I OSK 1361/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-01-09

Skład orzekający: Anna Lech, Irena Kamińska, Tamara Dziełakowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy część wywłaszczonej nieruchomości, która nie została objęta inwestycją publiczną, ale została nabyta przez Skarb Państwa w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, podlega zwrotowi na rzecz byłych właścicieli na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w sytuacji gdy nie było możliwości racjonalnego jej wykorzystania zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, nie podlega zwrotowi na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet jeśli nie została bezpośrednio wykorzystana pod inwestycję publiczną. W takim przypadku nie bada się celu wywłaszczenia ani jego faktycznego wykorzystania.
Stan faktyczny
Wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożyli spadkobiercy byłych właścicieli. Nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w 1975 r. na realizację inwestycji budowy Ośrodka [...]. Część nieruchomości została objęta inwestycją, a pozostała część (570 m2) została nabyta w trybie tzw. "dowłaszczenia" z uwagi na brak możliwości racjonalnego jej wykorzystania na cele rolne. Organy administracji dwukrotnie odmówiły zwrotu nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie. WSA oddalił skargę, a NSA rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez jednego ze spadkobierców.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.), Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska, Protokolant starszy asystent Małgorzata Penda, po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1377/11 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1377/11, oddalił skargę J. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd podał następujący stan sprawy: nieruchomość położona w W. w rejonie ulic [...] i [...], stanowiąca obecnie część działek ew. nr 69/17 i 69/18 oraz działkę ew. nr 146 z obr. 7-11-11., oznaczona uprzednio jako działka ew. nr 130 o pow. 3530 m2, stanowiła współwłasność M. L., A. P. i H. S. Aktem notarialnym z dnia [...] września 1975 r., Rep. Nr [...], została ona nabyta na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), w związku z przeznaczeniem części tej nieruchomości pod inwestycję polegającą na realizacji I etapu budowy Ośrodka [...], podlegającego Przedsiębiorstwu Państwowemu [...] w W. Nieobjęta powyższą inwestycją część dz. nr 130 o pow. 570 m2 została wówczas nabyta przez Skarb Państwa w związku z brakiem możliwości racjonalnego jej wykorzystywania zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, tj. na cele rolne, co potwierdzone zostało okazanym przy sporządzaniu aktu notarialnego zaświadczeniem Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 18 czerwca 1975 r. Ta część nieruchomości stanowi obecnie działkę nr 146 (o pow. 421 m2) oraz cz. działki 69/18 (której łączna pow. wynosi 64.170 m2). Objęta zaś inwestycją część nieruchomości wchodzi obecnie w skład działek ew. nr nr 69/18 i 69/17 (o pow. 23.488 m2). Wskazane wyżej nieruchomości nadal stanowią własność Skarbu Państwa, przy czym działka ew. nr 69/17 znajduje się obecnie we współużytkowaniu wieczystym Instytutu [...] z siedzibą w W. (powstałego z przekształcenia Ośrodka [...]) oraz Centrum Naukowo Produkcyjnego [...] SA (następcy prawnego p.p [...], w ramach którego działał od 1978 r. Ośrodek [...]). Stwierdzenie nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. przez wskazane wyżej podmioty prawa użytkowania wieczystego gruntów przedmiotowej działki (w odpowiednim udziale) oraz nieodpłatnego nabycia udziału we własności posadowionego na nim budynku nastąpiło w następstwie wydanych w dniu 21 kwietnia 2004 r. przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji uwłaszczeniowych nr [...] (w stosunku do Centrum Naukowo Produkcyjnego [...] SA) i nr 223/04 (w stosunku do Instytutu [...]). Działka 69/18 znajduje się w faktycznym władaniu tych podmiotów. Natomiast Działka nr 146 znajduje się we władaniu Centrum Naukowo Produkcyjnego [...] SA. Wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2005 r. H. S. oraz spadkobiercy M. L. i A. P. – J.L., L. C., M. R., D. K. i A. K. wystąpili o zwrot dawnej dz. ew. nr 130. Wniosek ten został podtrzymany w dniu 2 czerwca 2005 r. przez Z. P. Sprawa zwrotu przedmiotowej nieruchomości była dwukrotnie rozpoznawana przez organy. Pierwsza decyzja wydana przez Prezydenta m.st. Warszawy w dniu [...] maja 2008 r. odmawiająca zwrotu nieruchomości, została z przyczyn formalnych uchylona przez Wojewodę Mazowieckiego decyzją z dnia 3 grudnia 2008 r., a sprawa skierowana została do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powodem uchylenia decyzji był brak udziału w postępowaniu jednej ze stron oraz wadliwe oznaczenie pełnomocnika uczestnika postępowania. W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] po raz kolejny odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż cel wywłaszczenia, tj. budowa Ośrodka [...], został zrealizowany zgodnie z decyzją lokalizacyjną Urzędu m.st. Warszawy Wydziału Urbanistyki i Architektury z [...] grudnia 1974 r. nr [...] w terminie, o którym mowa w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] czerwca 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, że wobec wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości (objętej decyzją lokalizacyjną) zgodnie z celem jej przejęcia, nie ma podstaw do zwrotu tej części nieruchomości, która znajduje się poza lokalizacją inwestycji. Na decyzję Wojewody Mazowieckiego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. L. podnosząc, iż w decyzji organu pierwszej instancji stwierdzone zostało, że inwestycja realizowana była w latach 1976-1989. Okres ten obejmuje zatem 13 lat, co przekracza czas realizacji inwestycji wskazany w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zakwestionowane decyzje nie wskazują przy tym jednoznacznie daty, w której inwestycja na nieruchomości została rozpoczęta oraz zakończona. Tym samym skarżący pozbawiony jest możliwości zweryfikowania czy prace te zostały przeprowadzone w okresie wskazanym w art. 137 powołanej ustawy. Zwrócił on jednocześnie uwagę, że w sytuacji, gdy część działki oznaczona nr 69/18 oraz działka nr 146 położone są poza lokalizacją inwestycji, cel na który miało miejsce wywłaszczenie nie został zrealizowany. Tym samym żądanie zwrotu części nieruchomości jest zasadne i powinno być zrealizowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1377/11, oddalając skargę stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna, w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z punktu widzenia celu w jakim została ona nabyta przez Skarb Państwa w 1975 r., to jest realizacji inwestycji celu publicznego określonego decyzja lokalizacyjną z 23 grudnia 1974 r., do której treści odwoływał się akt notarialny. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w ramach inwestycji na terenie obejmującym dawną część działki ew. nr 130 (która była pod inwestycję nabyta), wybudowano dwa budynki oznaczone odpowiednio nr 7 (budynek energetyczny, nr inwentarzowy 102-030) i nr 5 (dla materiałów specjalnych, nr inwentarzowy 102-031). Budynki te, jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłego rewidenta W. J., przyjęte zostały przez przedsiębiorstwo odpowiednio w roku 1982 (budynek nr 7) i 1983 (budynek nr 5). Zdaniem Sądu zestawienie dat oddania do użytkowania tych budynków i daty wywłaszczenia nieruchomości wskazuje jednoznacznie, że zagospodarowanie terenu dawnej działki nr 130 zgodnie z celem wywłaszczenia nastąpiło przed upływem dziesięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zaś przeprowadzone w dniu 7 lipca 2006 r. oględziny nieruchomości potwierdziły, iż jest ona w dalszym ciągu wykorzystywana zgodnie z celem w jakim została nabyta w 1975 r. Z punktu widzenia oceny zbędności nieruchomości bez znaczenia – w ocenie Sądu – jest fakt, że inwestycja realizowana poza obszarem działki nr 130 kontynuowana była do roku 1989 (a więc jak wskazuje strona przez 13 lat). Dziesięcioletni okres w jakim winna się ona zakończyć należy bowiem odnosić wyłącznie do tego fragmentu nieruchomości, który był w tym celu nabyty (wywłaszczony). Sąd uznał ponadto, że w świetle dokumentacji archiwalnej dotyczącej przedmiotowej inwestycji, jej rozpoczęcie nastąpiło przed upływem siedmioletniego okresu od wywłaszczenia. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyła A. G., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono I. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: 1) art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że część gruntu dawnej działki nr 130 o powierzchni 570 m2, nabyta została przez Skarb Państwa w ramach tzw. "dowłaszczenia" w trybie art. 5 ust. 3 wyżej powołanej ustawy, podczas gdy zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia [...] września 1975 r. nieruchomość objęta przedmiotem postępowania, łącznie z działką gruntu o powierzchni 570 m2, została nabyta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. za zgodą współwłaścicieli; 2) art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 136 ust. 3 i art. 216 tej ustawy, przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że wywłaszczona nieruchomość nie stała się zbędna z punktu widzenia celu, w jakim została ona nabyta przez Skarb Państwa i tym samym jej zwrot nie jest możliwy, podczas gdy z akt sprawy wynika, że przesłanki objęte dyspozycją art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanej ustawy zostały spełnione i zwrot w trybie art. 136 ust. 3 ustawy jest możliwy; 3) art. 136 ust. 3 w związku z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez ich niezastosowanie do części dawnej działki nr 130 o powierzchni 570 m2 z uwagi na błędne przyjęcie, iż powyższa nieruchomość jako nabyta w ramach tzw "dowłaszczenia" w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie podlega w zaistniałych okolicznościach zwrotowi, podczas gdy przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz istnieją podstawy do zwrotu pozostałej części tej nieruchomości i tym samym art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomości znajdzie w tym przypadku zastosowanie; II. naruszenie przepisów postępowania, to jest: 1) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością i z treścią dokumentów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a w szczególności z treścią aktu notarialnego z dnia [...] września 1975r. oraz zaniechania obowiązku dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczność przyjętego trybu wywłaszczenia została udowodniona; 2) art. 136 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, zmierzającego do udowodnienia, że wywłaszczenie części nieruchomości o powierzchni 570 m2 nastąpiło na podstawie wniosku współwłaścicieli tej nieruchomości w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i tym samym, czy jej nabycie przez Skarb Państwa było uwarunkowane realizacją celu inwestycyjnego; 3) art. 136 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego materiału dowodowego lub zlecenia przeprowadzenia takiego postępowania organowi, który wydał decyzję, w zakresie faktycznej realizacji celu wywłaszczenia w terminach zakreślonych dyspozycją art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, celem wykazania zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia; 4) art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie w uzasadnieniu wyroku stanowisk stron, w tym stanowiska Centrum Naukowo – Produkcyjnego Materiałów Elektronicznych, odnoszącego się do terminu faktycznej realizacji celu wywłaszczenia w latach od 1976 do 1989 i konieczności uwzględnienia stanu zagospodarowania działek będących przedmiotem wywłaszczenia wraz całym kompleksem nieruchomości, stanowiących jednorodną całość. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Centrum Naukowo – Produkcyjne [...] S.A. wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej wskazując, że w świetle wszystkich dokumentów zgromadzonych w postępowaniu wywłaszczeniowym, nie może budzić wątpliwości fakt, że właściciele swoją wolę ujawnili w akcie notarialnym z którego wynika, ze zgodzili się na sprzedaż całej nieruchomości. Podniesiono ponadto, że w obowiązującym wówczas stanie prawnym nie było możliwe, ani też nie leżało w interesie ekonomicznym inwestora wnioskującego o wywłaszczenie objęcie wywłaszczeniem większego obszaru nieruchomości niż objęty lokalizacją, bez wyraźnego żądania właścicieli. Wiązało się to bowiem z koniecznością poniesienia zwiększonych kosztów na wypłatę odszkodowania za teren, który nie był niezbędny dla realizacji inwestycji. Przy czym nie decydowała tu wola wnioskodawcy wywłaszczenia, ale wyłącznie wola właścicieli oraz określony stan faktyczny weryfikowany jeszcze przez właściwy organ. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W sytuacji gdy skarga kasacyjna zarzuca Sądowi pierwszej instancji wadliwie dokonaną kontrolę zaskarżonej decyzji wskutek niedostrzeżenia naruszeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, w pierwszej kolejności należy ocenić, czy rzeczywiście miały miejsce wytknięte w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oraz czy naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd pierwszej instancji przeprowadził bowiem prawidłowy wywód co do podstaw prawnych i faktycznych. Za chybione należy uznać także zarzuty o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., gdyż organ wypełnił ciążące na nim obowiązki wynikające z tych przepisów. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 136 K.p.a. Istota wyjaśniającego postępowania odwoławczego, o którym mowa w tym przepisie sprowadza się bowiem do możliwości naprawienia przez organ odwoławczy ewentualnych wadliwości postępowania przed organem pierwszej instancji, które mogą zostać usunięte bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. W niniejszej jednak sprawie nie wystąpiły wadliwości postępowania przed organem pierwszej instancji, zatem organ drugiej instancji nie był zobligowany do zastosowania art. 136 K.p.a. Wobec tego nie można czynić zarzutu o niezastosowaniu tego przepisu. W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że w świetle przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wywłaszczenie, jako przymusowa forma odjęcia lub ograniczenia prawa własności indywidualnej na rzecz Państwa, była uregulowana jako środek wyjątkowy. Mogła być zastosowana bowiem dopiero wówczas, gdy właściciel nie zgadzał się na dobrowolne odstąpienie nieruchomości w drodze cywilnoprawnej umowy sprzedaży lub umowy zamiany. Zasada ta została szczególnie wyrażona w przepisie art. 6 ust. 1 ustawy, który stwierdzał, że ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za ceną nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka może być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Przepis ten nie wymagał zatem, aby w takiej, jak występuje w niniejszej sprawie sytuacji, w akcie notarialnym konieczna była wzmianka o nabyciu części nieruchomości przy zastosowaniu art. 5 ust. 3 ustawy. Zatem a contrario, brak takiej wzmianki – sam z siebie – nie może dowodzić, że cała nieruchomość nabywana była w trybie art. 6 ust. 1 tejże ustawy. Przy czym podkreślić należy, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do oceny treści aktu notarialnego. Oznacza to, że w trybie przywołanego wyżej przepisu art. 6 ust. 1 mogła być zawarta umowa tylko odnośnie gruntu podlegającego wywłaszczeniu, a więc jeśli grunt był ubiegającemu się o wywłaszczenie, niezbędny na cele wymienione w art. 3 powołanej ustawy, w tym w szczególności na cele: użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a na terenie miasta również dla realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Z powyższego wynika zatem, że zbycie nieruchomości w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie wymagało określenia celu wywłaszczenia w akcie notarialnym. Państwo miało więc swobodę decydowania o tym, jak chciało tę nieruchomość wykorzystać, a właściciel nie mógł skutecznie zarzucić, że nieruchomość została niewłaściwie wykorzystana, niezgodnie z celem wywłaszczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 1998 r., sygn. akt IV SA 2111/96, Lex nr 45887). Nieruchomości nabyte w tym trybie od samego początku były więc "zbędne" dla Skarbu Państwa. Dlatego też racjonalnym jest pogląd, że wyłączona została możliwość samodzielnego zwrotu takiej nieruchomości. W niniejszej sprawie oznacza to, że przywrócenie prawa własności części działki nr 130 o pow. 570 m2 byłoby możliwe jedynie w sytuacji, gdy wystąpiłyby przesłanki do zwrotu nieruchomości działki nr 69/17 i 69/18 oraz 146, to jest części działki nr 130 nabytej pod inwestycję. Należy podkreślić, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że w przypadku wywłaszczenia na cele użyteczności publicznej nieruchomości w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w sytuacji, gdy wywłaszczenie obejmuje na żądanie właściciela, na podstawie art. 5 ust 3 powpołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r., całą nieruchomość, bo w jego wyniku pozostała dla niego część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania na dotychczasowe cele, to wzmianka o tym fakcie nie musi mieć odzwierciedlenia w akcie notarialnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że organ administracji przeprowadził poszukiwania i zgromadził materiał dowodowy w pełni pozwalający na ustalenie, że działka, o zwrot której toczyło się przedmiotowe postępowanie administracyjne, nie była zbędna na cel wywłaszczenia. Należy zauważyć, że z akt administracyjnych wynika, iż lokalizacją inwestycji (decyzja lokalizacyjna nr 407/74) objęto jedynie część nabywanej przez Skarb Państwa nieruchomości o pow. 2960 m2, zaś pozostała część o pow. 570 m2 została nabyta w ramach tzw. "dowłaszczenia". Jak wynika z akt niniejszej sprawy przedmiotowa nieruchomość aktem notarialnym z dnia [...] września 1975 r., w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, została nabyta na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem części tej nieruchomości pod inwestycję polegającą na realizacji I etapu budowy Ośrodka [...]. Zgromadzony w aktach niniejszej sprawy materiał dowodowy prowadzi natomiast do wniosku, że został zrealizowany cel, dla którego nieruchomość ta została nabyta na rzecz Skarbu Państwa. Rozpoczęcie prac nastąpiło bowiem przed upływem 7 – letniego okresu od wywłaszczenia, zaś zagospodarowanie terenu dawnej działki nr 130 zgodnie z celem wywłaszczenia nastąpiło przed upływem 10 – letniego terminu, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodzić się przy tym należy z poglądem, że bez znaczenia jest okoliczność, iż lokalizacją objęto jedynie część nabywanej przez Skarb Państwa nieruchomości. Rację należy także przyznać Sądowi pierwszej instancji, że z punktu widzenia oceny zbędności bez znaczenia jest, iż inwestycja poza obszarem działki nr 130 kontynuowana była przez 13 lat, bowiem 10 – letni okres, o którym mowa, dotyczy wyłącznie twego fragmentu nieruchomości, który był w tym celu wywłaszczony. Wskazać należy, że postępowanie z art. 5 ust. 3 ustawy z dna 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wszczynane było tylko wtedy, gdy właściciele wywłaszczonej nieruchomości zgłosili, że pozostała część nie nadaje się do dotychczasowego wykorzystania. Wprawdzie w aktach niniejszej sprawy nie ma wniosku tej treści, to jednak zauważyć należy, że znajduje się pismo Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 18 czerwca 1975 r. stwierdzające, że pozostała część nieruchomości nr 130 nie może być wykorzystana na cele rolne. Pismo, o którym mowa zostało także dołączone do aktu notarialnego z dnia [...] września 1975 r., którym to aktem nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Wobec tego uznać należy, że nieruchomość o powierzchni 570 m2 została wykupiona przez Skarb Państwa na wniosek właścicieli i w tej części nie podlega badaniu kwestia celu wywłaszczenia i wykorzystania nieruchomości na cel określony w wywłaszczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, że dokonana przez Sąd pierwszej instancji analiza materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w niniejszej sprawie była w pełni uzasadniona. Wobec powyższego uznać należy, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło