II OZ 1021/15

Dnia 29 października 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. J. od pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 1146/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I. J. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 1146/13 w sprawie ze skarg D. J. i I. J. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji udzielającej zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia oddalić zażalenie. W punkcie 2 postanowienia z dnia 31 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił skarżącej D. J. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Uzasadniając rozstrzygnięcie w tej części Sąd wskazał, że w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 maja 2014 r. przyznające skarżącej D. J. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W związku z tym postanowieniem Okręgowa Rada Adwokacka [...] wyznaczyła dla D. J. pełnomocnika w osobie adwokat J. K.. Następnie ORA zwolniła tego pełnomocnika z obowiązku prowadzenia sprawy i wyznaczyła kolejnego pełnomocnika dla skarżącej w osobie adwokata A. W.. Powyższe skutkuje tym, że wnioskodawczyni ma ustanowionego w sprawie pełnomocnika i nawet jeśli z niego zrezygnuje prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Sąd wyjaśnił, że jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenia zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienie NSA z 30 kwietnia 2009 r., II OZ 374/09). Ponadto zgłoszenie przez stronę wniosku zawierającego żądanie ustanowienia w ramach prawa pomocy kolejnego pełnomocnika z tego powodu, że poprzedni odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej nie może prowadzić do ponownego rozpoznawania tej kwestii, ponieważ sprawa prawa pomocy została już rozstrzygnięta (por. postanowienie NSA z 24 listopada 2009 r., I OZ 1076/09). Zażalenie na ww. postanowienie w pkt 2 złożyła D. J., podnosząc, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu jakoby nie można było ustanowić po raz kolejny pełnomocnika z urzędu. Wskazała, że dotychczasowy pełnomocnik nie reprezentował jej godnie przed Sądem; dlatego domaga się przyznania rzetelnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Ma rację Sąd I instancji, że brak jest podstaw do ponownego przyznania D. J. adwokata z urzędu, ponieważ w obrocie prawnym funkcjonuje postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 1146/13, zgodnie z którym przyznano D. J. adwokata z urzędu. Postanowienie to zostało wydane w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 1146/13, która aktualnie jest przedmiotem skargi o wznowienie postępowania sądowego. We wznowionym postępowaniu sądowym D. J. złożyła m.in. wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W tym miejscu wyjaśnienia stronie wnoszącej zażalenie wymaga to, że prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata przyznane stronie w sprawie ze skargi, na podstawie art. 244 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie. Jest to zasada prawna, która została sformułowana w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnej z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPS 2/10. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w omówionej uchwale NSA. Z art. 269 § 1-3 p.p.s.a. wynika z kolei ogólnie wiążąca moc uchwał NSA podejmowanych w składzie 7 sędziów, której istota polega na tym, że stanowisko zajęte przez NSA wiąże wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych do czasu zmiany takiego stanowiska w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a. (zob. m.in. B. Dauter i inni: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 592; Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C.H. Beck Warszawa 2011, s. 867). Dlatego Sąd I instancji prawidłowo wywiódł, że skoro strona postępowania ma zastrzeżenia do sposobu świadczonej pomocy prawnej przez dotychczasowego pełnomocnika, to powinna wystąpić do właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej o przydzielenie nowego pełnomocnika. Obowiązujące przepisy prawa nie przyznają bowiem Sądowi Administracyjnemu kompetencji do wyznaczenia konkretnego pełnomocnika z urzędu. Z art. 244 i art. 245 p.p.s.a. wynika możliwość przyznania stronie wnioskującej przez Sąd Administracyjny jedynie prawa jako ogólnego uprawnienia przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wyznaczenia konkretnego pełnomocnika dokonuje zaś jeśli chodzi o adwokatów właściwa Okręgowa Rada Adwokacka. Na marginesie wskazania wymaga, że z akt sprawy wynika, że przy piśmie z dnia 3 sierpnia 2015 r. (k-321) Okręgowa Rada Adwokacka [...] poinformowała Sąd I instancji, że adw. K. B. została wyznaczona do prowadzenia sprawy D. J.. Informacja ta została nadesłana w związku z postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 1146/13 (k-311), w którym to jednak prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata przyznano I. J.. To właśnie ta skarżąca przy piśmie z dnia 4 maja 2015 r. (k-262) wnioskowała o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adw. K. B.. Z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej [...] z dnia 22 sierpnia 2014 r. (k-109) wynika natomiast, że dla prowadzenia sprawy D. J. przydzielono adw. A. W.. Opisane powyżej wątpliwości powinny zostać wyjaśnione przez Sąd I instancji celem zapewnienia prawidłowego prowadzenia postępowania w sprawie wznowienia ww. postępowania sądowoadministracyjnego. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.