podniesionym w zażaleniu, iż pełnomocnik był uprawniony do wniesienia i popierania skargi przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, a wezwanie do uzupełnienia pełnomocnictwa nie było uzasadnione. Natomiast istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii uzupełnienia braku fiskalnego skargi. W tym miejscu należy wyjaśnić, że dokonanie spóźnionej czynności, w tym przypadku uiszczenie wpisu od skargi, jest warunkiem koniecznym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, co wynika z art. 87 § 4 p.p.s.a. Sam fakt dokonania tej czynności nie gwarantuje jednak pozytywnego rozpoznania wniosku strony. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych p.p.s.a. prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu, określając jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OZ 352/10 oraz z dnia 7 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 581/08). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczona w zażaleniu oraz we wniosku o przywrócenie terminu argumentacja dotycząca zaniedbania przez pracownika obowiązku dokonania stosownych czynności związanych z wezwaniem Sądu nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi, bowiem to na skarżącym ciąży obowiązek takiego zorganizowania w swojej firmie pracy zatrudnionych w niej osób, aby w sposób właściwy dbano o interesy strony. Okoliczność tę należy oceniać jedynie w granicach ryzyka podjętego przez skarżącego w zakresie organizacji pracy i przepływu informacji w jego firmie. W świetle powyższego za słuszne należy uznać przyjęcie przez Sąd I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Z tych względów zażalenie, jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.