I OZ 633/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.Z. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1100/13 w przedmiocie ściągnięcia nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi P. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...] wydane w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1100/13, oddalił skargę P. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...] wydane w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Skarżący w dniu 11 lutego 2014 r. wystąpił o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę i jego doręczenie. Zarządzeniem z dnia 11 lutego 2014 r., Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał go do uiszczenia w terminie 7 dni opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. W treści wezwania skarżący został pouczony, że jeżeli opłata nie zostanie uiszczona w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, Przewodniczący zarządzi jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k-47) skarżący odebrał wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w dniu 26 lutego 2014 r., a odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 17 marca 2014 r. (k-55). Pismem z dnia 3 marca 2014 r. skarżący cofnął swój wniosek z dnia 11 lutego 2014 r. i zrezygnował z żądania sporządzenia uzasadnienia wyroku oddalającego skargę i jego doręczenia, z uwagi na niewystarczające środki finansowe. Następnie pismem z dnia 4 marca 2014 r., zatytułowanym "zażalenie" skarżący wniósł o uchylenie zarządzenia z dnia 11 lutego 2014 r. wzywającego go do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, z uwagi na brak możliwości jej uregulowania. Pismo to, zgodnie z jego treścią, zostało potraktowane jako wniosek o umorzenie należności sądowych i przedstawione Dyrektorowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który zarządzeniem z dnia 19 marca 2014 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia jego wniosku z dnia 4 marca 2014 r. przez złożenie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach skarżącego oraz dochodach małżonka pozostającego we wspólności majątkowej ze skarżącym w terminie 14 dni od daty doręczenia pisma pod rygorem odmowy umorzenia należności sądowej. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 9 kwietnia 2014 r. (k-56), jednakże pomimo upływu zakreślonego terminu nie złożył on stosownego oświadczenia. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji zarządzeniem z dnia 27 maja 2014 r., zgodnie z art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.), zarządził ściągnięcie nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł. P. Z. uiścił opłatę kancelaryjną, jednakże wspomniane zarządzenie zaskarżył wnosząc zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący podniósł w nim, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został przez niego wycofany. Wskazał ponadto, że zgodnie z wymaganiami procedury sądowej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi powinien wezwać go do wniesienia opłaty w wysokości 100 zł pod rygorem oddalenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia, a samo uzasadnienie powinno być sporządzone pisemnie "w ramach" uiszczonego wpisu sądowego, wobec czego wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia z dnia 27 maja 2014 r. oraz o zwrot wniesionej opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 234 § 2 P.p.s.a., opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Samo więc literalne brzmienie tego przepisu wskazuje, wbrew twierdzeniom skarżącego, że w przypadku, gdy uzasadnienie orzeczenia sporządzane jest na wniosek strony, podlega opłacie kancelaryjnej. Nie pobiera się opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem podlegający doręczeniu z urzędu. Sąd z urzędu jest zobowiązany do sporządzenia uzasadnienia wyroku uwzględniającego skargę (art. 141 § 1 P.p.s.a.), co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Art. 234 § 2 P.p.s.a. stanowi ponadto, że w przypadku nieuiszczenia opłaty, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Zgodnie zaś z treścią § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że odpis wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek żądania strony, doręcza się bez względu na to – wbrew zarzutom podniesionym w zażaleniu - czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W art. 234 § 2 P.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a.). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 9 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483). Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył realizację przez strony postępowania zasady partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzając zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji. Sformułowanie "pobiera się", odnoszące się do opłaty kancelaryjnej, zawarte w art. 234 § 2 ustawy, oznacza obowiązek podjęcia działań przez sąd administracyjny, zmierzających do uiszczenia przez stronę wskazanej opłaty. Zarządzenie o wezwaniu strony skarżącej do uiszczeniu opłaty nie było w tym przypadku obligatoryjne, lecz wynikało z ekonomiki procesowej, pozwalając jednocześnie stronie skarżącej na uiszczenie opłaty bez narażania się na ściągnięcie jej w drodze egzekucji. Drugą kwestią wymagającą wyjaśnienia jest skuteczność oświadczenia strony o cofnięciu wniosku o sporządzenie uzasadnienia i wpływ tego oświadczenia na obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej. W przypadku, gdy skarżący chciał zrezygnować z wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku powinien ten wniosek cofnąć w sposób wyraźny przed sporządzeniem uzasadnienia. Cofnięcie bowiem wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po jego sporządzeniu nie rodzi skutków związanych z obowiązkiem ponoszenia opłat kancelaryjnych, tj. nie zwalnia z tego obowiązku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt II OZ 721/09). Z treści przepisu art. 234 § 2 P.p.s.a. wynika jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej związany jest ściśle ze sporządzeniem uzasadnienia i jego doręczeniem. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został skarżącemu wysłany w dniu w dniu 28 lutego 2014 r. (k-55), zatem oświadczenie skarżącego zawarte w piśmie z dnia 3 marca 2014 r., że cofa swój wniosek, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.