VII SA/Wa 2129/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. W. i J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. W. i J. W. kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia[...].01.2013r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...] z dnia [...].02.2010r., którym zatwierdzono ugodę zawartą w dniu [...].04.2009r., pomiędzy A. W. - współwłaścicielką nieruchomości przy ul. [...] w [...], a Z. C. i B. C. - współwłaścicielami nieruchomości przy ul. [...] [...] w [...], dotyczącą zapewnienia prawidłowości przewodów kominowych we wspólnej ścianie pomiędzy budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w zabudowie szeregowej, zlokalizowanymi na nieruchomościach przy ul. [...] [...] i [...] w [...]. Postępowanie o stwierdzenie nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].02.2010r., wszczęto na wniosek A. W. oraz J. W. z dnia [...].09.2012r. Wnioskodawcy podnieśli, że przedmiotowe postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa ze względu na fakt, iż nieruchomość której dotyczyła ugoda jest objęta wspólnością małżeńską, a J. W. nie brał udziału w jej zawarciu. Rozpatrując powyższy wniosek, organ I instancji stwierdził, że brak udziału J. W. w postępowaniu może stanowić przesłankę wznowienia postępowania stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: kpa), natomiast nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Zażalenie na postanowienie organu wojewódzkiego złożyli wnioskodawcy – A. i J. W., wskazując że w ich ocenie kontrolowane postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] rażąco narusza art. 37 ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012, poz. 788 ze zm.), dotyczący zgody współmałżonka na dokonanie czynności prawnej. Organ odwoławczy – Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ II instancji powtórzył argumentację organu wojewódzkiego stwierdzając, że brak udziału J. W. w postępowaniu zakończonym ugodą administracyjną nie stanowi rażącego naruszenie prawa, natomiast może stanowić przesłankę wznowienia postępowania stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w postanowienie złożyli A. W. i J. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucili zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia odmawiającego stwierdzenia nieważności postanowienia, które w ocenie skarżących zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto ponownie wskazali, iż w ich ocenie postanowienie zatwierdzające ugodę rażąco narusza art. 37 ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona. Postępowanie nieważnościowe ma charakter nadzwyczajny, a jego celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji (postanowienia) dotkniętej kwalifikowaną wadą nieważności. Przesłanki stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) enumeratywnie wymienia art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Zważywszy na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) jest odstępstwem od zasady stabilności orzeczeń wyrażonej w art. 16 k.p.a. to wymaga niewątpliwego ustalenia, iż dany akt administracyjny jest obarczony jedną z wad wymienionych w powołanym przepisie. Wśród przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest rażące naruszenie prawa, które określa się jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W odniesieniu do przepisów proceduralnych rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji (postanowienia) wskutek naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, o dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi ono w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy (wyrok NSA, II SA 1726/00, LEX nr 51233). W tym kontekście należy podkreślić, iż postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...] z dnia [...].02.2010r., którym zatwierdzono ugodę zawartą w dniu [...].04.2009r., pomiędzy A. W. - współwłaścicielką nieruchomości przy ul. [...]w [...], a Z. C. i B. C. - współwłaścicielami nieruchomości przy ul. [...] w [...], dotyczącą przewodów kominowych we wspólnej ścianie, nie zostało w ogóle ocenione pod kątem prawidłowości materialnej i formalnej zawarcia ugody. Co do zasady bowiem strony mogą zawrzeć ugodę - jeżeli przemawia za tym charakter sprawy, przyczyni się to do uproszczenia lub przyśpieszenia postępowania i nie sprzeciwia się temu przepis prawa. Niewątpliwie jednak ugoda powinna odpowiadać ogólnym wymaganiom prawa, zwłaszcza w zakresie możliwości ukształtowania przez strony stosunków prawnych (zobowiązań) z niej wynikających. Postanowienie o zatwierdzeniu ugody, które organ wydaje w trybie art. 118 § 1 k.p.a. ma charakter procesowy, gdyż uruchamia skutki materialnoprawne dla zatwierdzonej jego mocą ugody. Ma ponadto charakter kontrolny, bowiem do obrotu prawnego może wejść tylko prawidłowo zawarta ugoda, jako akt merytorycznie kończący sprawę. Artykuł 118 § 3 określa kryteria odmowy zatwierdzenia ugody, wśród nich jest zawarcie ugody z naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów prawa może polegać zarówno na naruszeniu przepisów prawa materialnego jak i przepisów prawa procesowego. Naruszenie przepisów prawa materialnego przejawiać się może w wadliwym ukształtowaniu treści ugody, która jest sprzeczna z tymi przepisami. Naruszenie przepisów prawa procesowego przejawiać się może w naruszeniu trybu, formy oraz elementów ugody. W rozpatrywanej sprawie organ powiatowy zatwierdził ugodę zawartą pomiędzy A.W. - współwłaścicielką nieruchomości przy ul. [...] w [...], a Z. C. i B. C. - współwłaścicielami nieruchomości przy ul. [...] w [...], dotyczącą przewodów kominowych we wspólnej ścianie pomiędzy budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w zabudowie szeregowej, zlokalizowanymi na nieruchomościach przy ul. [...] [...] i [...] w [...]. Działając w trybie stwierdzenia nieważności, organy nadzoru powinny zatem dokonać analizy stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do treści oraz formy zawartej ugody. Bez tej analizy, nie da się ocenić prawidłowości postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...] z dnia [...].02.2010r. w trybie stwierdzenia nieważności. Natomiast biorąc pod uwagę istotę zarzutów stawianych kwestionowanemu postanowieniu, należało ustalić czy zatwierdzenie w trybie art. 118 § 1 k.p.a. ugody było dopuszczalne, wobec kwestionowania prawnej skuteczności oświadczenia woli A. W. Jak wynika z twierdzeń strony, była ona jedynie współwłaścicielką budynku, który należał do majątku wspólnego objętego wspólnością ustawową małżeńską z J. W. . W tym kontekście koniecznym było dokonanie analizy przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie zarządu majątkiem wspólnym małżonków. Należy przypomnieć, że zarząd ten obejmuje czynności prawne, faktyczne oraz procesowe. Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 13 czerwca 2002 r., V CKN 1063/00, LEX nr 55516: "Pojęcie "zarząd majątkiem wspólnym" (art. 36 § 1 k.r.o.) obejmuje, poza czynnościami związanymi z bieżącą, zwykłą eksploatacją rzeczy i utrzymania jej w stanie niepogorszonym, także takie czynności, jak zbywanie ruchomości, jeśli nie miały one szczególnego znaczenia lub przeznaczenia, nabywanie ruchomości i nieruchomości oraz innych praw rzeczowych, jeśli w związku z tym nie dochodzi do uszczuplenia majątku wspólnego oraz zawieranie umów ubezpieczenia, kontraktacji i kredytów, jeśli pozostają w związku z prowadzoną przez małżonków działalnością gospodarczą". Istnieje obowiązek współdziałania małżonków w zarządzie majątkiem wspólnym, małżonkowie powinni wzajemnie się informować o czynnościach procesowych dotyczących majątku wspólnego. Jednak pewnych czynności prawnych małżonek samodzielnie dokonywać nie może. W przedmiotowym postępowaniu organy poprzestały na stwierdzeniu, że brak udziału J.W. w ugodzie, która następnie została przez organ zatwierdzona, może stanowić przesłankę wznowienia postępowania stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie negując prawdziwości tego twierdzenia, to wskazać należy, iż brak udziału J. W. w zawartej ugodzie, mógł być nie tylko wadliwością formalną, ale również materialną. Organy nie dokonały jednak w tym zakresie żadnej oceny kwestionowanego postanowienia, a przecież postanowieniu zatwierdzającemu ugodę zarzucano rażące naruszenie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a w szczególności art. 37. Tym samym organy nadzoru budowlanego w postępowaniu nieważnościowym naruszyły przepisy: art. 7 i art. 77 k.p.a. przez brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy, czyli oceny dopuszczalności samodzielnego zawarcia przedmiotowej ugody przez jednego z małżonków. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270.), orzekł jak w pkt I i II sentencji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ww. ustawy.