II SA/Go 882/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi W.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 roku, nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze Organ utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Starosty z dnia [...] lutego 2013 roku, Nr [...], w sprawie cofnięcia W.M. uprawnień do kierowania pojazdami kat. AST do dnia [...] grudnia 2014 roku włącznie. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...] marca 2011 roku, w spr. [...], orzekł wobec W.M. m.in. środek kamy w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat oraz zakazu kierowania rowerami na okres 3 lat. W dniu [...] kwietnia 2011 roku Sąd Rejonowy przesłał prawomocny wyrok Staroście Powiatowemu, celem jego wykonania w części dotyczącej zakazu prowadzenia pojazdów i rowerów. Na tej podstawie organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia Panu W.M. uprawnień do kierowania pojazdami. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 roku Starosta cofnął W.M. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. ABT od dnia [...] grudnia 2012 roku do dnia [...] grudnia 2014 roku. W wyniku odwołania wniesionego przez W.M., decyzją z dnia [...] lipca 2011 roku, nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło opisaną wyżej decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazując, że zgodnie z treścią art. 184 k.k.w., przesyłając odpis wyroku, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania takiej kary, tymczasem Sąd Rejonowy nie określił daty początkowej obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. W takiej sytuacji organ I instancji powinien był powziąć wątpliwości co do sposobu wykonania orzeczenia, co zobowiązywało ten organ do wystąpienia do sądu karnego z wnioskiem o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących wykonania orzeczenia w trybie określonym w art. 13 § 1 k.k.w. Pismem z dnia [...] października 2011 roku organ I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego o wskazanie daty początkowej obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczonego wskazanym wyrokiem. Zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2013 roku, Sąd Rejonowy określił na dzień [...] grudnia 2012 roku jako bieg początkowy terminu, od którego należy liczyć okres wykonywania orzeczonego wobec W.M. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Organ pierwszej instancji powołując się na art. 182 § 2 oraz art. 2 pkt 9 kodeksu karnego wykonawczego cofnął W.M. uprawnienia do kierowania pojazdami wg kategorii ABT do dnia [...] grudnia 2014 roku włącznie. W odwołaniu od decyzji W.M. podniósł, że w tej sprawie wydanych zostało kilka decyzji sprzecznych ze sobą, a wyroku nie została określona data początkowa obowiązywania zakazu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją wskazaną na wstępie, utrzymało decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 k.k.w., organ zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do prowadzenia pojazdów w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. W świetle cytowanego przepisu organ egzekucyjny, jakim jest starosta, nie jest uprawniony ani do badania zasadności i celowości wyroku skierowanego do egzekucji, ani też do modyfikowania jego treści. Powstałe wątpliwości odnośnie rozpoczęcia biegu terminu obowiązywania zakazu rozstrzygnął na podstawie art. 13 k.k.w. Sąd Rejonowy, który zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2013 roku, określił na dzień [...] grudnia 2012 r. bieg początkowy terminu, od którego należy liczyć okres wykonywania orzeczonego wobec W.M. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Powyższe stanowisko Sądu Rejonowego ma moc wiążącą dla organu administracji publicznej. W związku z oznaczeniem przez sąd kamy daty początkowej wykonywania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, starosta był zobowiązany cofnąć uprawnienia do kierowania pojazdami na okres oznaczony w zarządzeniu. Strona powinna kwestionować prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd Rejonowy co do daty początkowej wykonywania środka karnego w postępowaniu przed tym Sądem prowadzonym w oparciu o przepisy Kodeksu karnego wykonawczego. Na powyższą decyzję złożył skargę W.M.. Zdaniem skarżącego początek biegu kary dodatkowej w postaci zakazu prowadzenia pojazdów rozpoczyna się od dnia prawomocności wyroku, który przypada przed dniem [...] grudnia 2012 roku. W uzupełnieniu skargi, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 roku wyjaśnił, że zarzuca organom obydwu instancji błąd w ustaleniach faktycznych, rezultatem czego jest wadliwe określenie terminu końcowego obowiązywania zakazu kierowania pojazdami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 roku, poz. 270) dalej nazywaną jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonym wyżej aspekcie badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Starosty Powiatowego o cofnięciu W.M. uprawnień do kierowania pojazdami na okres dwóch lat. Faktyczną podstawę wydanego rozstrzygnięcia stanowił prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2011 roku w spr. [...], którym orzeczono wobec W.M. środek karny, o którym mowa w art. 42 § 1 k.k. w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku - Kodeks karny wykonawczy - dalej nazywany jako k.k.w., zgodnie z którym organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. W przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego (art. 182 § 1 k.k.w.). Przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono tego rodzaju środek karny albo zawiadomienie o wymierzeniu takiego środka, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka ( art. 184 k.k.w.). Konsekwencją tej ostatniej regulacji jest natomiast ugruntowane w orzecznictwie stanowisko, że organ orzekający o cofnięciu uprawnień nie jest uprawniony do samodzielnej interpretacji okresu obowiązywania orzeczonego zakazu, zaś wszelkie wątpliwości w tym zakresie powinien rozstrzygać stosownie do treści art. 13 k.k.w. (zobacz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2008 roku, w spr. III SA/Wr 63/08). Jak wynika z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy, Sąd Rejonowy w wyroku z dnia [...] marca 2011 roku w spr. [...] nie zawarł obligatoryjnego, stosownie do dyspozycji art. 43 § 3 k.k., zobowiązania skarżącego do zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu, natomiast przekazując orzeczenie organowi, nie wskazał daty początkowej, od której liczyć należy okres wykonania środka karnego. W konsekwencji powyższego Starosta, wobec wątpliwości co do ustalenia daty początkowej, od której liczyć należy okres wykonywania orzeczonego środka karnego, słusznie pismem z dnia [...] października 2011 roku zwrócił się, z powołaniem na przepis art. 13 § 1 k.k.w, do właściwego sądu, jakim jest Sąd Rejonowy, o rozstrzygnięcie wątpliwości w tym zakresie. Sąd Rejonowy udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 roku, podpisanym przez sekretarza sądowego. W tym miejscu Sąd stwierdza, iż stosownie do dyspozycji art. 13 § 3 k.k.w. rozstrzygnięcie następuje w formie postanowienia, na które - organowi określonemu w art. 2 pkt 5-10 k.k.w. oraz każdemu, kogo orzeczenie bezpośrednio dotyczy - przysługuje prawo wniesienia zażalenia. Postanowienie wydawane w trybie art. 13 § 1 k.k.w. ma służyć wyjaśnieniu wątpliwości, jakie mogą powstać na skutek nie dość precyzyjnych sformułowań zawartych w wyjaśnianym orzeczeniu. Prawo zaskarżenia takiego orzeczenia stanowi zaś o realizacji konstytucyjnego prawa do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji RP) oraz prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 72 Konstytucji RP). Z tych racji każdy z wyżej wymienionych podmiotów, w tym w szczególności skazany, którego orzeczona kara dotyczy bezpośrednio, ma prawo w toku instancyjnym kwestionowania stanowiska Sądu, Skazanemu przysługuje oczywiste uprawnienie obrony swoich uzasadnionych interesów prawnych, do naruszenia których może dojść w wyniku wydania takiego postanowienia (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Lublinie z dnia 20 stycznia 2009 roku, w spr. III SA/Lu 377/08 i z dnia 28 lutego 2006 roku w spr. III SA/Lu 584/05, w Gorzowie Wlkp. z dnia 27 czerwca 2012 roku w spr. II SA/Go 300/12, w Warszawie z dnia 23 marca 2011 roku w spr. VII SA/Wa 2174/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). W kontrolowanej sprawie Sąd Rejonowy dwukrotnie udzielił organowi pierwszej instancji wyjaśnień, najpierw w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 roku wskazał, że w związku z odbywaniem przez W.M. kary pozbawienia wolności, zgodnie z art. 43 § 2 k.k. zakaz prowadzenia pojazdów nie biegnie. Natomiast w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 roku stwierdził, iż datą początkową, od której należy liczyć okres wykonywania zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów orzeczonego wobec W.M. jest [...] grudnia 2012 roku, albowiem w tym dniu zakończył odbywanie kary pozbawienia wolności. Udzielając organowi I instancji wyjaśnień, Sąd Rejonowy uczynił to w formie zwykłego pisma, podpisanego przez pracownika sądu, podczas gdy, jak wyżej wykazano powinien był uczynić to postanowieniem. Tym samym, opierając się o wyjaśnienia wydane bez zachowania przewidzianej prawem formy, organ naruszył dyspozycję przepisu art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 13 § 1 i 3 k.k.w. Powołany przepis art. 75 § 1 stanowi, iż dowodem w sprawie może być wszystko, co pozwala na wyjaśnienie sprawy, jeżeli nie jest sprzeczne z przepisami prawa. Z tej racji Sąd stwierdza, że dokument ten nie mógł stanowić dowodu w prowadzonym przez organ postępowaniu, albowiem nie odpowiadał obowiązującym przepisom prawa z tej racji, że, jak powiedziano, wydany został w sposób nie gwarantujący stronie ochrony podstawowych praw procesowych. Naruszenia w tym zakresie nie można uznać za mało istotne, skoro wiąże się z uniemożliwieniem stronie uprawnienia do zakwestionowania w odpowiednim trybie instancji stanowiska sądu karnego, mającego wiążący charakter dla organu. W kontrolowanej sprawie okoliczność powyższa jest szczególnie istotna, albowiem zarzutem skargi jest kwestionowanie prawidłowości oznaczenia przez organ daty początkowej, od której należy liczyć okres wykonywania orzeczonej kary dodatkowej. Organ w tym zakresie związany jest wskazaniem sądu, co zresztą zostało zaznaczone w zaskarżonej decyzji, w której stwierdzono, że strona powinna kwestionować prawidłowość rozstrzygnięcia co do daty początkowej wykonywania środka karnego przed Sądem Rejonowym. Dlatego umożliwienie skarżącemu prawa zaskarżenia takiego orzeczenia jest szczególnie istotna. Sąd stwierdza nadto, że organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji nie umożliwił stronie zapoznania się z aktami sprawy, w tym z treścią zasadniczego dokumentu, stanowiącego podstawę wydanego następnie rozstrzygnięcia, a to pisma Sądu Rejonowego z dnia [...] stycznia 2013 roku, naruszając tym samym przepis art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. Naruszenie to natomiast, z uwagi na pozbawienie strony możliwości zakwestionowania w ustawą przewidzianym trybie powyższego dokumentu, w okolicznościach kontrolowanej sprawy należy uznać za istotne i mogące mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie, Z analizy akt sprawy w sposób jednoznaczny wynika, że powyższego uchybienia nie dostrzegł również organ odwoławczy. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ naruszył tym samym art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 13 § 1 i 3 k.k.w. Zdaniem Sądu umożliwienie stronie zapoznania się z aktami sprawy na etapie rozstrzygania jej przez organ II instancji, w tym szczególnym przypadku, nie może konwalidować stwierdzonego w tym zakresie uchybienia. Podkreślić jednocześnie należy, że wskazane powyżej uchybienia w zakresie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego uniemożliwiają w istocie Sądowi merytoryczną ocenę zajętego przez organy obu instancji stanowiska. Nie dające się usunąć wątpliwości w zakresie poczynionych przez organy ustaleń stanu faktycznego, nie pozwalają bowiem na ocenę dokonanej przez nie subsumcji pod zastosowaną w sprawie normę prawną. Ocena w tym zakresie byłaby przedwczesna. Zdaniem Sądu, ze względu na treść art. 182 § 2 k.k.w. skoro organ w okresie obowiązywania zakazu kierowania pojazdami nie może wydać takich uprawnień wynika, że organ w decyzji zobowiązany jest, wskazując taki okres, podać zarówno datę końcową jak również datę początkową obowiązywania zakazu. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy zobowiązane będą do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 oraz art. 77 kpa, oraz mając na uwadze ocenę prawna wyrażoną w niniejszym orzeczeniu. Z uwagi na powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą Starosty z dnia [...] lutego 2013 roku. O tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu orzeczono na mocy art. 152 p.p.s.a.