II FZ 900/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1596/13 w zakresie pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Rada Miasta G. z dnia 27 lutego 2013 r. nr (...) w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lutego 2014 r., sygn. akt I Sa/Gd 1596/13, mocą którego pozostawiono wniosek S. D. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W motywach orzeczenia Sąd podał, że pismem z dnia 20 sierpnia 2013 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kwocie 300 zł. W dniu 2 września 2013 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 22) doręczono skarżącemu urzędowy formularz PPF celem jego wypełnienia i nadesłania do Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 9 września 2013 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na to, że nadesłany formularz zawierał braki formalne, polegające na nieprawidłowym wypełnieniu punktów 6–10, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 12 września 2013 r. wezwał skarżącego do prawidłowego wypełnienia (zgodnie z pouczeniem) ww. punktów formularza PPF, przesyłając mu w tym celu ponownie urzędowy formularz PPF. Termin wyznaczony skarżącemu do usunięcia braków formalnych złożonego wniosku upłynął bezskutecznie z dniem 15 października 2013 r. Do dnia wydania zaskarżonego orzeczenia skarżący nie uzupełnił braków formalnych wniosku o prawo pomocy złożonego na urzędowym formularzu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał na treść art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a. - i art. 257 P.p.s.a. Sąd podał, że w rozpatrywanej sprawie skarżący pomimo ponownego doręczenia mu formularza PPF celem usunięcia braków formalnych złożonego wniosku z dnia 9 września 2013 r. przez prawidłowe jego wypełnienie nie uczynił tego, podejmując w zamian w piśmie z dnia 15 października 2013 r. polemikę z zasadnością obowiązku podania danych wskazanych w punktach 6–10 formularza PPF. Sąd podkreślił, że skarżący został pouczony o skutkach niezłożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na prawidłowo wypełnionym formularzu PPF, a zatem miał wiedzę, że jego wniosek zostanie pozostawiony bez rozpoznania, jeżeli nie wykonana zobowiązania do usunięcia braków formalnych. Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy przywołanego art. 257 P.p.s.a. pozostawił zawierający braki wniosek skarżącego bez rozpoznania. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 260 P.p.s.a. przez nierozpoznanie sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu. Skarżący zakwestionował także "wydanie zaskarżonego postanowienia na podstawie przepisów z rubryki 6, 7, 8, 9, 10 i 11" formularza PPF, które w jego ocenie są niezgodne z art. 256, art. 252 § 1, art. 255 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wymagając danych dotyczących rodziny skarżącego wykraczają one poza upoważnienie ustawowe. Ponadto w jego ocenie w piśmie z dnia 15 października 2013 r. zawarł on informacje wymagane w punkcie 9, 10 i 11. Końcowo skarżący zarzucił nieważność postępowania przez wydanie postanowienia przez sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podającego się za sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego nie jest zasadne. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Wynika to z faktu, że prawidłowe wskazanie rangi sędziego pozostaje bez związku z przesłankami stwierdzenia nieważności z tego przepisu. Nie zmienia to faktu, że Pani sędzia Rischka jest sędzią NSA orzekającym w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku, a wątpliwości skarżącego w tym zakresie winien rozwiać art. 93 i art. 94 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Niezasadny jest też zarzut odnoszący się do wadliwego, zdaniem skarżącego, zastosowania w sprawie art. 260 P.p.s.a., który nakazuje sądowi pierwszej instancji w razie wniesienia sprzeciwu rozpoznanie sprawy, w której postanowienie/zarządzenie wydał referendarz, na nowo. W niniejszej sprawie Sąd prawidłowo przyjął, że zarządzenie referendarza z dnia 21 października 2013 r. straciło moc i rozpoznał sprawę co do istoty. W tym zaś zakresie prawidłowo ocenił, że wybiórcze wypełnienie przez skarżącego wymaganego prawem formularza uniemożliwia rozpoznanie wniosku, co musi skutkować pozostawieniem go bez rozpoznania na podstawie art. 257 P.p.s.a. Rozpoznanie sprawy na nowo nie oznacza bowiem rozstrzygnięcia zgodnie z wolą skarżącego, ale rozstrzygnięcie na podstawie stanu faktycznego i prawnego sprawy. Nie mogą przy tym wywołać oczekiwanego skutku twierdzenia skarżącego, że w piśmie z dnia 15 października 2013 r. zawarł uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy; w większości bowiem treść tego pisma sprowadza się do ponownej odmowy, z takim czy innym uzasadnieniem, wypełnienia pustych rubryk wcześniej nadesłanego formularza. Odnosząc się do próby zakwestionowania przez skarżącego zgodności wymienionych w zażaleniu rubryk formularza o przyznanie prawa pomocy (a nie przepisów, jak w zażaleniu podniósł skarżący) osobie fizycznej z przywołanymi przepisami P.p.s.a. oraz Konstytucji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że także one są pozbawione podstaw. Art. 252 P.p.s.a. stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Ponadto art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. regulujący warunki przyznania prawa pomocy odnosi się do możliwości finansowych wnioskodawcy; na te zaś możliwości bez wątpienia wpływa także fakt prowadzenia gospodarstwa domowego z innymi osobami oraz ich sytuacja materialna. Nie może budzić wątpliwości, że tak sformułowane przepisy dają podstawę do oczekiwania przez sądy informacji odnoszących się do rodziny wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Wynika to z faktu, że dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny, strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od istniejącego między małżonkami ustroju majątkowego, istotny jest także stan majątkowy i możliwości płatnicze małżonka osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W skutek zawartego związku małżeńskiego, małżonkowie są zobligowani do udzielania sobie wzajemnej pomocy, także finansowej (por. art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Należy podkreślić, że obowiązek alimentacyjny nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych. Osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy powinna liczyć się więc z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Wyjaśniając skarżącemu wątpliwości co do treści żądania z rubryki 6 formularza PPF Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w ramach stanu rodzinnego należy w niej wpisać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto, wbrew opinii skarżącego, pojęcie wspólnego gospodarstwa domowego jest powszechne w języku potocznym i nie budzi wątpliwości ani nie sprawia problemów osobom ubiegającym się w postępowaniach sądowoadministracyjnych o prawo pomocy. Wywody skarżącego w tym zakresie należy więc uznać za bezpodstawne. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako bezzasadne oddalił w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.