VIII SA/Wa 1141/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] października 2013 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania M. Ł. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. z [...] września 2013 r., znak: [...], odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad K. S.. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Prezydent Miasta R. decyzją z [...] września 2013 r. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad K. S.. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca pełni funkcję rodziny zastępczej niezawodowej dla K. S.. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje natomiast osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a także innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem organu, skarżąca, jako stryjeczna ciotka K. S. nie może być uznana za rodzinę zastępczą spokrewnioną, którą mogą tworzyć wyłącznie małżonkowie lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim, będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka. Brak jest, zatem podstaw do uznania, że spełnione zostały przesłanki zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, od których uzależnione jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Od decyzji skarżąca wniosła odwołanie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych i stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zgodnie, z którym rodzice naturalni i rodzice zastępczy mają takie same prawo, jeżeli rezygnują z zatrudnienia na rzecz opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki, stwierdziła, że spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Różnicowanie pozycji rodziców naturalnych i zastępczych narusza zasady równości wobec prawa. Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] października 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podtrzymał argumentację prezentowaną przez organ I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu przywołał unormowanie zawarte w art. 17 o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca nie mieści się w wyznaczonym przez przepis w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Wnioskodawczyni nie jest matką, siostrą ani krewną w linii prostej K. S.. Pomiędzy nią a osobą, którą się opiekuje nie występuje stosunek przysposobienia. Rodzinie zastępczej przysługiwałoby świadczenie pielęgnacyjne tylko wtedy, gdyby tworzyły ją osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy, czyli z tytułu obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym, a nie z tytułu sprawowania funkcji rodziny zastępczej niezawodowej. Opisana wyżej decyzja organu odwoławczego została zaskarżona przez skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu wskazała, że organy obydwu instancji zbadały tylko, czy spełnione zostały przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie zbadały natomiast, czy spełnione zostały przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Skarżąca wskazała, że zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez Sąd Rejonowy w R. Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...] września 2006 r., sygn. akt [...] została ustanowiona opiekunem K. S. i złożyła przyrzeczenie dnia [...] sierpnia 2006 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i nie może zostać uwzględniona. Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października 2013 r., którą organ utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej z tytułu opieki nad niepełnosprawną K. S.. Materialnoprawną podstawę dla wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że K. S. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] lipca 2010 r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe. Ponadto bezspornym było, że skarżąca została ustanowiona rodziną zastępczą, a także opiekunem prawnym dla K. S.. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w art. 17 ust. 1 ustawy ustawodawca doprecyzował krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje przede wszystkim osobom najbliższym, tj. matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka i osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną. Z kolei dalszym krewnym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko w przypadku, gdy nie ma osób najbliższych, albo osoby te nie mogą wypełnić swojego obowiązku. Zatem do świadczenia tego uprawnieni są krewni osoby wymagającej opieki i to z najbliższego kręgu, natomiast dalsi krewni tylko w warunkach precyzyjnie określonych w ustawie (obciążeni obowiązkiem alimentacyjnym). Osobom, które sprawują funkcje rodziny zastępczej niezawodowej nad osobą tej opieki wymagającą, ustawodawca uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie przyznał. Skarżąca jako stryjeczna ciotka K. S., nie może być uznana za rodzinę zastępczą spokrewnioną, bowiem w myśl art. 41 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. nr 149, poz. 887 ze zm.) rodzinę zastępczą spokrewnioną mogą tworzyć wyłącznie małżonkowie lub osoba nie pozostającą w związku małżeńskim, będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka. Spokrewniona rodzina zastępcza tworzona przez osoby inne niż wstępni i rodzeństwo, od 1 stycznia 2012 r. jest rodzina zastępczą niezawodową Skarżąca nie jest również opiekunem faktycznym dziecka w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta, bowiem zawiera w art. 3 pkt 14 legalną definicję tego pojęcia stanowiąc, że jest to osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Niewątpliwie w rozumieniu przepisów ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, instytucji opiekuna (art. 145 i nast. k.r.i o.), nie można utożsamiać z przysposobieniem (art. 114 i nast. k.r.i o.). W niniejszej sprawie brak jest podstaw, aby skarżąca mogła być uznana za opiekuna faktycznego. Należy, zatem uznać, że skarżąca nie należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, na co prawidłowo wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Ponadto, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. w razie umieszczenia osoby wymagającej opieki w rodzinie zastępczej, za wyjątkiem rodziny zstępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Zaistnienie tej okoliczności bezwzględnie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Podsumowując Samorządowe Kolegium Odwoławcze, prawidłowo uznało, że skarżąca nie spełniała ustawowych przesłanek pozwalających na przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle dokonanych rozważań nie może również zasługiwać na uwzględnienie zarzut, błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Członkom rodziny zastępczej sprawującym opiekę nad osobą niepełnosprawną, co do zasady nie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. Wyjątkiem jest rodzina zastępcza spokrewniona z dzieckiem. W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie tworzy dla osoby podopiecznej rodziny zastępczej spokrewnionej, a zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy podkreślić, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego nakładają na organ obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym, co oznacza, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu wymogów art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przy braku przesłanek wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy. Na marginesie należy zauważyć, iż rodzina zastępcza otrzymuje pomoc pieniężną na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149 poz. 887 ze zm). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.