II OZ 374/09

Dnia 30 kwietnia 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Borkowska po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 lutego 2009 roku, sygn. akt II SA/Ol 455/08 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi F. W. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lipca 2004 roku, sygn. akt 2 IV SA 340/03 w sprawie ze skargi F. W. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] stycznia 2003 roku, nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki nadbudowy budynku gospodarczego p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 26 lutego 2009 roku, sygn. akt II SA/Ol 455/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek skarżącego F. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Sąd I instancji uznał ponowny wniosek skarżącego o przyznanie pełnomocnika z urzędu za bezzasadny. Sąd wskazał, że postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2008 roku, sygn. akt II OZ 1122/08 w przedmiotowej sprawie ustanowiony został dla skarżącego pełnomocnik z urzędu, jednakże w dniu 16 grudnia 2008 roku F. W. poinformował Sąd o wypowiedzeniu udzielonego mu pełnomocnictwa. Wycofanie pełnomocnictwa skarżącego, zdaniem Sądu, nie skutkuje uchyleniem powyższego postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał ponadto, że ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie zawiera przepisu uprawniającego stronę do wystąpienia z wnioskiem o wyznaczenie kolejnego pełnomocnika z urzędu, gdy dotychczasowy nie spełnia jej oczekiwań. W dniu 9 marca 2009 roku F. W. wniósł na powyższe postanowienie zażalenie, domagając się jego uchylenia oraz przyznania mu pełnomocnika urzędu. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący wskazał, że wyznaczony radca prawny nie spełnia jego wymogów, jak również nie przestrzega prawa oraz zasad i etyki prawniczej. Jednocześnie skarżący podniósł, iż pełnomocnik jest mu niezbędny w celu wniesienia skargi kasacyjnej oraz obrony przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosowanie do art. 243 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251), albo może być przez Sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249). W przedmiotowej sprawie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2008 roku, sygn. akt II OZ 1122/08 wydane na wniosek strony ustanawiające dla wnioskodawcy pełnomocnika z urzędu stanowiło podstawę do zwrócenia się przez Sąd I instancji do Okręgowej Rady Radców Prawnych w Olsztynie o wyznaczenie konkretnego radcy prawnego. Sąd nie ma wpływu na decyzję w tym zakresie, nie może również wnioskować o zmianę pełnomocnika. Jeżeli mocodawca, czyli strona, której przyznano prawo pomocy, ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego mu pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego (w rozpoznawanej sprawie do okręgowej rady radców prawnych) ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę. Jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2005 roku, sygn. akt II OZ 262/05). W ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania od sądu wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik nie spełnił jej oczekiwań, czy też jak miało to miejsce w niniejszej sprawie strona wypowiada pełnomocnictwo przyznanemu jej z urzędu radcy prawnemu. Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.