I OZ 296/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 1099/13 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], znak: [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 1099/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wniosek Z. W. o wyłączenie Sędziego WSA w Lublinie Joanny Cylc - Malec od orzekania w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], znak: [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. W uzasadnieniu powyższego postanowienia z dnia 5 lutego 2014 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że Z. W. zażądał wyłączenia od orzekania Sędziego WSA w Lublinie Joanny Cylc - Malec nie podając konkretnej przyczyny wyłączenia sędziego, sugerując jedynie prowadzenie przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny. Według oświadczenia złożonego przez Sędziego Joannę Cylc - Malec nie istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 1099/13. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie Sędziego Joanny Cylc - Malec od orzekania. Sąd ten przyjął, iż wniosek o wyłączenie sędziego powinien wskazywać okoliczności lub dowody uprawdopadobniające istnienie przyczyny uzasadniającej wyłączenie sędziego. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że wnioskodawca, składając ów wniosek, powinien wskazać fakty, które mogłyby wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Niedopuszczalne jest natomiast formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Z. W. adw. A. S. zarzuciła, iż wielokrotne rozpoznawanie spraw skarżącego przez Sędziego Joannę Cylc – Malec i ich rozstrzyganie na niekorzyść skarżącego świadczy o negatywnym nastawieniu Sędziego. Ustawowym wymogiem jest zaś bezstronność sędziego, co do której strona w niniejszej sprawie nie ma pewności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa określonymi w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływana dalej jako p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art.19 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia sędziego zgodnie z wnioskiem strony skarżącej. Po pierwsze argumenty podniesione przez stronę nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Po drugie podniesione przez stronę okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. Okoliczność wielokrotnego rozpoznawania spraw skarżącego przez Sędziego i ich merytoryczne rozstrzyganie na jego niekorzyść nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być bowiem oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być realna, a nie potencjalna, a nadto powinna mieć charakter obiektywny, a nie wyłącznie oparty na subiektywnym odczuciu strony. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2012 r. w sprawie II FZ 15/12 strona powinna uprawdopodobnić, że niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie, będące źródłem jej wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikało z okoliczności zewnętrznych lub wewnętrznych, leżących po stronie tego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziego, którego wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności (związanych ze stosunkiem osobistym, ekonomicznym) – orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sam natomiast fakt podejmowania niekorzystnych rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem strony skarżącej nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania kolejnej sprawy tej strony. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa również, że zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędzia, którego wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, złożyła wymagane oświadczenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie (karta 32 akt sprawy) wskazując, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jej bezstronności. Wobec stanowiska, jakie zaprezentował Sąd Najwyższy, że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z dnia 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55), oraz tego, że skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, dyskredytujących prawdziwość złożonego przez sędziego oświadczenia, należało uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.