II OSK 2185/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-02-11
Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Małgorzata Stahl, Małgorzata Miron
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wadliwie sporządzony tytuł wykonawczy, w szczególności brak wskazania konkretnych środków egzekucyjnych w przypadku egzekucji obowiązków niepieniężnych, może stanowić podstawę do uchylenia postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wadliwe sporządzenie tytułu wykonawczego, polegające na braku wykreślenia niepotrzebnych środków egzekucyjnych w przypadku egzekucji obowiązków niepieniężnych, nie stanowi samo w sobie podstawy do uchylenia postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego, jeśli nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy i cel egzekucji został osiągnięty. Sąd podkreślił, że w przypadku egzekucji obowiązków niepieniężnych ustawodawca nie nałożył bezwzględnego obowiązku szczegółowego wskazywania środków egzekucyjnych w tytule wykonawczym, a ich wskazanie ma charakter informacyjny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji obowiązków nałożonych na współwłaścicielki budynku (B.G. i U.Z.) decyzjami nakazującymi usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku. Po bezskutecznym upomnieniu, organ egzekucyjny wystawił tytuły wykonawcze i postanowieniem o zastosowaniu wykonania zastępczego wezwał zobowiązane do wpłacenia zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów, uznając m.in. wadliwość tytułów wykonawczych i błędne zakwalifikowanie zobowiązania jako solidarnego. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i oddalił skargę. Odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia del. WSA Małgorzata Miron (spr.) Protokolant asystent sędziego Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 21 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Op 50/12 w sprawie ze skargi U.Z. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie wykonania zastępczego obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
[...]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 21 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w sprawie sygn. akt II SA/Op 50/12 po rozpoznaniu skargi U.Z. uchylił postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], w przedmiocie wykonania zastępczego obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] września 2011 r., nr [...].
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko B.G. i U.Z. celem przymuszenia do wykonania nałożonych obowiązków wynikających z decyzji z [...] marca 2010 r., nr [...], nakazującej współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w O. B.G. i U.Z. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia, tj.: przemurowanie kominów, dla przewodów odprowadzających spaliny mokre należy dodatkowo zabezpieczyć przed destrukcyjnym działaniem spalin lub wpuszczenie w istniejące przewody kominowe wkładów kominowych i rozebranie boazerii zamontowanej na licu komina w mieszkaniu na I piętrze, oraz z decyzji z dnia [...] października 2010 r., nr [...], nakazującej ww. współwłaścicielkom budynku uszczelnienie poprzez przemurowanie lub zamontowanie właściwych wkładów kominowych przewodu pierwszego i drugiego pionu kominowego oznaczonego na szkicu jako drugi, usunięcie drewnianej belki stropowej, umiejscowionej na wysokości 2,40 m, licząc od wylotu komina, z przewodu trzeciego pionu kominowego oznaczonego na szkicu jako drugi oraz przełączenie jednej kratki wentylacyjnej w kuchni z przewodu pierwszego do trzeciego.
Dnia 18 stycznia 2011 r. została przeprowadzona kontrola mająca na celu sprawdzenie realizacji ww. decyzji, podczas której Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. stwierdził, iż wykonane zostało tylko przemurowanie komina odprowadzającego spaliny z kominka zlokalizowanego w pokoju na parterze w części ponad dachem i połączenie w sposób szczelny metalową część komina, uszczelniono (wkładem) jeden przewód spalinowy odprowadzający spaliny z kotła gazowego dwufunkcyjnego Państwa G., w pozostałym zakresie nakaz nie został wykonany.
Wobec powyższego organ pierwszej instancji, działając jako wierzyciel, przesłał zobowiązanym upomnienia, które zostało doręczone B.G. w dniu 24 lutego 2011 r., a U.Z. w dniu 3 marca 2011 r. Ponieważ nałożone obowiązki nadal nie zostały wykonane przez zobowiązane organ wystawił tytuły wykonawcze z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...],[...],[...] i [...].
Działając już jako organ egzekucyjny Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., na podstawie art. 119, 121 i 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), wydał postanowienie z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], o nałożeniu grzywny w wysokości 10000 zł na B.G. i U.Z. (solidarnie) w celu przymuszenia do wykonania wyżej omówionych nakazów, które – w wyniku zażalenia B.G. – Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] czerwca 2011 r., nr [...], uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powodem uchylenia aktu był fakt, że tytuł wykonawczy z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], nie spełniał wymogów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie został podpisany przez osobę, która go wystawiła.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. ponownie wystawił tytuł wykonawczy w dniu [...] czerwca 2011 r., nr [...], na B.G., a jego odpis doręczył jej pismem z dnia 14 lipca 2011 r. Organ pierwszej instancji sporządził również wstępny kosztorys dotyczący robót budowlanych w budynku przy ul. [...] w O. w dniu 14 lipca 2011 r. Wstępne koszty wykonania robót oszacował na 14000 zł.
W tym stanie faktycznym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. postanowieniem o zastosowaniu wykonania zastępczego z dnia [...] września 2011 r., nr [...], działając na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 128 § 1 pkt 2 w zw. z art. 130 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazał w punkcie pierwszym, że wobec niewykonania obowiązków wymienionych w tytułach wykonawczych wystawionych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O.: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], ich wykonanie zostanie zlecone innej osobie, na koszt i niebezpieczeństwo U.Z. i B.G. W punkcie drugim postanowienia, zobowiązał B.G. i U.Z. – każdą z nich, do wpłacenia po 7000 zł tytułem zaliczki na poczet kosztów zastępczego wykonania przedmiotowego obowiązku. Poza tym stwierdził, iż podstawę prawną do wpłaty zaliczki na poczet wykonania zastępczego stanowił art. 129 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zaliczkę należy wpłacić w terminie do dnia 31 grudnia 2011 r. na podany rachunek, jak też, że za wydanie postanowienia każda z zobowiązanych musi uiścić opłatę za dokonane czynności egzekucyjne w wysokości 6,80 zł.
W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania. Powołał się na niewykonanie nałożonych nakazów przez B.G. i U.Z. Poza tym odnotował, że skutkiem wykonania zastępczego jest wygaśnięcie obowiązku wykonania określonej czynności i powstanie obowiązku o charakterze pieniężnym, tzn. obowiązku uiszczenia przez zobowiązane osoby kosztów wykonania zastępczego. Uzasadniając wysokość zaliczki na poczet kosztów zastępczego wykonania obowiązku wskazał, że ustalił ją na podstawie wstępnego kosztorysu z dnia 14 lipca 2011 r., sporządzonego na podstawie norm określonych w [...], kalkulacji szacunkowej oraz średnich cen rynkowych. Na koniec dodał, iż rozliczenie końcowe pobranej zaliczki nastąpi niezwłocznie po wykonaniu prac wymienionych w tytule wykonawczym i rozliczeniu faktycznych kosztów wykonania zastępczego, tj. na podstawie wystawionej faktury przez firmę lub osobę, której zostanie zlecone wykonanie zastępcze.
Zażalenia na powyższe postanowienie wniosły U.Z. i B.G.
Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 23 § 1, § 4 i art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania egzekucyjnego. Powołując się na treść art. 127, 128, 129 oraz art. 7 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ odwoławczy wskazał, że wybrany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. środek egzekucyjny jest adekwatny do ustalonego stanu faktycznego. Stwierdził, że zobowiązane nie podjęły żadnych działań celem wykonania decyzji, natomiast podważają ich zasadność w zażaleniu, lecz decyzje wskazane w tytułach wykonawczych pozostają w obrocie prawnym, zatem podlegają wykonaniu. Opisane okoliczności skutkowały koniecznością prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W jego toku organy mogą podejmować czynności zmierzające bezpośrednio do wykonania obowiązku, przy czym muszą one być jak najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Organ odwoławczy uznał, że skoro w zażaleniu z dnia 25 kwietnia 2011 r. B.G. wskazała, że w sprawie winno zostać wydane postanowienie o wykonaniu zastępczym, zatem ten środek egzekucyjny jest środkiem najmniej uciążliwym dla niej i może być w sprawie zastosowany. Nadto zauważył, że z uwagi na skonfliktowanie stron postępowania powierzenie wykonania nałożonych obowiązków przez inne osoby bez wątpienia przyczyni się do bezpośredniego wykonania obowiązku. Podkreślił, odnosząc się do argumentów obu zażaleń, że w myśl art. 29 § 1 ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazanie zaś, że kominy zostały wyłączone z eksploatacji, a też – że U.Z. planuje modernizację systemu ogrzewania nie oznacza, iż zakwestionowane przewody kominowe odpowiadają przepisom prawa w zakresie ich szczelności.
Nie uwzględnił także argumentów B.G. co do wysokości kosztów wykonania zastępczego oraz sposobu ich obliczenia stwierdzając, że podana kwota ma charakter orientacyjny, a wpłacone zaliczki zgodnie z art. 133 § 1 ustawy zostaną rozliczone po zakończeniu czynności egzekucyjnych w drodze wykonania zastępczego. Pouczył także, że o wykonaniu egzekwowanego obowiązku organ egzekucyjny zawiadomi zobowiązanego i doręczy mu wykaz kosztów wykonania zastępczego z wezwaniem do uiszczenia na pokrycie tych kosztów odpowiedniej kwoty w oznaczonym terminie. Podkreślił, że dopiero zakończenie czynności egzekucyjnych pozwoli na rozliczenie faktycznie poniesionych kosztów. Dodał, że ustawodawca w art. 132 § 1 ustawy przewidział prawo zobowiązanego do wglądu w czynności wykonawcy oraz zgłaszania do organu egzekucyjnego wniosków co do sposobu wykonywania tych czynności. Wówczas będą mogły zostać uwzględnione uwagi B.G. co do realizacji wszystkich prac ujętych w kosztorysie.
W skardze na powyższe postanowienie U.Z. zarzuciła, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. kierował się tylko niektórymi dowodami w sprawie, według własnego uznania, co było niezgodne z art. 75 k.p.a.; nie udostępnił jej protokołu z tej czynności twierdząc, że nie ma takiego obowiązku, czym naruszył art. 73 k.p.a. Zaakcentowała, że po przeprowadzeniu kontroli w dniu 8 marca 2010 r. i stwierdzeniu nieprawidłowości przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. zaprzestała od tego dnia użytkowania kominów, a następnie dokonała trwałego demontażu wszystkich urządzeń podłączonych do ww. kominów i przeszła na ogrzewanie elektryczne. Otwory do kominów służące do podłączenia urządzeń grzewczych zostały zamurowane i kominy zostały trwale wyłączone z użytkowania, o czym poinformowała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. składając wniosek o formalne wyłączenie ich z użytkowania. Tymczasem organ ten nie uwzględnił powyższych faktów. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy wszystkie decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., mimo iż w skardze na jego działania, skierowanej do Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, opisała szczegółowo całą sytuację, a on nie wznowił z urzędu ani również nie poinformował o możliwości wznowienia na jej wniosek w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co stanowiło naruszenie zasad określonych w art. 9 k.p.a.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji wykazała, iż nie odpowiadają one prawu.
Sąd przypomniał, że art. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa m.in. sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, a także sposób prowadzenia przez organy egzekucyjne postępowania i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków. Sąd przypomniał treść art. 2 § 1 pkt 10 oraz 3 § 1 i 5 § 1 pkt 1 ustawy oraz wskazał dodatkowo, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 1 i 2 ustawy). Organ ten w postępowaniu dotyczącym egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym może wystąpić także w roli organu egzekucyjnego, na mocy art. 20 § 1 pkt 4 ustawy. W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia (art. 15 §1 ustawy). Stosownie do treści art. 26 § 5 pkt 1 ustawy wszczęcie egzekucji administracyjnej w analizowanych przypadkach następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, zaś z art. 26 § 4 ustawy wynika, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie przez siebie wystawionego tytułu wykonawczego. Artykuł 27 ustawy określa podstawowe wymogi stawiane przez ustawę tytułom wykonawczym, które mogą się stać podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny jest zobowiązany z urzędu badać, czy tytuł zawiera wszystkie treści określone w art. 27 § 1 i 2 ustawy, a w przypadku niespełnienia tych wymogów organ ten nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Formalizm postępowania egzekucyjnego ma służyć zagwarantowaniu praw zobowiązanego bądź osób trzecich, jak też zapewnieniu efektywnego przebiegu egzekucji. Tytuł wykonawczy jest swoistym dokumentem urzędowym warunkującym wszczęcie egzekucji. Aby to jednak było możliwe powinien zawierać wszystkie wymagane w art. 27 ustawy elementy, w tym również klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Nadanie klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej jest koniecznym elementem, który jest niezbędnym formalnym warunkiem do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ale który nie ma charakteru materialnoprawnego.
Natomiast zgodnie z art. 29 § 1 ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest więc uprawnionym do badania zasadności i wymagalności obowiązków objętych tytułami wykonawczymi, które w niniejszej sprawie zostały określone w decyzjach Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], i z dnia [...] października 2010 r., nr [...], w których nakazał właścicielkom budynku mieszkalnego przy ul. [...] w O. – B.G. i U.Z. usunięcie określonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku. Decyzje te stały się ostateczne i podlegają wykonaniu. Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 18 stycznia 2009 r. organ egzekucyjny pierwszej instancji stwierdził, że nałożone obowiązki nie został wykonane. Upomnieniami z dnia 16 lutego 2011 r. wzywał zobowiązane do wykonania nałożonych obowiązków Następnie w dniu [...] kwietnia 2011 r., jako organ egzekucyjny, wystawił tytuły wykonawcze: nr [...],[...],[...] i [...]. W dniu [...] czerwca 2011 r., z uwagi na zarzut organu odwoławczego, wystawił ponowny tytuł wykonawczy o nr [...] na B.G., podpisany przez osobę, która go wystawiła. Następnie postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. orzekł o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, wskazując, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązane, na koszt i niebezpieczeństwo U.Z. i B.G. Jednocześnie zobowiązano ww. do wpłacenia po 7000 zł tytułem zaliczki na poczet wykonania zastępczego.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, biorąc pod uwagę treść art. 134 § 1 p.p.s.a, Sąd z urzędu zbadał także zgodność zaskarżonego postanowienia z innymi przepisami ustawy, w tym wystawiony tytuł wykonawczy przez organ egzekucyjny. Stosownie do przepisu art. 26 § 1 ustawy tytuł ten powinien zostać sporządzony według ustalonego wzoru określonego w załączniku nr 24 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541) oraz odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 27 § 1 ustawy. Wystawione tytuły wykonawcze skierowane do U.Z. i B.G. nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 ustawy oraz we wzorze. W myśl przywołanego przepisu tytuł wykonawczy powinien zawierać klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. We wzorze, w rubryce G "KLAUZULA O SKIEROWANIU TYTUŁU WYKONAWCZEGO DO EGZEKUCJI", w rubryce drugiej podano, że niniejszy tytuł wykonawczy zostaje skierowany do przymusowego wykonania wymienionego w nim obowiązku, poprzez zastosowanie wymienionych pięciu środków egzekucyjnych z oznaczeniem (***)), że niepotrzebne należy skreślić. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny w tytułach wykonawczych w ogóle nie wskazał, jakie będą zastosowane środki egzekucyjne w sprawie.
W ocenie Sądu stwierdzone wady dyskwalifikują tak wystawione tytuły wykonawcze, albowiem niewskazanie środka egzekucyjnego poprzez niewykreślenie pozostałych, nie mających zastosowania środków egzekucyjnych, może budzić wątpliwości, czy przedmiotowy tytuł wykonawczy może służyć przymusowemu wykonaniu nałożonych obowiązków poprzez zastosowanie wykonania zastępczego, czy grzywny w celu przymuszenia. Opisane wady tytułów wykonawczych uszły uwadze organu odwoławczego.
Sąd nie zgodził się także ze stanowiskiem organu, że ww. zobowiązane ponoszą odpowiedzialność łączną w postępowaniu egzekucyjnym, stąd podzielił ustaloną zaliczkę na poczet kosztów zastępczego wykonania w kwocie 14000 zł na jednakowe kwoty, tj. po 7000 zł. na każdą z nich. Zdaniem Sądu konsekwencją treści tytułu wykonawczego jest konieczność wdrożenia odrębnych postępowań egzekucyjnych wobec wszystkich adresatów decyzji Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] marca i [...] października 2010 r. Bezspornie chodzi o wspólny obowiązek, lecz brak jest podstaw prawnych do kwalifikowania go jako zobowiązanie solidarne, jak to de facto uczynił organ pierwszej instancji. Sąd zauważył, że pojęcie zobowiązania solidarnego należy do dziedziny prawa cywilnego. Na podstawie art. 369 k.c. zobowiązanie jest solidarne, jeżeli wynika to z ustawy lub z czynności prawnej. Istotą solidarności dłużników jest zaś możliwość wyboru przez wierzyciela spełnienia świadczenia jedynie przez jednego z dłużników (art. 366 § 1 k.c.). Zasada ta nie może mieć jednak zastosowania do wykonania obowiązku w drodze decyzji administracyjnej. Niewątpliwie ww. decyzjami nałożono obowiązek wykonania określonych obowiązków na dwie współwłaścicielki budynku nie wskazując, iż jest to zobowiązanie solidarne. Określony w decyzji nakaz ma charakter podzielny, a jego wykonanie obciąża wszystkich współwłaścicieli, niezależnie od wielkości udziałów. Obowiązkiem organów administracji jest wskazanie adresata decyzji zgodnie z wymogami Prawa budowlanego. Ustawa ta nie odwołuje się do pojęcia solidarności zobowiązania, podczas gdy na etapie postępowania egzekucyjnego to treść tytułu wykonawczego decyduje o zakresie obowiązku. Również ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie posługuje się pojęciem solidarności. Zdaniem Sądu, skoro egzekwowany obowiązek w postaci opisanego nakazu nałożonego na dwie zobowiązane nie ma charakteru zobowiązania solidarnego, to i zastosowany środek egzekucyjny nie może mieć charakteru zobowiązania solidarnego. Stąd organ egzekucyjny nie może obciążać każdej zobowiązanej jednakową kwotą zaliczki bez konkretnych oraz odpowiednich ustaleń.
Ponadto Sąd wskazał, że stosownie do przepisu art. 7 § 2 ustawy organ egzekucyjny winien stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Dążąc do wykonania przez zobowiązanych egzekwowanego obowiązku organ egzekucyjny miał w kontrolowanej sprawie do wyboru dwa środki egzekucyjne. Poza wykonaniem zastępczym, które stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt, mógł jeszcze zastosować przewidzianą w art. 119 ustawy grzywnę w celu przymuszenia. W ocenie Sądu ten pierwszy środek egzekucyjny jest bardziej uciążliwy. Pociąga bowiem za sobą bardziej dolegliwe dla zobowiązanych skutki natury finansowej. Tymczasem organ pierwszej instancji w ogóle nie uzasadnił dokonanego wyboru, zaś organ odwoławczy, uzasadniając ten środek, uznał, że jest on najmniej uciążliwy dla obu zobowiązanych, gdyż B.G. w trakcie prowadzonego postępowania na ten właśnie środek wskazała. Takiego działania organów nie można zaakceptować.
Sąd stwierdził także, że z przepisu art. 128 § 2 cyt. ustawy wynika, że w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, jak to uczyniono w niniejszej sprawie. Sąd wojewódzki zwrócił uwagę, że w przepisie tym użyto określenia "zaliczka", którego jednak nie zdefiniowano, natomiast rozumiane tradycyjnie oznacza określone świadczenie pieniężne na poczet należności wynikającej z określonego stosunku prawnego. Takie znaczenie tego pojęcia przyjęte jest także w literaturze prawniczej i popularnonaukowej (por. Encyklopedia Prawa pod red. prof. dr hab. M.Kaliny-Prasznic, Warszawa 1999). Wobec tego zaliczka nie może równoważyć świadczenia głównego, podczas gdy z akt sprawy wynika niewątpliwie, że kwota 14000 zł, określona przez organy orzekające w sprawie jako zaliczka, jest kwotą stanowiącą całkowity koszt wykonania zastępczego. Taka kwota wskazana jest w kosztorysie wykonawczym sporządzonym przez organ egzekucyjny. Również ta okoliczność uszła uwadze Opolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego.
Odnosząc się do zarzutów skargi U.Z. Sąd stwierdził, że nie mogły one odnieść zamierzonego skutku, albowiem celem ustawy jest przymusowe wykonanie obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej (art. 2 § 1 ustawy) w sytuacji, kiedy zobowiązany nie chce ich dobrowolnie wykonać. Nie jest natomiast przedmiotem postępowania egzekucyjnego badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 ustawy). Sprawa stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy ul. [...] w O., stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia, zakończyła się wydaniem dwóch ostatecznych decyzji. W postępowaniach tych zapewniono jej w tym czasie możliwość skorzystania ze wszystkich przysługujących jej środków prawnych i gwarancji procesowych. Natomiast fakt zaprzestania użytkowania kominów i demontaż wszystkich urządzeń podłączonych do nich nie oznacza wykonania wydanych decyzji z dnia [...] marca i z dnia [...] października 2010 r., w których szczegółowo wskazano, w jaki sposób należy usunąć stwierdzone nieprawidłowości w stanie technicznym budynku.
Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 21 maja 2012 r. zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
- art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne przyjęcie, że brak wykreśleń w rubryce G tytułu wykonawczego faktycznie uniemożliwia jego prawidłową realizację;
- art. 128 oraz 129 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne przyjęcie, iż zaliczka na koszty postępowania egzekucyjnego określona została jako zobowiązania solidarne oraz że sprecyzowanie kwot zaliczki w taki sposób, jak nastąpiło to w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., jest niedopuszczalne oraz winno skutkować uchyleniem obydwu postanowień;
- art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wadliwą ocenę obowiązku wykonania zastępczego jako bardziej uciążliwego od nałożenia grzywny.
W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm.
W uzasadnieniu wskazał, że z przepisu art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynikają określone wymogi co do treści tytułu wykonawczego, przy czym zgodnie z § 1 pkt 11 tego przepisu precyzyjnego dookreślenia wymagają jedynie środki egzekucyjne stosowane w egzekucji należności pieniężnych, co oznacza, że nie ma obowiązku wskazywania w treści tytułu środków egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, tym bardziej, że wynikają one zawsze z odrębnych postanowień doręczanych stronie wraz z tytułem wykonawczym. W takiej zaś sytuacji nie może być mowy o braku sprecyzowania wobec strony sposobu prowadzenia egzekucji obowiązku niepieniężnego, nawet jeżeli w tytule nie dokonano w części G wykreśleń. Z postanowienia wynika, jakie środki mają być użyte, stąd nawet ich brak w tytule wykonawczym nie uniemożliwia prawidłowej realizacji tytułu. Skarżący wskazał także, że okoliczności sprawy wskazują, iż strona wiedziała, w jaki sposób ma być prowadzona egzekucja.
Skarżący kasacyjnie nie zgodził się również z rozstrzygnięciem, iż orzeczone w postanowieniu PINB w O. zaliczki na poczet wykonania zastępczego określone zostały de facto jako zobowiązania solidarne wobec U.Z. oraz B.G. Organ zacytował treść art. 128 § 2 i 129 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wskazał, że z postanowień ustawy nie wynikają zasady, jakie winny być stosowane przy oznaczaniu kwoty zaliczki i metody jej rozłożenia pomiędzy kilka podmiotów zobowiązanych w postępowaniu. W szczególności nie jest wykluczone, w przypadku uczestniczenia w postępowaniu kilku stron zobowiązanych, zobowiązanie każdej z osób do złożenia określonej kwoty zaliczki, jak zostało to określone w postanowieniach organów nadzoru budowlanego.
Oznaczenie w postanowieniu, iż zobowiązuje się każdą ze stron do zapłaty kwoty 7000 złotych tytułem zaliczki, nie pozostaje w sprzeczności z przepisami, w szczególności zaś z przywołanym art. 128 § 2 ww. ustawy i w żaden sposób nie świadczy o nawiązaniu pomiędzy tymi stronami węzła solidarności.
Nie jest również prawidłowe, w ocenie skarżącego kasacyjnie, stanowisko Sądu wojewódzkiego co do kwestii dolegliwości środków egzekucyjnych — grzywny i przymusowego wykonania — i ocena grzywny jako środka mniej dolegliwego w świetle art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna przedstawiona do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zawiera usprawiedliwione podstawy.
Kontrolowanym przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięciem organy egzekucyjne, działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.), nałożyły na B.G. oraz U.Z. obowiązek wpłacenia kwoty po 7000 zł tytułem zaliczki na poczet kosztów zastępczego wykonania wobec niewykonania obowiązków nałożonych na ww. tytułami wykonawczymi wskazanymi w postanowieniu.
Sąd wojewódzki uznał, że rozstrzygnięcia te naruszają prawo, co skutkowało koniecznością ich uchylenia.
Nie jest kwestionowane w niniejszej sprawie, że ostatecznymi decyzjami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] marca 2010 r. i z dnia [...] października 2010 r. B.G. i U.Z. (współwłaścicielki nieruchomości) zostały zobowiązane do usunięcia stwierdzonych przez organ nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, w oparciu o art. 66 ustawy – Prawo budowlane. Zobowiązane nie wykonały nałożonych na nie obowiązków, co skutkowało skierowaniem do nich upomnień. Pomimo upływu terminu wskazanego w tych upomnieniach obowiązki nie zostały wykonane. W konsekwencji organy egzekucyjne wystawiły tytuły wykonawcze i doręczyły je zobowiązanym, a z chwilą ich doręczenia – w myśl art. 26 § 1 pkt 1 u.p.e.a. – doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Trafnie zarzucił skarżący kasacyjnie, iż Sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 27 u.p.e.a. § 1 tego przepisu określa elementy, jakie powinien zawierać tytuł wykonawczy. W pkt 10 wskazano, że tytuł powinien posiadać klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu go do egzekucji. Analiza tytułów wykonawczych skierowanych do U.Z. i B.G. – wbrew twierdzeniom Sądu – wskazuje, że taka klauzula została zawarta. W pkt G wskazano wszak, że "Niniejszy tytuł zostanie skierowany do przymusowego wykonania wymienionego w nim obowiązku poprzez zastosowanie następujących środków egzekucyjnych (...)". Wprawdzie wystawca tytułu nie wskazał środka egzekucyjnego, który będzie stosowany poprzez wykreślenie pozostałych, "niepotrzebnych" środków, jednakże nie może budząc wątpliwości, że tego rodzaju wada, w okolicznościach tej sprawy, nie mogła uzasadniać uchylenia zaskarżonego postanowienia. Jak trafnie wskazał skarżący kasacyjnie ustawodawca jedynie w sytuacji konieczności wdrożenia egzekucji administracyjnej co do należności pieniężnych nałożył obowiązek określenia w tytule wykonawczym środków egzekucyjnych, które będą stosowane (art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a.). Taki obowiązek – a contario – nie został nałożony wprost na organ egzekucyjny wówczas, gdy egzekucja dotyczy obowiązków o charakterze niepieniężnym.
Dodatkowo wskazać należy, że niewykreślenie "niepotrzebnych środków egzekucyjnych" przez organ oznacza, że przewiduje się możliwość zastosowania wszystkich z wymienionych w nim środków w zależności od rodzaju zobowiązania. Nie może budzić wątpliwości, że w przypadku zobowiązania polegającego ma obowiązku dokonania określonych czynności w celu doprowadzenia obiektu do właściwego stanu technicznego organ ma możliwość wyboru pomiędzy 2 środkami egzekucyjnymi: grzywną w celu przymuszenia oraz wykonaniem zastępczym, a zatem faktycznie jedynie te środki mogły być stosowane w niniejszej sprawie. Dodatkowo nie może ujść uwadze, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że w sytuacji, gdy cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może stosować nawet wszystkie dostępne środki egzekucyjne jednocześnie (takie stanowisko zajął m.in. WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 23 września 2008 r. w sprawie I SA/Gd 450/08, LEX 470986, które w pełni podziela skład orzekający).
I wreszcie nie może ujść uwadze, że skoro ustawodawca przy prowadzeniu egzekucji należności niepieniężnych nie wprowadził bezwzględnego nakazu wymienienia w tytule egzekucyjnym środka egzekucyjnego, który będzie stosowany przez organ, to oznacza to, że ewentualne wskazanie takiego środka ma służyć jedynie celom informacyjnym. Skoro – jak trafnie zauważył skarżący kasacyjnie – w okolicznościach niniejszej sprawy nie budziło wątpliwości zobowiązanych, jakie środki egzekucyjne będą stosowane, nie można skutecznie zarzucić, jak uczynił to Sąd wojewódzki, że wadliwość tytułu wykonawczego w tym zakresie miała wpływ na wynik sprawy.
Trafny jest także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 128 i 129 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że zaliczka na koszty egzekucyjne została określona przez organ jako zobowiązanie solidarne.
Nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa twierdzenie Sądu, że skoro organ egzekucyjny podzielił całą należność, którą określił na 14000 zł pomiędzy dwie zobowiązane osoby i nałożył w związku z tym obowiązek uiszczenia zaliczki na poczet wykonania zastępczego na każdą z nich po 7000 zł, to "de facto zakwalifikował zobowiązanie, jako solidarne".
Jak wskazał Sąd wojewódzki solidarny charakter zobowiązania musi wynikać z przepisu prawa lub czynności prawnej, przy czym istota solidarności polega na tym, że wierzyciel ma możliwość wyboru spełnienia świadczenia przez jednego z dłużników, a ten – w razie takiego wyboru – musi spełnić całe świadczenie.
Taka sytuacja z całą pewnością nie zaistniała w niniejszej sprawie. Zobowiązanie nie ma charakteru solidarnego, nawet jeśli nałożono na współwłaścicielki wspólny obowiązek, a z treści zaskarżonego postanowienia – wbrew twierdzeniu Sądu – nie wynika solidarność, skoro organ nałożył na każdą z zobowiązanych obowiązek uiszczenia wskazanej w postanowieniu kwoty. Należy także podkreślić, że organ ani nie określił zobowiązania jako solidarnego, ani nie wskazał sposobu uiszczania tej należności tak, aby można było uznać, że jego intencją było wskazanie na taki właśnie charakter tego zobowiązania.
Nieuzasadnione jest również stanowisko Sądu, że w takim wypadku organ winien wdrożyć 2 odrębne postępowania egzekucyjne. Skoro zaliczka, do uiszczenia której skarżące były zobowiązane, dotyczyła wykonania zastępczego wspólnego obowiązku, to brak uzasadniania prawnego do rozdzielenia postępowań egzekucyjnych w stosunku do zobowiązanych.
Jedynie na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny w tym miejscu zauważa brak konsekwencji Sądu pierwszej instancji w przedstawionej argumentacji i rozstrzygnięciu. Skoro, jak wskazał ten Sąd, nakaz określony w decyzji ma charakter podzielny, a konsekwencją treści tytułu wykonawczego jest konieczność wdrożenia odrębnych postępowań, to każda z osób zobowiązanych do uiszczenia zaliczki na poczet wykonania zastępczego (nawet jeśli organ wydał w tym zakresie jedno postanowienie) posiada własny interes prawny w kwestionowaniu tego rozstrzygnięcia. A zatem jeśli skarga została wniesiona jedynie przez jedną z osób zobowiązanych – U.Z., to Sąd pierwszej instancji nie był uprawniony do uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany zarzutami i wnioskami skargi, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Granice sprawy określone są interesem prawnym (lub wolą) skarżącego. W tym wypadku zatem orzeczenie Sądu mogło dotyczyć jedynie tej części postanowienia, która dotyczyła obowiązków nałożonych na U.Z., co oznacza, że uchylenie postanowienia w części dotyczącej B.G. stanowiło działanie z naruszeniem prawa.
Wobec braku zarzutów skargi kasacyjnej w tym zakresie powyższe naruszenie prawa przez Sąd nie mogło wpłynąć na treść rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego.
I wreszcie zasadnie skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi Sądu wojewódzkiego naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a. polegające na wadliwej ocenie, że nałożony na zobowiązane obowiązek jest bardziej uciążliwy od obowiązku nałożenia grzywny.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że podstawową przesłanką przy wyborze środka egzekucyjnego jest osiągnięcie celu egzekucji, tj. skutecznego wykonania w trybie przymusowym obowiązku ciążącego na zobowiązanym, przy czym, jeśli cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może stosować nawet wszystkie dostępne środki jednocześnie (vide wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 39/97 – niepubl.). Dokonując wyboru takiego środka organ winien kierować się wyrażoną w art. 7 § 2 u.p.e.a. zasadą racjonalnego działania oraz zasadą niezbędności, sformułowaną w art. 7 § 3 u.p.e.a., która nakłada na organ obowiązek zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w chwili, gdy obowiązek ten zostanie spełniony. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się też, że ustawodawca pozostawił organowi egzekucyjnemu swobodę wyboru środków egzekucyjnych.
Mając powyższe na uwadze nie można, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, skutecznie zarzucić organowi administracji zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wprawdzie rację ma Sąd, że wybór środka nie został należycie uzasadniony przez organ, jednakże powyższe naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. należało ocenić jako pozostające bez wpływu na treści rozstrzygnięcia, co oznacza, że nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Kluczowe znaczenie dla powyższej oceny, wbrew odmiennemu stanowisku Sądu pierwszej instancji, ma fakt, że skarżąca B.G. domagała się zastosowania tego właśnie środka podnosząc brak porozumienia ze współwłaścicielką. Skoro środek egzekucyjny ma – zgodnie z treścią art. 7 § 2 u.p.e.a. – prowadzić bezpośrednio do wykonania obowiązku, należało przyznać rację organowi, że w okolicznościach tej sprawy grzywna w celu przymuszenia nie odniosłaby spodziewanego rezultatu.
Nie może też budzić wątpliwości, wbrew stanowisku prezentowanemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w O., że nałożona na zobowiązane kwota stanowić ma jedynie zaliczkę na pokrycie kosztów wykonania zastępczego. Jak słusznie zauważono ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "zaliczka", co oznacza, że możliwe jest zastosowanie tradycyjnej definicji tego pojęcia. Co więcej, przepisy prawa nie określają, w jakiej wysokości (procentowo w stosunku do całej należności) należy określać zaliczkę. Powyższe oznacza, że zaliczka na poczet wykonania zastępczego może zostać określona w wysokości zbliżonej do całości kosztów. W niniejszej sprawie nie może budzić wątpliwości, że wskazana kwota została określona prawidłowo, jako jedynie zaliczka, skoro oparta została o "wstępny kosztorys" dotyczący robót budowlanych. Tym samym nieuzasadniony jest zarzut Sądu pierwszej instancji skierowany do organów egzekucyjnych, że zaliczka ta została określona w sposób nieprawidłowy, albowiem stanowiła całkowity koszt wykonania zastępczego. Kosztorys wykonawczy wskazany przez Sąd pierwszej instancji – jak zostało wyżej wskazane – jest jedynie wstępnym kosztorysem.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za trafne.
Jednocześnie Sąd przyjął, że stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, a kluczowym zagadnieniem jest jedynie ocena, czy w okolicznościach sprawy zaistniały przesłanki do nałożenia na zobowiązane osoby obowiązku uiszczenia zaliczki na poczet wykonania zastępczego. Wyprowadzenie wadliwych wniosków ze stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji uchylenie postanowienia, w sytuacji, w której skarga winna być oddalona, jest naruszeniem przepisów innych, niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 p.p.s.a., ponieważ naruszenie prawa sprowadzało się jedynie do wyprowadzenia wadliwych wniosków ze stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 25 marca 2004 r., sygn. akt OSK 81/04, OSP 2004, nr 11, poz. 135 oraz w wyroku z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1269/09, dostępne na http://: orzecznictwo.nsa.gov.pl). Z tego względu uznając, że w rozpoznawanej sprawie nie ma naruszeń postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił – na podstawie art. 188 p.p.s.a. – rozpoznać skargę U.Z.
Rozpoznając ją Naczelny Sąd Administracyjny uznał podniesione w skardze zarzuty za niezasadne. Słusznie bowiem wskazał Sąd pierwszej instancji, że na obecnym etapie postępowania nie ma możliwości badania zasadności obowiązków nałożonych decyzjami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z [...] marca 2010 r. oraz z dnia [...] października 2010 r. Decyzje te są ostateczne i zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 k.p.a. ich uchylenie, zmiana lub stwierdzenie nieważności może nastąpić jedynie w odrębnym postępowaniu, wg zasad wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Przedmiotem niniejszego postępowania była natomiast ocena zgodności z przepisami prawa czynności przeprowadzonych przez organy egzekucyjne w związku z niewykonaniem przez zobowiązanych obowiązków nałożonych ww. decyzjami.
Z tych samych względów nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 9 k.p.a., którego skarżąca upatruje w niepoinformowaniu jej przez organ, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zarzut ten, nawet jeśli uznać by go za zasadny, odnosi się do ww. ostatecznych decyzji i nie mógł być przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu.
Fakt zaprzestania użytkowania kominów i demontaż urządzeń podłączonych do nich nie uzasadnia twierdzenia, że decyzja została wykonana lub też ażeby postępowanie egzekucyjne z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Z tych względów należało uznać skargę U.Z. za nieuzasadnioną i jako taka podlegała ona oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Jednocześnie odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego w całości na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, iż zaistniały szczególne okoliczności, o których mowa w tym przepisie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło