II GSK 2293/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-02-18
Skład orzekający: Magdalena Bosakirska, Cezary Pryca, Andrzej Skoczylas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy na dziecko spełniające obowiązek szkolny poza szkołą (w ramach tzw. edukacji domowej) przysługuje dotacja oświatowa w wysokości jak na ucznia pobierającego naukę na co dzień w szkole?Ratio decidendi
Dotacja oświatowa, o której mowa w art. 90 ust. 2a ustawy o systemie oświaty, przysługuje na każdego ucznia, w tym na dziecko spełniające obowiązek szkolny poza szkołą (edukacja domowa), pod warunkiem, że szkoła realizuje w ograniczonym zakresie zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Szkoła ponosi koszty związane z organizacją nauczania, wydawaniem świadectw i przeprowadzaniem egzaminów klasyfikacyjnych, co uzasadnia przyznanie dotacji na takiego ucznia.Stan faktyczny
Fundacja prowadząca szkołę podstawową została zobowiązana do zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2011 r. Organ ustalił, że nadwyżka wynikała z nieprawidłowego wykazywania liczby uczniów oddziałów mniejszości narodowej, w tym uczennicy J. J., która spełniała obowiązek szkolny poza szkołą. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Fundacji, a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędziowie NSA Cezary Pryca Andrzej Skoczylas (spr.) Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Fundacji im. P.O. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 850/13 w sprawie ze skargi Fundacji im. P. O. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 20 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 850/13 (dalej wyrok z 20 czerwca 2014 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej WSA albo sąd I instancji) oddalił skargę Fundacji im. [...] z siedzibą we W. (dalej zwana Fundacją, Skarżącą albo Skarżącą kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (dalej SKO) z [...] sierpnia 2013 r., nr SKO [...] (dalej decyzja z [...] sierpnia 2013 r.) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia (dalej zwanego Prezydentem albo organem I instancji) z 12 października 2012 r., nr 4/12, znak [...] (dalej decyzja z [...] października 2012 r.), zapadłą w przedmiocie ustalenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2011 r.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy:
W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach od 19 do 30 marca 2012 r. oraz w dniach od 27 kwietnia do 15 maja 2012 r. przez Wydział Kontroli Urzędu Miejskiego W., obejmującej prawidłowość wykorzystania dotacji udzielonej skarżącej w 2011 r. na prowadzenie Szkoły Podstawowej "[...]" oraz Gimnazjum "[...]", organ I instancji ustalił, że kwota dotacji, przekazana zgodnie z wykazywaną liczbą uczniów w informacjach miesięcznych w 2011 r. przez osobę prowadzącą Szkołę Podstawową została pobrana w nadmiernej wysokości. Organ I instancji przyjął, że skarżąca we wrześniu i październiku 2011 r. nieprawidłowo wykazała liczbę uczniów w informacjach miesięcznych o aktualnej liczbie uczniów. Nieprawidłowości dotyczyły J. J., która na podstawie Decyzji Dyrektora Szkoły Podstawowej z dnia [...] maja 2011 r. otrzymała zgodę na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, a także zgodę na uczestnictwo w zajęciach lekcyjnych z języka hebrajskiego i kultury żydowskiej. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 90 ust. 2a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej u.s.o.) oraz art. 61 ust. 1 pkt 2 i art. 252 ust. 1 pkt 2, ust. 5 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2007 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2007 r., nr 157, poz. 1240 ze zm., dalej u.f.p.).
Decyzją z [...] października 2012 r. Prezydent ustalił do zwrotu do budżetu Miasta Wrocławia przez Fundację kwotę w wysokości 83.346 zł jako dotację pobraną w nadmiernej wysokości w 2011 r. wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych należnych od dnia następującego po terminie 15 dni od dnia wydania decyzji.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
SKO, utrzymując w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji, przytoczyło treść przepisów, które stanowiły podstawę prawną do udzielenia i rozliczenia przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego dotacji dla uczniów otrzymywanych przez szkoły, w tym również niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych, tj. u.s.o., przepisów uchwały Rady Miejskiej Wrocławia Nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji niepublicznym oraz publicznym szkołom i placówkom oświatowym, prowadzonym przez osoby fizyczne i prawne (dalej uchwała z 18 czerwca 2009 r.), art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 oraz art. 252 u.f.p. oraz rozporządzania Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz.U. 2010 r., nr 249, poz. 1659, dalej zwanego rozporządzeniem z 2010 r.).
Kolegium wyjaśniło, że stosownie do powołanych w decyzji przepisów, w tym algorytmu przyjętego w rozporządzeniu z 2010 r., wysokość subwencji oświatowej na uczniów oddziałów i szkół mniejszości narodowych i etnicznych w 2011 r. była zależna od liczby tych uczniów w oddziale. Dla szkół podstawowych, w których liczba uczniów w tych oddziałach nie przekracza 84, stawkę dotacji wylicza się na podstawie wagi "P10=1,50" i wynosiła ona kwotę 955,81 zł, natomiast dla szkół podstawowych, w których liczba uczniów w oddziałach przekraczała 84, przy wyliczeniu stawki dotacji należało uwzględnić wagę "P9=0,20", która wynosiła kwotę 458,79 zł.
Kolegium wyjaśniło, że z informacji złożonej przez osobę prowadzącą szkołę za wrzesień i październik 2011 r. wynikało, że liczba uczniów w tych miesiącach była wyższa o 1 uczennicę w stosunku do liczby uczniów wykazanej w korekcie informacji miesięcznej.
Według Kolegium, kwota dotacji na 1 ucznia w miesiącu wynosiła:
- 955,81 zł - dla uczniów oddziałów i szkół mniejszości narodowych w przypadku, gdy szkoła podstawowa nie liczyła więcej niż 84 uczniów w takich oddziałach,
- 458,79 zł - dla uczniów oddziałów i szkół mniejszości narodowych w przypadku, gdy szkoła podstawowa liczyła powyżej 84 uczniów w takich oddziałach,
- 382,32 zł - dla uczniów wykazanych jako uczniowie nieuczęszczający do oddziałów mniejszości narodowych.
Kolegium, wskazując na akta sprawy ustaliło, że skarżąca złożyła w 2011 r. 12 informacji miesięcznych o aktualnej liczbie uczniów w klasach I-VI w oddziałach mniejszości narodowej i etnicznej za każdy miesiąc, w tym w informacji za wrzesień wykazano 85 uczniów, a za październik 84 uczniów. W dniu 10 października 2011 r. skarżąca złożyła korektę informacji miesięcznej za wrzesień 2011 r., w której wykazała 84 uczniów szkoły podstawowej a w dniu 18 października 2011 r. złożyła kolejną korektę informacji miesięcznej za wrzesień 2011 r., w której wykazała 85 uczniów w klasach I-VI szkoły podstawowej, z tego 84, jako uczniów oddziałów i szkół mniejszości narodowych i etnicznych. Skarżąca – jak ustaliło Kolegium – złożyła również korektę informacji miesięcznej za październik 2011 r., w której wykazała 85 uczniów w klasach I-VI szkoły podstawowej, z tego 84, jako uczniów oddziałów i szkół mniejszości narodowych i etnicznych. Wszystkie korekty dotyczyły uczennicy J. J., którą pierwotnie wykazano jako uczennicę oddziału mniejszości narodowej a następnie jako uczennicę, która nie jest w oddziale mniejszości narodowej, a spełnia obowiązek szkolny poza szkołą.
W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy Kolegium ustaliło, że J. J. we wrześniu i w październiku 2011 r. była uczennicą Szkoły Podstawowej "[...]". Kolegium przyjęło, że J. J. w związku ze zmianą zasad odbywania nauki, nie utraciła statusu ucznia Szkoły "[...]", uczęszczała bowiem na zajęcia z języka hebrajskiego i kultury żydowskiej, a więc była faktycznym i rzeczywistym uczniem i że w związku z uczęszczaniem na zajęcia, należało wykazywać ją w informacjach miesięcznych, jako uczennicę oddziału mniejszości narodowej. Według Kolegium, udzielenie zezwolenia na tzw. edukację domową dotyczyło jedynie pozaszkolnej formy kształcenia, tj. spełniania obowiązku szkolnego poza szkołą i nie pozbawiło dziecka statusu ucznia. J. J. – jak zaznaczyło – nie została skreślona z listy uczniów Szkoły "[...]" i w konsekwencji powinna być wykazywana w informacjach miesięcznych za 2011 r. jako uczennica oddziału mniejszości narodowej.
Kolegium ustaliło, że należna szkole dotacja wynosiła we wrześniu 2011 r. 42.027,09 zł, z tego na uczniów klas I-VI 38.997,15 zł, natomiast w październiku 2011 r. 42.363,75 zł, z tego na uczniów klas I-VI 38.997,15 zł.
W skardze wniesionej do WSA skarżąca domagała się "zmiany zaskarżonej decyzji" przez uchylenie decyzji wydanej przez organ I instancji i umorzenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę w niniejszej sprawie WSA podkreślił, że z niekwestionowanych w sprawie ustaleń faktycznych wynikało, że w 2011 r. skarżąca złożyła 12 informacji miesięcznych o aktualnej liczbie uczniów w klasach I – IV w oddziałach mniejszości narodowej i etnicznej, przy czym w informacji za wrzesień 2011 r. wykazała 85 uczniów, natomiast w informacji za październik 2011 r. 84 uczniów. W dniu 10 października 2011 r. skarżąca złożyła korektę informacji miesięcznej za wrzesień, w której wykazała 84 uczniów, natomiast w kolejnej korekcie informacji miesięcznej za wrzesień 2011 r., złożonej w dniu 18 października 2011. wykazała 85 uczniów w klasach I – VI Szkoły Podstawowej, z tego 84, jako uczniów oddziałów i szkół mniejszości narodowej i etnicznej. Wszystkie korekty informacji dotyczyły J. J., która pierwotnie została wykazana jako uczennica oddziału mniejszości narodowej i etnicznej. W rezultacie, jak wynikało z dokonanych ustaleń, kwota dotacji wypłaconej we wrześniu i październiku 2011 r. na uczniów klas I – IV wyniosła z uwzględnieniem dokonanych korekt [...] zł, podczas gdy dotacja należna, uwzględniająca rzeczywistą liczbę uczniów tych klas za te miesiące wynosiła [...] zł. W przypadku ustalenia, że J. J. była uczennicą oddziału mniejszości narodowej i etnicznej – szkoła podstawowa liczyłaby 85 uczniów, natomiast ustalenie, że nie była ona uczennicą – szkoła liczyłaby 84 uczniów.
Ustalenie rzeczywistej liczby uczniów oddziału mniejszości narodowej i etnicznej miało istotne znaczenie do wyliczenia należnej dotacji z uwagi na algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2011, przyjęty w rozporządzeniu z 2010 r.
Organy obu instancji ustaliły, że w dniu 21 stycznia 2011 r. została zawarta pomiędzy rodzicami J. J. a skarżącą umowa o kształcenie w Szkole Podstawowej "[...]" (zał. nr 7 do protokołu kontroli). Zakres świadczeń został określony w "Zasadach i warunkach kształcenia dzieci i młodzieży w szkołach prowadzonych przez Fundację Kultury i Edukacji Żydowskiej G. i w ramach czesnego uczniowi oferowano: "zajęcia dydaktyczne objęte programem nauczania, zajęcia dodatkowe wyrównawcze, konsultację indywidualną, opiekę świetlicową, bibliotekę, opiekę psychologa i pedagoga, diagnozę logopedyczną i pomoc logopedy, dodatkowe materiały dydaktyczne kopiowane, dodatkowe materiały dydaktyczne do nauki języka hebrajskiego i historii żydowskiej a także do zajęć z kultury żydowskiej oraz pomoc i opiekę nauczyciela, stały dostęp do sieci internetowej, legitymację szkolną, basen (§ 3 Zasad).
J. J., jak wynikało z poczynionych niewadliwie ustaleń, opartych na dokumentacji szkolnej, w tym księgi uczniów, została ujęta we wrześniu 2011 r. w dzienniku klasy I Szkoły i z adnotacji w tym dzienniku wynikało, że była obecna na zajęciach lekcyjnych we wrześniu 2011 r. przez 16 dni. W październiku 2011 r. rubryki przeznaczone na wpis obecności zostały wykreślone ciągłą linią. Natomiast od listopada 2011 r., gdy liczba uczniów szkoły zmniejszyła się o 2 osoby, J. J. była już wykazywana w informacjach miesięcznych, jako uczennica oddziału mniejszości narodowej i etnicznej. Skarżąca, od listopada 2011 r. podawała bowiem, jako łączną liczbę uczniów w tym oddziale 83 uczniów (zał. nr 8 i 9 do protokołu kontroli).
Zdaniem sądu I instancji, z zarzutami skargi i przedstawioną w niej argumentacją nie można się zgodzić. Organy administracji obu instancji zasadnie ustaliły, że J. J., mimo że na podstawie decyzji Dyrektora Szkoły otrzymała zgodę na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, pozostawała nadal "uczniem" w rozumieniu przepisów ustawy o systemie oświaty.
W ocenie WSA brak jest w świetle niebudzącej wątpliwości treści art. 90 ust. 2a u.s.o. podstaw prawnych do tego aby różnicować dotację w zależności od tego czy uczeń danej szkoły realizuje obowiązek szkolny w szkole, czy też – pozostając nadal uczniem – realizuje ten obowiązek poza szkołą, na podstawie decyzji dyrektora szkoły. Organy obu instancji zasadnie zatem przyjęły, że "uczniem" w rozumieniu powołanego wyżej przepisu był także uczeń, który na podstawie decyzji dyrektora szkoły, wydanej na wniosek rodziców, (art. 16 ust. 8 u.s.o.) spełniał obowiązek szkolny poza szkołą.
Za przyjętą wykładnią przemawia nie tylko użyty w treści powołanego wyżej przepisu "każdy uczeń" ale także treść art. 16 ust. 13 u.s.o. i wynikające z tego przepisu prawo dziecka spełniającego obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą do uczestniczenia w szkole w nadobowiązkowych zajęciach pozalekcyjnych, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 4 (w brzmieniu obowiązującym w 2011 r.), tj. w nadobowiązkowych zajęciach pozalekcyjnych.
Sąd I instancji odnosząc się następnie do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, uznając je za niezasadne, wskazał, ze zaskarżona decyzja z [...] sierpnia 2013 r. nie narusza prawa.
W skardze kasacyjnej z 20 sierpnia 2014 r. Fundacja reprezentowana przez radcę prawnego zaskarżyła wyrok z 20 czerwca 2014 r. w całości oraz wniosła o jego uchylenie i rozpoznanie merytoryczne skargi, a w konsekwencji wydanie orzeczenia umarzającego postępowanie w sprawie zwrotu do budżetu Miasta Wrocławia dotacji za rok 2011 r. pobranej w nadmiernej wysokości, tj. w kwocie [....] zł oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego według norm, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżąca kasacyjnie zarzuciła sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj.:
1) art. 90 ust. 2a w zw. z art. 90 ust. 3d oraz art. 16 ust. 8 do 14 u.s.o., przez przyjęcie, wbrew wykładni celowościowej przepisów zawartych w art. 90 w/w ustawy, że na dziecko spełniające obowiązek szkolny poza szkołą przysługują dotacje jak na ucznia szkoły, który na co dzień pobiera w niej naukę, gdy zaprzecza temu przede wszystkim treść normy opisana w art. 90 ust. 3d u.s.o., która wskazuje na to, czemu dotacje winny służyć – dofinansowaniu zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Jeżeli zatem, w przypadku dzieci, które spełniają obowiązek szkolny poza szkołą – szkoła nie wypełnia zadań w zakresie wychowania, opieki i jedynie w sposób ograniczony – w zakresie kształcenia – dotacje winny być zmniejszone lub całkowicie nienależne,
2) §7 ust. 1 w zw. z §1 uchwały z 18 czerwca 2009 r., przez przyjęcie, że dziecko, które wykonuje obowiązek szkolny poza szkołą jest uczniem danej szkoły, na którego przysługują dotacje tak jak na uczniów spełniających obowiązek szkolny w szkole. W tym miejscu należy podkreślić, że pominięto w treści formularzy opracowanych przez Gminę Wrocław, będących załącznikami do rzeczonej uchwały Rady Miejskiej, dzieci spełniające obowiązek szkolny poza szkołą, operując w nich nazewnictwem "uczeń" (w domyśle – szkoły), które nie przystaje swoją treścią do pojęcia "dziecka spełniającego obowiązek szkolny poza szkołą", będącego bez wątpienia "uczniem" w potocznym rozumieniu tego słowa – osobą pobierającą naukę, jednakże nie można go traktować, jako ucznia danej szkoły, bowiem nauka pobierana jest przez niego w systemie pozaszkolnym. Przypadek dziecka – J. J., który stał się, w zasadzie, podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest precedensem w dotychczasowym systemie udzielania dotacji i jako taki wymaga szczególnych rozwiązań,
3) treści stosunku prawnego łączącego rodziców dziecka – J. J. ze Szkołą Podstawową, poprzez zdefiniowanie jej jako standardowej umowy na świadczenie usług oświatowych, gdy faktyczne cechy stosunku prawnego łączącego strony, ujawnione w praktyce świadczyły jednoznacznie o innej formie usług – wykonywania obowiązku szkolnego poza szkołą, zgodnie z intencjami stron umowy, które zostały całkowicie pominięte przez WSA, analizujący jedynie umowę pod kątem jej literalnego brzmienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
W skardze kasacyjnej sformułowano wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego, które sprowadzają się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 90 ust. 2a w zw. z art. 90 ust. 3d oraz art. 16 ust. 8 do 14 u.s.o. oraz §7 ust. 1 w zw. z §1 uchwały z 18 czerwca 2009 r. Podstawowym zagadnieniem prawnym, które znalazło się u podstaw wszystkich sformułowanych zarzutów kasacyjnych, było ustalenie czy dotacja oświatowa (w wysokości jak na ucznia szkoły, który na co dzień pobiera w niej naukę) przysługuje na dziecko spełniające obowiązek szkolny poza szkołą (w ramach tzw. kształcenia / edukacji domowej).
Zgodnie z art. 90 ust. 1 u.s.o. niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy. W myśl art. 90 ust. 2a u.s.o. dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego, o której mowa w ust. 1 i 2, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym składzie zgodnie z art. 90 ust. 2a u.s.o. wskazane wyżej dotacje przysługują na każdego ucznia, a faktyczna liczba uczniów powinna być ustalana w oparciu o dokumentację przebiegu nauczania.
Uczeń niepublicznej szkoły podstawowej o uprawnieniach szkoły publicznej, w stosunku do którego dyrektor wydał w trybie art. 16 ust. 8 u.s.o. decyzję o spełnianiu obowiązku szkolnego poza szkołą (w ramach tzw. edukacji domowej) jest zatem uczniem tej szkoły i przysługuje na niego dotacja.
W orzecznictwie i doktrynie nie ma bowiem wątpliwości, że dotacja, o której mowa w art. 90 ust. 2a u.s.o., ma charakter dotacji podmiotowo-celowej (zob. M. Pilich, Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, System Informacji Prawej Lex 2015 - komentarz do art. 80 oraz wyrok NSA z 3 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1593/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z 9 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1616/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) . Dotacja przysługuje na każdego ucznia i w tym zakresie ma charakter podmiotowy, jednakże przeznaczona jest na dofinansowanie realizacji konkretnych zadań szkoły (kształcenie, wychowanie i opieka, w tym profilaktyka społeczna) i w tym zakresie przyznawana dotacja ma charakter celowy (art. 90 ust. 3d u.s.o. w brzmieniu obowiązujący do 31 grudnia 2013 r.). Przy czym dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki.
Zatem skoro więc w stosunku do ucznia spełniającego obowiązek szkolny w ramach tzw. edukacji domowej szkoła, choć w ograniczonym obszarze, realizuje jednak zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, które to zadania w odniesieniu do wydatków bieżących szkoły mogą być dofinansowane z dotacji. Dziecko takie otrzymuje bowiem świadectwo ukończenia poszczególnych klas danej szkoły po zdaniu egzaminów klasyfikacyjnych z zakresu części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie kształcenia, uzgodnionej na dany rok szkolny z dyrektorem szkoły, przeprowadzonych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 4 u.s.o. przez szkołę, której dyrektor zezwolił na spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą (art. 16 ust. 11 u.s.o.). Zatem na szkole ciąży obowiązek wydania świadectwa, przeprowadzenia egzaminów klasyfikacyjnych, uzgodnienia części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie kształcenia czy też dokonanie rocznej i końcowej klasyfikacji takiego ucznia (art. 16 ust. 12 u.s.o. - zob. wyrok WSA w Lublinie z 27 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 853/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto dziecko spełniające obowiązek szkolny poza szkołą ma prawo uczestniczyć w szkole w zajęciach rozwijających zainteresowania i uzdolnienia (co miało miejsce w ramach niniejszej sprawy), zajęciach dydaktyczno - wyrównawczych i specjalistycznych organizowanych dla uczniów wymagających szczególnego wsparcia w rozwoju lub pomocy psychologiczno - pedagogicznej (art. 16 ust. 13 w związku z art. 64 ust. 1 pkt 2 u.s.o.). W konsekwencji szkoły, które właśnie ze względu na odrębną organizację nauczania ponoszą określone koszty także wtedy, gdy dziecko spełnia obowiązek szkolny poza szkołą. Powoduje to, że mają prawo do otrzymania dotacji na takich uczniów, jak na ucznia szkoły, który na co dzień pobiera w niej naukę.
Mając powyższe na uwadze, należy podkreślić, że Sąd I instancji nie naruszył art. 90 ust. 2a w zw. z art. 90 ust. 3d oraz art. 16 ust. 8 do 14 u.s.o. oraz §7 ust. 1 w zw. z §1 uchwały z 18 czerwca 2009 r.
Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło