II GSK 1739/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędziowie NSA Magdalena Bosakirska Henryk Wach (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 1 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 26 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 3/14 w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 26 marca 2014 r. oddalił skargę D. W. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia [...] października 2013 r., w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] maja 2011 r. D. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. (dalej: organ I instancji) wniosek o przyznanie na 2011 rok płatności rolnośrodowiskowych w pakiecie "rolnictwo ekologiczne" w wariancie "uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania)", deklarując do pomocy finansowej z tego zakresu trzy działki rolne o łącznej powierzchni 4,96 ha. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. organ I instancji przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową w kwocie 3.918,40 zł, a następnie przekazał te środki w dniu 24 lutego 2012 r. na rachunek bankowy strony. W dniach 2-8 marca 2012 r. w gospodarstwie D. W. przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zadeklarowanej do płatności rolnośrodowiskowych powierzchni działek. Organ I instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., uchylił wcześniejsze rozstrzygnięcie i odmówił skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2011 r. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w K., po rozpatrzeniu odwołania D. W., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z dnia 19 września 2013 r. o sygn. akt II SA/Ke 500/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę skarżącego na rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Orzeczenie to strona zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże skarga kasacyjna nie została rozpoznana. Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011, przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011 w łącznej wysokości 3.918,40 zł, nakazując jej zwrot w terminie 14 dni od doręczenia tego rozstrzygnięcia przy jednoczesnym wskazaniu, że w przypadku braku uiszczenia tej kwoty w wyznaczonym terminie, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych. W odwołaniu od ww. decyzji skarżący podniósł, że rozstrzygnięcie to jest dla niego krzywdzące, jako że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał jeszcze jego skargi kasacyjnej, wywiedzionej od wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 500/13. Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w K. decyzją z dnia [...] października 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. rozpatrując skargę strony nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia, bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Sąd wskazał, że z akt administracyjnych wynikało, że strona celowo zgłosiła do płatności rolnośrodowiskowej grunty, które w 2011 r. nie spełniały kryteriów do jego przyznania. Dotyczy to w szczególności wykluczonej części działki rolnej B, gdzie stwierdzono plac budowy, a więc grunt na którym nie była prowadzona działalność rolnicza, tj. produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. O świadomym zgłoszeniu takiego terenu do płatności rolnośrodowiskowej świadczy w ocenie Sądu to, że budowę na tej działce skarżący rozpoczął już w 2010 r. – co zostało stwierdzone w raporcie z kontroli przeprowadzonej w 2010 r. Strona wiedziała więc, że część działki rolnej B zajęta jest pod budowę i w związku z budową nie była wykorzystywana i nie mogła być użytkowana rolniczo, ani też utrzymywana zgodnie z normami dobrej kultury rolnej. Ponadto podkreślono, że skarżący będąc wówczas pracownikiem ARiMR rozpatrującym m.in. wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, miał – w porównaniu do przeciętnego rolnika – znacznie większą świadomość obowiązujących w tym zakresie przepisów. Pomimo tego zgłosił do płatności grunty, które w 2011 r. nie spełniały kryteriów wymaganych do ich przyznania. W oparciu o tak sformułowany wniosek decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał wnioskodawcy płatności rolnośrodowiskowe w kwocie 3.918,40 zł. Reasumując w ocenie Sądu nie budziła wątpliwości prawidłowość decyzji organów obu instancji w przedmiocie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w kwocie 3.918,40 zł. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). D. W. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 p.p.s.a., zarzucając naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego: a) art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2008 r., poz.634 ze zm.) poprzez przyjęcie, że doszło do pobrania nienależnych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; b) art. 21 ust. 2 pkt 2, 3 i 4 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. nr 64, poz. 427 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) poprzez uznanie, że organ administracyjny przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i umożliwiający stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, podczas gdy skarżący był obecny tylko przy jednej z kontroli, a organ utrudniał mu dostęp do fotokopii z kontroli; c) art. 28 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie strona skarżąca jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011 w łącznej wysokości 3.918,40 zł, podczas gdy wykazała, iż środki przez niego pobranie nie miały charakteru nienależnych; 2) przepisów postępowania, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie wyjaśnień strony, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Z treści skargi kasacyjnej wynika, że kasator, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wie w jakiej sprawie wnosi skargę kasacyjną. Kasator kwestionuje procedury, które doprowadziły do odmowy przyznania mu płatności, a jako naruszone przepisy prawa wskazuje m.in. przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, które dotyczą płatności ONW. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia więc, że przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej są rozstrzygnięcia w sprawie określenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011, nie natomiast płatności ONW. Okoliczność, że płatności rolnośrodowiskowe na 2011 rok były nienależne wynika z ostatecznej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], którą to decyzją organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] stycznia 2013 r., o uchyleniu decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r. oraz odmawiającą skarżącemu przyznania tej płatności. Skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 500/13, a Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadome jest z urzędu, że skarga kasacyjna od powołanego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 220/14, jako całkowicie bezzasadna. W tym stanie rzeczy ostateczna decyzja o odmowie przyznania płatności jest prawomocna. Wskazana decyzja tworzy wiążący stan prawny, który w powiązaniu z niespornym faktem, że płatności rolnośrodowiskowe na 2011 r. zostały stronie wypłacone, stanowi punkt wyjścia do wydania obu decyzji w sprawie określenia kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Zasadność odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2011 r. nie jest już jednak przedmiotem rozważań, bowiem ta kwestia wskazanymi wyżej decyzjami i wyrokami została ostatecznie i prawomocnie przesądzona i nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Z uwagi na powyższe, wszystkie zarzuty dotyczące postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o odmowie przyznania płatności należy uznać za całkowicie bezprzedmiotowe i nieusprawiedliwione, bowiem nie mogą one być przedmiotem merytorycznych rozważań w rozpatrywanej sprawie. Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej była decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] i utrzymująca ją w mocy decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2013 r. [...] w przedmiocie ustalenia D. W. kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych do gruntów rolnych na 2011 r. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty kasacyjne dotyczące ustalenia przyczyn odmowy przyznania płatności ONW, a także wskazane jako naruszone przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz całe uzasadnienie skargi kasacyjnej nie dotyczą sprawy niniejszej, której przedmiotem jest zwrot płatności rolnośrodowiskowych wypłaconych nienależnie. W sprawie niniejszej kwestionowane mogłoby być jedynie zaistnienie warunków żądania zwrotu płatności nienależnych, jednakże tego kasator nie kwestionował, skupiając się na dowodzeniu, że płatności jednak były należne, choć ta kwestia została ostatecznie i prawomocnie przesądzona w innym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieusprawiedliwione co powoduje, że oparta na nich skarga kasacyjna musi zostać oddalona. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.