III SA/Wr 924/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na pismo Zarządu Województwa D. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania ponownej weryfikacji wniosku o przyznanie środków finansowych na rozpoczęcie działalności I. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazuje sprawę do rozpatrzenia Samorządowi Województwa D.; II. zasądza od Samorządu Województwa D. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych kosztów postępowania. Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. K. uczynił pismo (nazwane przez skarżącego "decyzją") Urzędu Marszałkowskiego Województwa D. z dnia [...] grudnia 2013 r. (nr [...]), podpisane przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Gospodarki Urzędu Marszałkowskiego. W dokumencie tym nawiązano do – zgłoszonych w piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. – zastrzeżeń skarżącego dotyczących realizacji projektu "[...]". Skarżący zarzucił Zarządowi Województwa D.: I. naruszenie art. 30b ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.), polegające na niezastosowaniu tego przepisu wskutek niepouczenia skarżącego o możliwości wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy taki obowiązek spoczywa na organie administracji publicznej; II. sporządzenie regulaminu, będącego podstawą realizacji projektu, niezgodnie z przepisami ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, a mianowicie ograniczenie wszczęcia procedury odwoławczej wyłączenie w przypadku odrzucenia przez komisję wniosku, gdy tymczasem zasady procedury odwoławczej, w tym możliwość złożenia przez wnioskodawcę protestu, zostały uregulowane w tej ustawie, która nie ogranicza prawa wnioskodawcy do złożenia protestu jedynie w przypadku odrzucenia wniosku; III. dokonanie oceny złożonego wniosku w sposób naruszający prawo, a mianowicie: • przeprowadzenie badania i oceny wniosku w sposób dowolny, przekraczający granice uznania administracyjnego – przez niewskazanie w uzasadnieniu oceny wniosku motywów, jakimi kierowała się komisja dokonując oceny wniosku, w szczególności niewyjaśnienie jakiego w ocenie komisji doświadczenia lub kompetencji nie ma skarżący, co uniemożliwia stronie skarżącej zrozumienie przesłanek jakimi kierowała się komisja dokonująca oceny wniosku, a przy tym wskazuje na dokonywanie oceny wniosków na podstawie niejasnych i niezweryfikowanych kryteriów; • sporządzenie uzasadnienie oceny wniosku w sposób niespójny oraz wewnętrznie sprzeczny, co uzasadnia stwierdzenie, że nie doszło do prawidłowej, rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku skarżącego; • niewskazanie podpisów oraz danych personalnych osób, które dokonywały oceny wniosku skarżącego, co naruszę zasadę jawności oraz transparentności działania organów publicznych; • poinformowanie skarżącego o ocenie wniosku w szóstym dniu roboczym, a nie – jak wskazano w regulaminie – piątym. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o stwierdzenie, że realizacja projektu oraz ocena wniosku skarżącego zostały przeprowadzone w sposób naruszający prawo i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ właściwy oraz o zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący przypomniał, że w dniu [...] listopada 2013 r. wystąpił o przyznanie środków finansowych na rozpoczęcie działalności gospodarczej z projektu "[...]", organizowanego przez Wydział Gospodarki Urzędu Marszałkowskiego Województwa D. we współpracy z Agencją Rozwoju Społecznego "A" sp. z o.o., z siedzibą w L. W dniu [...] listopada 2013 r. skarżący otrzymał od Agencji Rozwoju Społecznego pismo datowane na dzień [...] listopada 2013 r., w którym poinformowano adresata o ocenie wniosku z dnia [...] listopada 2013 r. i podkreślono, że mimo uzyskania przez wnioskodawcę minimalnej liczby punktów niezbędnych do przyznania dofinansowania, skarżący nie otrzyma wsparcia ze względu na ograniczenie środków pieniężnych na ten cel. Wobec negatywnej oceny wniosku, skarżący złożył w dniu [...] listopada 2013 r. do Urzędu Marszałkowskiego Województwa D. pismo zatytułowane "zażalenie do realizacji projektu", w dniu [...] listopada 2013 r. zaś wystąpił do Agencji Rozwoju Społecznego "A" z pismem zatytułowanym "wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie środków finansowych na rozpoczęcie działalności gospodarczej". Urząd Marszałkowski Województwa D. udzielił skarżącemu odpowiedzi, w której lakonicznie ustosunkował się do zarzutów wskazanych w zażaleniu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Agencja Rozwoju Społecznego "A" zaś – w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. – wskazała, że regulamin przewiduje możliwość wniesienia odwołania jedynie w przypadku odrzucenia wniosku, a w pozostałym zakresie nie ustosunkowała się do argumentów podniesionych przez stronę skarżącą. Oba pisma skarżący odebrał dnia [...] grudnia 2013 r. Skarżący zauważył, że ani piśmie Urzędu Marszałkowskiego Województwa D., ani w piśmie Agencji Rozwoju Społecznego "A", nie zawarto pouczenia skarżącego o właściwej instytucji do wniesienia skargi oraz o wysokości opłaty sądowej od skargi od negatywnego rozstrzygnięcia sprawy, sposobie i terminie jej uiszczenia oraz konsekwencjach w przypadku uchybienia jej uiszczenia, gdy tymczasem taki obowiązek spoczywał na organach administracji. Zdaniem skarżącego wspomniane zaniechanie organu administracji publicznej stanowi naruszenie art. 30b ust. 9 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, według którego właściwa instytucja zarządzająca informuje wnioskodawcę na piśmie o wyniku rozpatrzenia jego protestu. Informacja ta zawiera w szczególności treść rozstrzygnięcia polegającego na uwzględnieniu albo nieuwzględnieniu protestu wraz z uzasadnieniem, zaś w przypadku nieuwzględnienia protestu – pouczenie o możliwości i terminie wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w art. 30c tej ustawy. Ponadto, zgodnie z § 11 pkt 29 regulaminu uczestnictwa w projekcie "[...]", "Po przeprowadzeniu oceny, Komisja Oceny Wniosków podejmuje decyzję o przyznaniu środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości, negocjacji wniosku lub jego odrzuceniu. Uczestnik projektu otrzyma pisemną informację o wynikach oceny wniosku w terminie 5 dni roboczych od dnia dokonania oceny, wraz z uzasadnieniem." Pismo Agencji Rozwoju Społecznego "A" (z dnia [...] listopada 2013 r.), dotyczące oceny wniosku skarżącego, nie informowało, która z trzech wymienionych wcześniej decyzji została podjęta, co wskazuje, że postępowanie w sprawie oceny wniosków było nie tylko niezgodne z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, lecz także z wewnętrznym regulaminem, sporządzonym i zatwierdzonym przez organizatora projektu. Ponadto skarżący otrzymał informację o ocenie swojego wniosku po sześciu dniach roboczych, a nie jak przewidywał regulamin – po pięciu, co również uchybiało regulaminowi. Skarżący zauważył przy tym, że regulamin przewidywał możliwość wniesienia odwołania jedynie w przypadku odrzucenia wniosku o przyznanie środków finansowych na rozpoczęcie działalności gospodarczej z przyczyn podanych w § 11 pkt 31 regulaminu. Uniemożliwienie stronie wszczęcia procedury odwoławczej narusza art. 30b ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Brak możliwości złożenia przez wnioskodawcę odwołania od decyzji podmiotu dokonującego oceny wniosku o dofinansowanie rozważał Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 12 grudnia 2011 r. (P 1/11) uznał za niekonstytucyjny m.in. art. 30b ust. 1 zdanie pierwsze i ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w zakresie w jakim dopuszcza uregulowanie środków odwoławczych przysługujących wnioskodawcy w toku postępowania o dofinansowanie z programu operacyjnego poza systemem źródeł powszechnie obowiązującego prawa, oraz art. 5 pkt 11 ustawy przez to, że dopuszcza uregulowanie praw i obowiązków wnioskodawców w trakcie naboru projektów finansowanych z programu operacyjnego poza systemem źródeł powszechnie obowiązującego prawa. Wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego zmieniono przepisy ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, w której ujednolicono reguły wszczęcia procedury odwoławczej przez wnioskodawcę w przypadku negatywnego rozpatrzenia wniosku. Znowelizowane przepisy weszły w życie w czerwcu 2013 r., regulamin zaś został zatwierdzony w lipcu 2013 r., a więc już po wejściu w życie tychże zmian. Okoliczności te jednoznacznie wskazują, że regulamin określający prawa i obowiązki wnioskodawców był niezgodny z ustawą, co wskazuje na wadliwość przeprowadzonej procedury. Cała procedura określona jest w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz w dokumentach wewnętrznych wydanych na podstawie tej ustawy. Nie oznacza to jednak, że procedura w tym zakresie może być całkowicie dowolna. Musi bowiem respektować standardy demokratycznego państwa prawa oraz zawierać obligatoryjne elementy, o których mowa w art. 30b i 30c wskazanej ustawy z 6 grudnia 2006 roku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 grudnia 2011 r., II SA/Bd 1217/11, publ. Legalis), regulamin zaś nie spełniał tych wymagań. W związku z zarzutem niezgodnej z prawem oceny wniosku, skarżący zauważył, że w uzasadnieniu oceny komisja nie wskazała motywów, jakimi kierowała się przy ocenie wniosku, w szczególności nie wyjaśniła jakiego – według komisji – doświadczenia lub jakich kompetencji nie ma skarżący. Ocena projektów powinna być dokonywana z uwzględnieniem zasady równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewnienia przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektów, o których mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Ocena ta musi być rzetelna i bezstronna, co wynika również z art. 31 tej ustawy. Merytoryczna weryfikacja projektu według kryteriów wartościujących opiera się na swobodnej ocenie, zbliżonej w swej istocie do uznania administracyjnego. To zaś oznacza, że wynik takiej oceny powinien być należycie uzasadniony, ze szczególnym wyjaśnieniem okoliczności, które zadecydowały i w jakim stopniu o przyznanej liczbie punktów w ramach poszczególnych kryteriów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2012 r. w sprawie V SA/Wa 2382/11, publ. Legalis). Odpowiedzi Urzędu Marszałkowskiego Województwa D. oraz Agencji Rozwoju Społecznego "A" na zażalenie i wniosek o ponowne rozpoznanie wniosku nie odnoszą się do wszystkich argumentów podniesionych przez skarżącego. Faktycznie nieweryfikowalna, nieodnosząca się do argumentacji wnioskodawcy, ocena merytoryczna złożonego przezeń projektu, dokonana przez instytucję zarządzającą, uzasadnia wniosek o przeprowadzeniu jej w sposób naruszający "prawo" w rozumieniu art. 30c ust. 3 pkt 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 marca 2012 r., II SA/Łd 175/12, publ. Legalis). Wykazane uchybienia uniemożliwiają stronie skarżącej zrozumienie motywów jakimi kierowała się komisja, dokonując oceny wniosku skarżącego, a nadto uzasadnia stwierdzenie, że nie doszło do wnikliwej i rzetelnej oceny stanu faktycznego, przedstawionego we wniosku skarżącego. W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa D. wniósł o odrzucenie skargi. Organ wyjaśnił, że skarga dotyczy Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, w zakresie którego Województwo D. – Wydział Gospodarki Urzędu Marszałkowskiego Województwa D. pełni rolę Beneficjenta, a D. Wojewódzki Urząd Pracy we W. pełni rolę Instytucji Wdrażającej. Program jest realizowany na podstawie m.in. przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Według art. 28 tej ustawy, w ramach programów operacyjnych mogą być dofinansowane projekty systemowe, konkursowe i indywidualne. Beneficjent, czyli Województwo D. – Wydział Gospodarki Urzędu Marszałkowskiego Województwa D., złożył do Instytucji Wdrażającej, czyli D. Wojewódzkiego Urzędu Pracy, wniosek o dofinansowanie projektu "[...]". Projekt ten, po uzyskaniu pozytywnej oceny, został przyjęty do realizacji w trybie systemowym. Podstawą dofinansowania tego projektu stanowi uchwała nr [...] Zarządu Województwa D. z dnia [...] lipca 2013 r., podjęta w trybie art. 28 ust. 2 w związku z art. 30 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Przepisy art. 30 a, art. 30 b i art. 30c tej ustawy dotyczą wyłącznie dofinansowania projektów wyłonionych w trybie konkursowym na podstawie art. 28 ust. 1 pkt. 3 ustawy, a nie projektów przyjętych do realizacji w trybie systemowym na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy. Stąd podstawa prawna skargi (art. 30 c ust. 1 ustawy) jest nieprawidłowa, a zarzut naruszenia art. 30b nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przepis ten nie dotyczy uczestników projektów. Wobec postanowień zawartych w art. 28, art. 30b i art. 30c ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, skarga nie zasługuje na uwzględnienie i powinna być odrzucona. W uzupełnieniu takiego zapatrywania organ wyjaśnił, że skarżący jest uczestnikiem projektu realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Poddziałanie 8.1.2 "[...]". Beneficjentem projektu jest Województwo D. – Wydział Gospodarki Urzędu Marszałkowskiego Województwa D. Projekt realizowany jest w partnerstwie z Agencją Rozwoju Społecznego "A" w L. oraz Agencją Rozwoju Regionalnego "B" w N. R. Projekt został wyłoniony do dofinansowania przez Instytucję Wdrażającą (D. Wojewódzki Urząd Pracy) i jest realizowany w trybie systemowym (zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt. 2 Ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju). W ramach projektu realizowane są następujące formy wsparcia: poradnictwo zawodowe, poradnictwo psychologiczne, szkolenia zawodowe, stypendia, dodatki relokacyjne, a także szkolenia, doradztwo i wsparcie finansowe dla osób, które chcą założyć działalność gospodarczą. Skarżący przystąpił do projektu w dniu [...] września 2013 r. i starał się o przyznanie dotacji (39 000 zł) na rozpoczęcie działalności gospodarczej w wysokości 39000 zł. W tym celu złożył w dniu [...] listopada 2013 r. wniosek o przyznanie środków finansowych na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Regulamin projektu, zatwierdzony przez Instytucję Wdrażającą, ustanawia m.in. procedurę oceny wniosków o przyznanie środków finansowych na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Jest to procedura stworzona na potrzeby projektu, niezależna od unormowań ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Beneficjent projektu, formułując zasady przyznawania środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej, kierował się – opracowanym przez Instytucję Pośredniczącą (Wydział Zarządzania Programem Operacyjnym Kapitał Ludzki Urzędu Marszałkowskiego Województwa D.) – dokumentem "Szczegółowe zasady realizacji wybranych form wsparcia w ramach Poddziałania 8.1.2" ze stycznia 2011 r. Środki finansowe na rozwój przedsiębiorczości przyznawane są w projekcie w trybie konkursowym. Nieadekwatne jest zdaniem organu utożsamianie trybu konkursowego, stworzonego na potrzeby projektu "[...]" z trybem konkursowym wskazanym w art. 28 ust. 1 pkt. 3 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Przepis ten określa rodzaje projektów, które mogą otrzymać dofinansowanie w ramach danego programu operacyjnego. Tym samym niemożliwe jest powoływanie się na wspomnianą ustawę przy wskazywaniu uchybień dotyczących procedury odwoławczej, określonej na potrzeby projektu. Zgodnie ze "Szczegółowymi zasadami realizacji wybranych form wsparcia Poddziałanie 8.1.2" wniosek o przyznanie środków finansowych na rozpoczęcie działalności gospodarczej może zostać odrzucony w przypadku, gdy podczas oceny wniosku Komisja stwierdzi, że planowana działalność gospodarcza jest wykluczona z uzyskania pomocy de minimis lub dostrzeże inne naruszenia zasad i przepisów uniemożliwiających udzielenie środków. Zapis ten został włączony do regulaminu projektu w § 11 ust. 31. Celem Beneficjenta projektu jest przyznanie środków jak największej liczbie uczestników, przy jednoczesnym zachowaniu racjonalnych przesłanek. Dodatkowo liczba udzielonych dotacji uzależniona jest od budżetu określonego na każdy rok realizacji projektu oraz harmonogramu. Wsparcie finansowe otrzymają wnioski, które uzyskały najwyższą liczbę punktów. Wpływ na liczbę udzielonych dotacji na założenie działalności gospodarczej ma kwota, którą dysponuje Partner na ten cel, o czym jest mowa w § 11 ust. 27 regulaminu projektu. W § 11 ust. 28 wskazano, że wnioski, które otrzymały pozytywną ocenę formalną i merytoryczną mogą nie uzyskać wsparcia finansowego z uwagi na przyznanie wsparcia wnioskom, które otrzymały większą liczbę punktów. W wyniku przeprowadzenia procedury oceny wniosków o przyznanie środków finansowych na rozpoczęcie działalności gospodarczej, wniosek skarżącego zajął 21 miejsce, przy czym 22 osoby starały się o dotację. Niezasadne było informowanie uczestników projektu o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jako środka odwoławczego w ramach realizowanego projektu. Skarżący został poinformowany o zasadach przyznawania środków na działalność gospodarczą na etapie przystąpienia do projektu. Uczestnicy projektu w momencie przystąpienia do projektu podpisują oświadczenie o zapoznaniu się z regulaminem. Z tych względów organ uznał, że wniosek o odrzucenie skargi wnioskodawcy jest uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: I. Nie można podzielić zapatrywania o niewłaściwości sądu administracyjnego w rozpoznawanym przypadku, a w konsekwencji zadośćuczynić wnioskowi organu przez odrzucenie skargi. II. Przy ocenie kwestionowanych przez skarżącego działań organu trzeba mieć na uwadze ustawę z dnia 19 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2013 r. poz. 714), która weszła w życie z dniem 28 czerwca 2013 r., z wyjątkiem przepisu art. 2 ust. 2 noweli obowiązującego od dnia ogłoszenia ustawy zmieniającej (24 czerwca 2013 r.) (art. 5 noweli), a więc przed złożeniem przez skarżącego wniosku (7 listopada 2013 r.) o przyznanie środków finansowych na rozpoczęcie działalności gospodarczej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet VIII – Regionalne kadry gospodarki, Działanie 8.1 – Rozwój pracowników i przedsiębiorców w regionie, Poddziałanie 8.1.2 – Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie. Ponieważ postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego toczyło się już pod rządem znowelizowanej ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, przeto w rozpoznawanej sprawie należało stosować unormowania w ich nowej wersji zarówno w zakresie środków odwoławczych, jak i w sferze zaskarżania działań właściwych jednostek organizacyjnych do sądu administracyjnego. Taki wniosek znajduje wsparcie również w postanowieniach art. 2 ustawy zmieniającej. Z jednej bowiem strony w art. 2 ust. 1 przyjęto, że "W przypadku programów operacyjnych na lata 2007-2013, w ramach określonego programu operacyjnego, przysługują środki odwoławcze w postaci protestu albo protestu i odwołania, wnoszone do właściwej instytucji rozpatrującej te środki, jakie obowiązywały dla danego programu operacyjnego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy", z drugiej zaś nakazano stosowanie wprost art. 30a ust. 3 (Właściwa instytucja, o której mowa w ust. 2, pisemnie informuje wnioskodawcę o wynikach poszczególnych etapów oceny jego projektu wraz z podaniem otrzymanej punktacji lub informacji o spełnieniu bądź niespełnieniu kryteriów wyboru projektów. Informacja ta zawiera uzasadnienie oceny, a w przypadku gdy ocena jest negatywna – także pouczenie o możliwości wniesienia protestu, w trybie i na zasadach określonych w art. 30b, zawierające wskazanie: 1) właściwej instytucji zarządzającej, do której należy wnieść protest; 2) terminu wniesienia protestu; 3) formy i trybu wniesienia protestu; 4) konieczności spełnienia wymogów formalnych, o których mowa w art. 30b ust. 6) i art. 30b (określającego tryb i zasady wnoszenia protestu) ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą (z uwzględnieniem art. 2 ust. 2 noweli), gdy wnioskodawcy w ramach określonego programu operacyjnego na lata 2007-2013 przysługiwał środek odwoławczy w postaci protestu (art. 2 ust. 3 noweli). W przypadku zaś, gdy wnioskodawcy w ramach określonego programu operacyjnego na lata 2007–2013 przysługiwał środek odwoławczy w postaci odwołania, instytucja rozpatrująca protest, w razie jego nieuwzględnienia, pisemnie informuje wnioskodawcę o możliwości wniesienia odwołania, przy czym przepisy art. 30a ust. 3 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stosuje się odpowiednio (art. 2 ust. 4 noweli). Tymczasem w żadnym z wystąpień adresowanych do skarżącego instytucje prowadzące postępowanie w zakresie Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki nie podjęły próby ustalenia i poinformowania wnioskodawcy o przysługujących mu środkach odwoławczych w kontekście unormowań zawartych w art. 2 noweli w związku z postanowieniami art. 30a, art. 30b i art. 30c ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Nie rozważono również, czy i ewentualnie jakie środki odwoławcze mogłyby przysługiwać wnioskodawcy według komunikatu Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 8 lipca 2013 r. w sprawie listy programów operacyjnych na lata 2007-2013 i przysługujących w ich ramach środków odwoławczych oraz instytucji właściwych do ich rozpatrzenia (M.P. z 2013 r. poz. 576). Konsekwencją dostrzeżonych zaniechań instytucji prowadzących postępowanie w zakresie oceny wniosku skarżącego było w istocie ograniczenie ustawowego uprawnienia skarżącego do przedstawienia i ponownego rozpatrzenia zarzutów dotyczących choćby sposobu i kryteriów zastosowanych przy ocenie wniosku, a w rezultacie pozbawienie wnioskodawcy prawa do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP), zwłaszcza gdy chodzi o kontrolę dystrybucji środków finansowych przewidzianych w programach operacyjnych. Wskazane uchybienia w procedurze odnoszącej się do wniosku skarżącego (brak pouczenia, o którym mowa w art. 30a ust. 3, art. 30b ust. 9 pkt 2 i art. 30i pkt 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju) nie mogły jednak oddziaływać negatywnie na prawo wnioskodawcy do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 30d ust. 3 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju). III. W obowiązującym stanie prawnym nie znajduje uzasadnienia, zawarta w odpowiedzi na skargę, sugestia, jakoby przyjęty do realizacji w trybie systemowym (art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju) projekt "[...]" – którego podstawę dofinansowania stanowi uchwała nr [...] Zarządu Województwa D. z dnia [...] lipca 2013 r., podjęta w trybie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 30 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju – wykluczał stosowanie art. 30a, art. 30b i 30c tej ustawy, ponieważ przepisy te dotyczą wyłącznie dofinansowania projektów wyłonionych w trybie konkursowym na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy, nie zaś projektów przyjętych do realizacji w trybie systemowym na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Należy bowiem zauważyć, że zakresem przedmiotowym ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju zostały objęte trzy rodzaje projektów, które mogą być dofinansowane w ramach programu operacyjnego, a mianowicie projekty: 1) indywidualne; 2) systemowe; 3) wyłonione w drodze konkursu (art. 28 ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju). Unormowania zawarte w art. 30c ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju nie dają podstaw do wnioskowania – jak sugeruje Zarząd Województwa D. –że skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje projekty wyłonione w trybie konkursowym (art. 28 ust. 1 pkt 3 tej ustawy), wyłączona została natomiast w przypadku wniosków realizowanych w ramach projektów systemowych (art. 28 ust. 1 pkt 2 tej ustawy), do których należy także Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007-2013. Skoro w art. 30c ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju nie ograniczono wprost zakresu przedmiotowego skargi do sądu administracyjnego, należy przyjąć, że przedmiotem zaskarżenia mogą być wnioski realizowane w ramach programu operacyjnego, obejmującego projekty indywidualne, systemowe i wyłonione w drodze konkursu. IV. Przy ponownym rozpatrywaniu i ocenie wniosku skarżącego jednostki organizacyjne uczestniczące w tej procedurze wskażą właściwy tryb odwoławczy, po wyczerpaniu którego skarżącemu będzie przysługiwała możliwość zaskarżenia podjętych w tym zakresie rozstrzygnięć. Wobec niezachowania i niewskazania w kwestionowanym postępowaniu właściwego dla Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 trybu odwoławczego i skargowego, odnoszenie się przez Sąd do zarzutów związanych z merytoryczną oceną wniosku skarżącego byłoby przedwczesne. V. Z tych względów – stosownie do dyspozycji art. 30c ust. 3 pkt 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju – należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. Podstawę rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II sentencji stanowiły unormowania zawarte w art. 30e ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w zw. z art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).