II OZ 373/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2447/13, o przyznaniu prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego oraz odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. postanawia: oddalić zażalenie. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2447/13, po rozpoznaniu wniosku P. K., przyznał mu prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego i odmówił przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd podał, że z uzasadnienia wniosku oraz z nadesłanych dodatkowych informacji, wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trójką dzieci. Dzieci są w wieku szkolnym. Wnioskodawca utrzymuje się z własnych dochodów, tj. z wynajmu lokali w kamienicy za co uzyskuje dochód 3 060 zł. Żona wnioskodawcy uzyskała w listopadzie ubr. dochód 3 400 zł. Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. 62 m2, nieruchomość rolną o pow. 2,4 ha oraz kamienicę w Tomaszowie Mazowieckim. Wydatki obejmują: wydatki żony – ZUS 1000 zł., urząd skarbowy 300 zł., paliwo 300 zł., spłata kredytu 500 zł. oraz wydatki wnioskodawcy – urząd skarbowy 789 zł., KRUS 125 zł., urząd miasta 185 zł., PZU 51 zł. Ponadto wnioskodawca wskazał stałe opłaty – czynsz 100 zł., gaz 200 zł., prąd 200 zł., bilety do szkoły 150 zł., paliwo 200 zł., środki czystości 50 zł., odzież 100 zł., żywność 1500 zł., internet 85 zł., składki do szkoły 50 zł., leki 50 zł., lekcje gry na gitarze 120 zł. Do wniosku dołączył kopię dokumentów PIT. Wnioskodawca nie nadesłał natomiast kopii wyciągu z rachunku bankowego. Dalej Sąd wskazał, że biorąc pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawcy uzasadnione jest przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienia zawodowego pełnomocnika. W gospodarstwie domowym wnioskodawcy pozostaje pięć osób, w tym trójka dzieci w wieku szkolnym. Dochód około 6 460 zł jaki uzyskuje strona w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi 1292 zł. Zdaniem Sądu strona nie jest w stanie samodzielnie opłacić zawodowego pełnomocnika. Jednakże Sąd uznał, że stronę z ww. dochodu stać jest na samodzielne opłacenie kosztów sądowych. Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia. P. K. w zażaleniu na powyższe postanowienie podkreślił, że w sprawach VII SA/Wa 1894/13 oraz II OZ 1034/13 Sąd zwolnił go w całości od kosztów sądowych na podstawie tych samych dokumentów. Za błędne uznał ustalenia Sądu o wysokości dochodów przypadających na każdego z członków jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej "p.p.s.a.") stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonujący. W rozpoznawanej sprawie zgodzić się należy z Sądem I instancji, że skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przedstawione przez skarżącego dokumenty nie pozwalają przyjąć, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, iż nie mogły one stanowić wystarczającej podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy w pełnym zakresie. Sąd I instancji uwzględniając jednak przedstawioną przez skarżącego sytuację rodzinną i majątkową zasadnie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym. Sąd I instancji stwierdził bowiem, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym względzie wybór przyznanego zakresu udzielonego prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego jest trafny, gdyż uwzględnia okoliczności i charakter sprawy oraz możliwości skarżącego. Sytuacja finansowa skarżącego przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w oświadczeniach o stanie rodzinnym, majątku i dochodach pozwala na stwierdzenie, że skarżący posiada wystarczające środki pozwalające zabezpieczyć wydatki związane z postępowaniem sądowym. Skarżący będąc inicjatorem postępowania w sprawach, które zawisły przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym musi liczyć się z obowiązkiem poniesienia niezbędnych kosztów postępowania sądowego, do których zwrotu zostanie zobowiązany organ, w przypadku, gdy Sąd uwzględni rozpoznawaną skargę. Podkreślić również należy, że nie mogło mieć decydującego znaczenia to, że w innych sprawach toczących się z udziałem skarżącego przyznano mu prawo pomocy, gdyż wniosek w tym zakresie rozpoznawany jest każdorazowo indywidualnie i oddzielnie, a przyznane prawo pomocy nie "rozciąga" się swym zakresem na inne sprawy z udziałem tej samej strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie zawiera wyczerpującą i przekonującą argumentację odnoszącą się do stanu faktycznego ustalonego obiektywnie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.