I OSK 1283/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-03-03
Skład orzekający: Bożena Popowska, Maciej Dybowski, Jerzy Krupiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód uzyskany przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy powinien być doliczony do dochodu z roku poprzedzającego, a całość podzielona przez 12 miesięcy i liczbę członków rodziny, czy też powinien być doliczony do dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sposób liczenia dochodu rodziny, zgodnie z którym dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jest doliczany do dochodu z roku poprzedzającego, a całość dzielona przez 12 miesięcy i liczbę członków rodziny, jest niezgodny z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd orzekł, że dochód ten powinien być powiększony o kwotę uzyskaną w miesiącu następującym po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeśli jest on uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu urodzenia dziecka. Organy odmówiły przyznania świadczeń, uznając, że dochód rodziny przekracza ustalone kryterium. Skarżąca argumentowała, że dochód jej męża, uzyskany z dwóch umów zlecenia, powinien być liczony jako średnia z kilku miesięcy, a nie tylko z jednego miesiąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że sposób liczenia dochodu był nieprawidłowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i oddalił skargę P. S. Odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia- Rybak po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 822/13 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 822/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Burmistrz Gminy K., działając m.in. na podstawie art. 4, art. 5, art. 6, art. 8 pkt 1, art. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej "u.ś.r."), orzekł o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na M. S.
Organ I instancji wskazał, że w dniu 2 sierpnia 2013 r. P. S. (dalej: "skarżąca", "strona") złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na M. S. Powodem odmowy przyznania skarżącej ww. świadczeń było przekroczenie kryterium dochodowego, wynikającego z art. 5 ust. 1 – 3 u.ś.r., tj. kwoty 539 zł. Burmistrz ustalił, iż dochody, jakie mąż strony uzyskał w 2011 r., stanowią dochód utracony. Skarżąca w 2011 r. nie uzyskiwała żadnych dochodów; na dzień składania wniosku była osobą bezrobotną, natomiast jej mąż J. S. był zatrudniony w firmie E. S.A. na podstawie umowy zlecenia od dnia 1 lutego 2013 r. i na dzień orzekania przez organ I instancji dalej tam pracował. Ze złożonego zaświadczenia o dochodzie netto męża skarżącej za miesiąc marzec 2013 r. wynika, że kwota dochodu wyniosła 2.481,66 zł. Rodzina strony składa się z czterech osób. Dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł 620,42 zł i przekroczył kryterium dochodowe o 81,42 zł.
W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wskazała, iż realnym, uśrednionym dochodem w skali roku powinno być wynagrodzenie średnie, wyliczone z wielu miesięcy, które przedstawiało się następująco: w lutym 2013 r. - 1.716,05 zł, w marcu 2013 r. – 2.481,66 zł, w kwietniu 2013 r. – 1.957,90 zł, w maju 2013 r. – 1.146,89 zł, w czerwcu 2013 r. – 1.220,37 zł i w lipcu 2013 r. – 1.505,11 zł. Decyzją z dnia 17 września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podało, iż z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że strona jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku. W roku poprzedzającym bieżący okres zasiłkowy, tj. w 2011 r., nie uzyskała dochodu. Z kolei jej mąż J. S. był zatrudniony w okresie od 2 sierpnia 2010 r. do 30 maja 2011 r. i od 1 marca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., a dochody z tytułu tego zatrudnienia zostały utracone. Od dnia 1 lutego 2013 r. mąż skarżącej podjął zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia i w miesiącu marcu 2013 r. uzyskał dochód brutto w kwocie 3.410 zł, co stanowi 2.481,66 zł netto. Rodzina strony składa się z czterech osób (skarżąca, jej mąż oraz dwoje dzieci), a zatem po przeliczeniu na osobę uzyskany w miesiącu marcu 2013 r. dochód wyniósł 620,42 zł. Kolegium wywiodło, iż zgodnie z art. 5 ust. 4b u.ś.r., dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, a tym samym i dodatków do tego zasiłku, w sytuacji osiągnięcia dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód ten ustala się biorąc pod uwagę dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód tej jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Tak więc o tym, z jakiego okresu wylicza się dochód do ustalenia świadczeń rodzinnych w sytuacji podjęcia pracy i osiągnięcia z tego tytułu dochodu, stanowi przepis ustawy, a nie uznanie (dowolność) organu przyznającego świadczenie. Dochód przypadający na członka rodziny w skali miesiąca, uprawniający do zasiłku rodzinnego i w następstwie dodatków do tego zasiłku, wynosi 539 zł. W przedmiotowej sprawie kwota ta została przekroczona o 81,42 zł. Kwota ta przekracza również kwotę 77 zł, stanowiącą najniższy zasiłek rodzinny w bieżącym okresie zasiłkowym. Uniemożliwia to również skorzystanie z prawa przewidzianego w art. 5 ust. 3 u.ś.r. w sytuacji, gdy przekroczenie dochodu na osobę w rodzinie jest równe lub niższe niż najniższy zasiłek rodzinny. Wówczas świadczenie to przysługuje, gdy przysługiwało w poprzednim okresie zasiłkowym.
Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie Kolegium złożyła skarżąca podnosząc, że jej mąż posiadał dwie umowy zlecenia. W ramach drugiej umowy, która została zawarta w dniu 1 maja 2013 r., dochód netto za miesiąc czerwiec wyniósł 1.220,37 zł. Krzywdzące jest dla niej naliczanie dochodu netto za miesiąc marzec w wysokości 2.481,66 zł.
Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Sąd wskazał, że materię utraty i uzyskania dochodu regulują przepisy art. 5 ust. 4 - 4b u.ś.r. W przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 5 ust. 4 u.ś.r., bowiem mąż skarżącej utracił dochód w 2011 r. i w 2012 r., gdyż jego zatrudnienie ustało odpowiednio w dniu 30 maja 2011 r. (świadectwo pracy k. 7 akt administracyjnych) i 31 grudnia 2012 r. (zaświadczenie k. 9 akt administracyjnych) oraz art. 5 ust. 4b u.ś.r., ponieważ podjął on następnie zatrudnienie na umowę zlecenie od dnia 1 lutego 2013 r. Uzyskał zatem nowy dochód po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (w tym wypadku okres zasiłkowy obejmuje okres od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r.). Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi jednak sposób wyliczenia dochodu rodziny skarżącej, uprawniającego do zasiłku rodzinnego. W ocenie organów orzekających w sprawie, skoro mąż strony podjął zatrudnienie od dnia 1 lutego 2013 r., to wiążącym dla ustalenia dochodu rodziny jest dochód za miesiąc marzec 2013 r. Niewątpliwie na podstawie art. 5 ust. 4b u.ś.r., punktem wyjścia do wyliczenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, który jest podstawą do przyznania zasiłku rodzinnego, w sytuacji rodziny skarżącej jest wysokość wynagrodzenia jej męża z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, tj. z marca 2013 r.
Sąd nie podzielił jednak sposobu liczenia dochodu rodziny uprawniającego do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, dokonanego przez organy administracji obu instancji. Wskazał, że z literalnego brzmienia przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r. wynika, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do ustalania prawa do zasiłku rodzinnego, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Zastosowanie jednakże tego przepisu wprost, z pominięciem reguł wynikających z ustawy (ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym) oznaczałoby, iż o przyznaniu świadczenia rodzinnego decydowałyby nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie (uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym) oraz dochodu uzyskanego przez członka rodziny za pełny przepracowany miesiąc. Natomiast, skoro ustawową podstawą do przyznania świadczenia rodzinnego jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4 b u.ś.r., dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. W ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód, jak przewiduje to art. 5 ust. 4 b ww. ustawy w sposób realizujący jej cele i umożliwiający uzyskanie świadczenia. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany przez stronę czy członka rodziny późniejszy dochód z jednego miesiąca będzie w sposób zasadniczy decydował o prawie do zasiłku rodzinnego za okres wcześniejszy. Zdaniem Sądu, wskazana interpretacja jest zgodna z celami ustawy realizującej założenia art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, wedle którego państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.
W konkluzji Sąd stwierdził, że organy jedynie na podstawie dochodu uzyskanego przez męża skarżącej za miesiąc marzec 2013 r. ustaliły dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, co jest sprzeczne z wyżej przedstawioną wykładnią sposobu liczenia dochodu rodziny w związku z treścią art. 5 ust. 4b u.ś.r. Wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organy zastosują wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przedstawioną w rozważaniach niniejszego wyroku, przyjmując, iż dochód rodziny skarżącej za rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy wynosi 0 zł (dochód utracony za lata 2011 i 2012), zaś dochód uzyskany z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, tj. w marcu 2013 r. wynosi netto 2.481,66 zł. W celu ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie strony, liczonego w skali roku kalendarzowego, dochód ten (0 zł + 2.481,66 zł.) należy podzielić przez 12 miesięcy i liczbę członków rodziny skarżącej. Tak uzyskana wartość określać będzie faktyczny przeciętny miesięczny dochód członka rodziny skarżącej, osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4b u.ś.r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi P. S., ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji. Kolegium wniosło również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Wobec zaskarżonego orzeczenia sformułowało następujące zarzuty:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 4b u.ś.r., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód uzyskany powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny i w ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód,
2. naruszenie przepisów postępowania, tj.
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2013 r. wskutek błędnego przyjęcia, iż ww. decyzja narusza art. 5 ust. 4b u.ś.r.,
b) art. 151 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy skarga P. S. jako nieuzasadniona, winna zostać oddalona.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium podniosło, że ustawodawca od 1 stycznia 2012 r. precyzyjnie określił sposób liczenia dochodu dla potrzeb świadczeń rodzinnych. Zdefiniował pojęcie dochodu rodziny i dochodu członka rodziny oraz zmienił brzmienie art. 5 ust. 4 i 4a u.ś.r. i dodał ust. 4b. W przepisach tych ustawodawca jednoznacznie określił postępowanie w przypadku utraty dochodu, uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy i uzyskanie dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z art. 5 ust. 4b wyraźnie wynika, że w sytuacji określonej w tym przepisie dochód członka rodziny powiększa się o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Gdyby intencją ustawodawcy było, aby dochód uzyskany podzielić przez 12 miesięcy, to znalazłoby to odzwierciedlenie w tym przepisie, tak jak uczyniono to w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4a. Zdaniem Kolegium, przepis art. 5 ust. 4b u.ś.r. nie wymaga żadnych zabiegów interpretacyjnych, w związku z czym, za niezasadne uznało odwołanie się Sądu I instancji do art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż w świetle brzmienia art. 5 ust. 4b u.ś.r. i pozostałych przepisów tej ustawy dotyczących dochodu brak jest potrzeby odwoływania się do wykładni prokonstytucyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.
Skarga kasacyjna rozpatrywana w tych granicach zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesiony w niej zarzut błędnej wykładni prawa materialnego jest uzasadniony, gdyż przedstawiony w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji sposób liczenia dochodu rodziny w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jest niezgodny treścią art. 5 ust. 4b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej "u.ś.r.")
Rozważania w powyższej kwestii należy rozpocząć od wskazania, że przez dochód rodziny, w myśl art. 3 pkt 2 u.ś.r., rozumie się sumę dochodów członków rodziny. Z kolei dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a). Zgodnie natomiast z treścią art. 5 ust. 4b, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W praktyce oznacza to, że w sytuacji, gdy nie mamy do czynienia z utratą lub uzyskaniem dochodu, tj. z sytuacjami wskazanymi w art. 5 ust. 4-4b u.ś.r., należy po ustaleniu składu rodziny, dokonać operacji matematycznych polegających na:
1) ustaleniu rocznego dochodu każdego pojedynczego członka rodziny (osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy w rozumieniu art. 3 pkt 10),
2) podzieleniu rocznego dochodu każdego członka rodziny przez liczbę miesięcy, w których był uzyskiwany (tj. przez 12),
3) zsumowaniu przeciętnych miesięcznych dochodów wszystkich poszczególnych członków rodziny,
4) podzieleniu przez liczbę członków rodziny.
Uzyskany w efekcie tych czynności wynik należy porównać, w zależności od sytuacji, z obowiązującym kryterium dochodowym podstawowym bądź podwyższonym, którego przekroczenie zasadniczo będzie powodowało, że zasiłek rodzinny nie będzie się należał.
W art. 5 ust. 4-4b ustawy ustawodawca przewidział jednak sytuację zmian w strukturze dochodów rodziny, które winny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać na uzyskaniu dochodu lub też na jego utracie. Definicję legalną uzyskania dochodu zawiera art. 3 pkt 24 ustawy. Zmiany polegające na uzyskaniu dochodu mogą nastąpić:
- w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy,
- po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
W zależności od charakteru zamian w strukturze dochodów, jak i czasu ich powstania ustawodawca przewidział różne zasady modyfikowania wysokości dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu uprawnień do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. W rozpoznawanej sprawie, uzyskanie dochodu nastąpiło po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie zatem z art. 5 ust. 4b ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego, ale po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, przewidziano zasadę doliczenia do ustalonego dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód przez te osoby został po raz pierwszy osiągnięty.
Oznacza to, że przedstawiony w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji sposób liczenia dochodu rodziny w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zgodnie z którym w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ustawy dochód uzyskany powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny, jest niezgodny z jednoznaczną i niebudzącą wątpliwości treścią art. 5 ust. 4b u.ś.r. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) z dniem 1 stycznia 2012 r. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy (druk sejmowy Nr 3897), "zaproponowana zmiana pozwoli na precyzyjne określenie dochodu i przyznanie świadczeń rodzinom, których faktyczny dochód nie przekracza przyjętego w ustawach kryterium dochodowego. Wykazany zostanie dochód faktycznie otrzymywany, a nie dochód zaniżony, co miało miejsce w przypadku osób, które pod koniec roku podjęły dopiero pracę (po podziale ich rocznego dochodu przez liczbę miesięcy w roku wykazywany był dochód znacznie zaniżony względem dochodu faktycznie przez nich miesięcznie otrzymywanego)". Obecna regulacja prawna usuwa zatem istniejące wcześniej wątpliwości. Prawo do świadczeń rodzinnych ustalane jest na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w okresie pobierania świadczeń a nie przeciętnego dochodu uzyskiwanego w roku poprzednim, chyba że od poprzedniego roku nie zaszły zasadnicze zmiany w sytuacji dochodowej rodziny.
W świetle powyższych wywodów należało uznać, że przedstawiony w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji sposób liczenia dochodu rodziny w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jest niezgodny treścią art. 5 ust. 4b u.ś.r.
Uznanie, że istota sprawy dotyczyła właściwej wykładni przepisów prawa materialnego pozwala na stwierdzenie, że została ona w sprawie dostatecznie wyjaśniona. To z kolei daje podstawę do uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi. Skarga ta była niezasadna bowiem organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowej interpretacji omówionych wyżej przepisów, co doprowadziło je do trafnej konkluzji o przekroczeniu przez wnioskodawczynię kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 -3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kwalifikującego do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi P. S.. NSA odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości, na podstawie art. 207 § 2 ustawy P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło