III SA/Łd 1269/13

WyrokWSA w Łodzi2014-02-21

Skład orzekający: Ewa Alberciak, Małgorzata Łuczyńska, Krzysztof Szczygielski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spłata pożyczki zaciągniętej w związku z przestępstwem wyłudzenia, a także ustanowiona rozdzielność majątkowa między małżonkami, powinny być uwzględnione przy ustalaniu dochodu rodziny na potrzeby przyznania stypendium szkolnego?
Ratio decidendi
Spłata pożyczki zaciągniętej w związku z przestępstwem wyłudzenia nie może być odliczona od dochodu rodziny przy ustalaniu kryterium dochodowego do przyznania stypendium szkolnego, ponieważ przepisy ustawy o pomocy społecznej określające katalog wyłączeń z dochodu mają charakter zamknięty i nie przewidują takiej możliwości. Rozdzielność majątkowa między małżonkami nie ma znaczenia dla ustalenia dochodu rodziny, jeśli małżonkowie wspólnie zamieszkują i gospodarują.
Stan faktyczny
Rodzina uczennicy A. B. ubiegała się o przyznanie stypendium szkolnego. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego. Rodzina utrzymywała, że dochód jest uszczuplony przez spłatę pożyczki zaciągniętej w związku z przestępstwem wyłudzenia oraz przez ustanowioną rozdzielność majątkową między małżonkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że spłata pożyczki i rozdzielność majątkowa nie wpływają na ustalenie dochodu rodziny w rozumieniu przepisów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 21 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2014 roku sprawy ze skargi A. B. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] , wydaną na podstawie art. 90d ust. 1,7,8, art. 90n ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2004r. nr 256, poz. 2572 ze zm.), Wójt Gminy [...] odmówił przyznania A. B. świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym w postaci stypendium szkolnego. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że analiza wniosku i dołączonych do niego dokumentów wykazała, że P. B. zamieszkuje wspólnie z żoną – A. B., synem A. i córką A. Źródło utrzymania rodziny stanowią renta P. B. i jego żony w łącznej wysokości 1 171,84 zł miesięcznie. Ponadto rodzina pobiera zasiłek pielęgnacyjny przyznany na P., A. i córkę A. w łącznej kwocie 459 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny przyznany na córkę i syna wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w łącznej wysokości 263 zł miesięcznie. Organ wskazał, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota 456 zł, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 182 ze zm.). Łączny miesięczny dochód w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 1 893,84 zł netto, co w przeliczeniu na członka rodziny wynosi 473,46 zł. Ustawa o systemie oświaty odsyła w zakresie ustalania dochodu rodziny ubiegającej się o stypendium szkolne do art. 8 pkt 3-13 ustawy o pomocy społecznej i nie przewiduje w tym zakresie wyjątków. Organ wyjaśnił, że P. B. w trakcie prowadzonego postępowania podnosił, że dochód jego rodziny jest uszczuplony z powodu spłaty pożyczki zaciągniętej w związku z popełnieniem wobec rodziny przestępstwa wyłudzenia. Jednakże katalog wyłączeń zawarty w przepisie art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej ma charakter zamknięty i określa w sposób definitywny czego nie wlicza się do dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy. W przepisie tym nie przewidziano, że nie wlicza się do dochodu spłaty pożyczki, nawet jeśli jej zaciągnięcie było wynikiem przestępstw. Przekroczenie kryterium dochodowego, choćby nieznaczne, nie daje podstawy do przyznania uczniowi stypendium szkolnego. Od powyższej decyzji P.B. wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi I instancji oparcie rozstrzygnięcia na nieznacznie przekraczających dochodach czteroosobowej rodziny i nierozważenie całokształtu trudnej sytuacji rodziny. Podniósł, że co miesiąc spłaca kwotę 120 zł w związku z popełnieniem przestępstw wyłudzenia na szkodę jego rodziny. Wskazując na trudną sytuację materialną i zdrowotną rodziny oraz na wydatki, jakie ponosi na zakup leków i koszty specjalistycznego leczenia, podkreślił, że organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie rozważył w sposób dostateczny trudnej sytuacji rodziny i nie uwzględnił okoliczności spłaty rat pożyczki, pomimo że: "niepełnosprawnym osobom wymagającym leczenia organy państwowe powinny pomagać i wspierać je". Ponadto podał, że prawomocnym wyrokiem Sąd Rejonowy w [...] ustanowił rozdzielność majątkową pomiędzy małżonkami, co oznacza, że po odliczeniu dochodu żony, dochód rodziny jest niższy niż kryterium dochodowe pozwalające na przyznanie stypendium szkolnego. Kwota pożyczki, która została zaciągnięta na spłatę zobowiązań powstałych na skutek wyłudzenia pieniędzy od żony są przypisane żonie, a więc w przypadku istniejącej rozdzielności majątkowej kwota rat pożyczki powinna być odliczona od dochodów rodziny. Podniósł także, że przy rozdzielności majątkowej pomiędzy nim i zamieszkującą z nim żoną, z którą wspólnie sprawuje opiekę nad dziećmi, nie istnieje obowiązek prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, a tym bardziej wliczania do dochodów rodziny renty żony. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty, stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. Z ust. 7 i 8 tego artykułu wynika, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. 456 zł i jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym i motywacyjnym. Ustawa o pomocy społecznej w art. 8 ust. 3 i 4 zawiera objaśnienie pojęcia dochodu. W myśl tych przepisów za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób, Stosownie zaś do treści art. 8 ust. 4 ustawy, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Z akt sprawy wynika, że w dniu 10 września 2013r. P. B. złożył wniosek o przyznanie stypendium szkolnego dla A. B. We wniosku tym wskazał, że jego rodzina składa się z 4 osób. Oprócz wnioskodawcy w skład rodziny wchodzą: żona A.B. oraz dzieci: A.B. i A. B.W. dodatkowym oświadczeniu z dnia 10 września 2013 r., podpisanym przez P.B. i A. B., małżonkowie wskazali na comiesięczne uszczuplenie dochodu rodziny z powodu spłaty rat pożyczek zaciągniętych w związku z przestępstwami wyłudzeń na szkodę rodziny. Poinformowali, że w związku z wyłudzeniami toczy się postępowanie karne, a prawomocnym wyrokiem z dnia 7 lutego 2013r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił rozdzielność majątkową pomiędzy P. B. a A. B. z dniem 16 czerwca 2011r. Strony oświadczyły, że pomimo rozdzielności majątkowej prowadzą wspólne gospodarstwo domowe ze względu na ich małoletnie dzieci. Wskazali, że na dochód rodziny składa się: renta A. B. w wysokości 610 zł, renta P. B. w wysokości 560 zł, zasiłek rodzinny na córkę A. w kwocie 106 zł, zasiłek pielęgnacyjny P. B., A. B. i A.B. w kwocie po 153 zł na osobę, zasiłek rehabilitacyjny na A. B. w kwocie 80 zł i zasiłek rodzinny na A. B. w kwocie 77 zł. Rodzina ponosi różne opłaty i zobowiązania finansowe, koszty leczenia i dojazdów do lekarzy, a także wydatki na zakup obuwia i odzieży. Ponosi wydatki z tytułu abonamentu telewizyjnego, koszty wywozu odpadów komunalnych, opłaty za dwa telefony komórkowe, koszty zużycia energii elektrycznej, wody oraz koszty ubezpieczenia, podatku z tytułu posiadania nieruchomości i budynków, zakupu butli gazowych, składek szkolnych, koszty zakupu przyborów i artykułów szkolnych. Poza tym rodzina ponosi wydatki na zakup mleka, witamin, leków, ubrań i środków higienicznych dla syna. Córka A. korzysta z pomocy pedagoga i logopedy, co generuje koszty dojazdu do specjalistów. W kolejnym oświadczeniu z dnia 22 października 2013 r. P. B. podniósł, że w pełni podtrzymuje złożony wniosek o przyznanie stypendium szkolnego dla A. B. Wskazał, że sytuacja rodziny nadal jest bardzo trudna, a dochody i zobowiązania rodziny nie uległy zmianie. Dochód rodziny nieznacznie przekracza kryterium dochodowe, jednakże z uwagi na spłatę comiesięcznych rat zaciągniętej pożyczki dochód rodziny jest uszczuplony o kwotę 120 zł miesięcznie, która powinna być odliczona od dochodu rodziny. Organ II instancji wskazał, że skoro wniosek o przyznanie stypendium szkolnego złożony został we wrześniu 2013 r., to należało ustalić sumę miesięcznych przychodów rodziny z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, tj. z sierpnia 2013 r. W sierpniu 2013 r. dochód rodziny wyniósł 1 893,84 zł, co w przeliczeniu na członka rodziny wynosi 473,46 zł. Na dochód ten składają się: renty P. B. i A. B. w łącznej miesięcznej wysokości 1 171,84 zł (561,51 zł + 610,33 zł), zasiłek pielęgnacyjny na P., A. i A. B. w łącznej wysokości 459 zł; zasiłek rodzinny przyznany na córkę i syna wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w łącznej wysokości 263 zł. Dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza więc ustawowe kryterium pozwalające na przyznanie stypendium szkolnego, wynoszące 456 zł. W tej sytuacji, zadaniem organu brak jest podstaw do przyznania stypendium szkolnego dla A. B. Przepisy normujące zasady i tryb przyznawania świadczenia w postaci stypendium szkolnego mają charakter bezwzględnie wiążący dla organu orzekającego w sprawie. Organ administracji nie ma możliwości orzekania w oparciu o uznanie administracyjne. Niewypełnienie jednej ze wskazanych powyżej przesłanek, a w szczególności przekroczenie kryterium dochodowego określonego w przepisach obliguje organ do wydania decyzji odmawiającej przyznanie wnioskowanego świadczenia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przedstawiciel ustawowy skarżącej wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podał, że dochód jego czteroosobowej rodziny nieznacznie przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, w oparciu o które przyznawane jest stypendium szkolne. Wskazał, że wykazany dochód rodziny jest uszczuplony o koszty, jakie rodzina ponosi na specjalistyczne leczenie i spłatę zadłużenia z tytułu zaciągniętej pożyczki. Podał również, że przy ustanowionej rozdzielności majątkowej pomiędzy nim i zamieszkującą z nim żoną, z którą wspólnie sprawuje opiekę nad dziećmi, nie istnieje obowiązek prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, a tym bardziej wliczania do dochodów rodziny renty żony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Przede wszystkim podkreślić należy, że w rozpatrywanej sprawie organ rozstrzygał wyłącznie kwestię możliwości przyznania A. B. stypendium szkolnego na rok szkolny 2013/2014, zgodnie z wnioskiem z 10 września 2013 r. Podstawę materialnoprawną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.). Zgodnie z art. 90d ust. 1 ustawy, stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. Stosownie zaś do treści art. 90d ust. 2 powołanej ustawy, stypendium szkolne może być udzielane uczniom w formie: 1) całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą; 2) pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników. Stypendium szkolne może być także udzielone w formie świadczenia pieniężnego, jeżeli organ przyznający stypendium uzna, że udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2, a w przypadku uczniów szkół ponadgimnazjalnych także w formie, o której mowa w ust. 4, nie jest możliwe, natomiast w przypadku słuchaczy kolegiów, o których mowa w ust. 3, udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2 i 4, nie jest celowe (art. 90d ust. 5 powołanej ustawy). Mając na uwadze powyższe uregulowania stwierdzić zatem należy, że przyznanie świadczenia w formie stypendium szkolnego uzależnione jest od wystąpienia następujących przesłanek, a mianowicie: wystąpienia jednej z okoliczności związanych z sytuacją rodzinną i osobistą ucznia, wymienionych w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty oraz spełnienia przesłanki wystąpienia trudnej sytuacji materialnej wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie i spełnienia przez rodzinę kryterium dochodowego. Kryterium dochodowe uprawniające do tego rodzaju pomocy zostało określone w art. 90d ust. 7 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013r. poz.182 ze zm.). W myśl § 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012r., poz. 823) kwota ta wynosi obecnie 456 zł. Miesięczna wysokość dochodu w rodzinie ucznia jest ustalana - stosownie do treści art. 90d ust. 8 ustawy o systemie oświaty, na zasadach określonych w art. 8 ust. 3 - 13 ustawy o pomocy społecznej, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3. W myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Treść powyższego unormowania wskazuje na to, że zarówno katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu na gruncie ustawy o pomocy społecznej ma charakter zamknięty. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości prawidłowość wyliczenia dochodu w rodzinie wnioskodawczyni ubiegającej się o przyznanie stypendium szkolnego. Na dochód rodziny A.B., w której skład wchodzą oprócz wnioskodawczyni rodzice – A. i P. małż. B. oraz brat – A. B., składa się: renta A. B. w kwocie 610,33 zł, renta P.B. w wysokości 561,55 zł, zasiłek pielęgnacyjny w łącznej wysokości 459,00 zł (przyznany P . B., A.B. i A. B., tj. 3 x 153,00 zł), zasiłek rodzinny w łącznej kwocie 283 zł (tj. 106 zł na dziecko A. B., 77 zł na dziecko A. B.) oraz dodatek do zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – A. B. w wysokości 80 zł. Łączny dochód gospodarstwa domowego, obliczony na tej podstawie, wyniósł więc 1 893,84 zł, co w przeliczeniu na osobę w czteroosobowej rodzinie wnioskodawczyni wynosi 473,46 zł. Na tle przedstawionych okoliczności faktycznych należy podkreślić, że przepisy normujące zasady i tryb przyznawania świadczenia w postaci stypendium szkolnego mają charakter przepisów ius cogens, co oznacza, że decyzja wydana na ich podstawie jest decyzją związaną, a jej treść wyznacza przepis prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Z tych też względów organ nie ma możliwości orzekania w oparciu o uznanie administracyjne i niewypełnienie jednej ze wskazanych powyżej przesłanek, a w szczególności - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - przekroczenie kryterium dochodowego określonego w przepisach obliguje organ do wydania decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanego świadczenia. Inne bowiem działanie naruszałoby podstawowe zasady funkcjonowania organów administracji, które działają na podstawie przepisów prawa. Odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze, należy wskazać, że na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu rozumieć należy wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie wymienionych w art. 8 ust. 3 i 4 ustawy. Wskazane w ustawie wyjątki nie przewidują możliwości odliczenia od dochodu kwoty z tytułu zaciągniętej przez rodzinę wnioskodawczyni pożyczki. Spłata w kwocie 120 zł z tytułu zawartej umowy pożyczki nie ma wpływu na wysokość dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i nie podlega odliczeniu na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy. Odnosząc się do twierdzeń P. B. – przedstawiciela ustawowego A. B., że w przypadku prawomocnego orzeczenia sądu o ustanowieniu rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami, pomimo wspólnego zamieszkiwania i sprawowania opieki nad małoletnimi dziećmi, nie istnieje obowiązek prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, a tym bardziej wliczania do dochodów rodziny renty żony, wskazać należy, że art. 6 ustawy o pomocy społecznej, definiuje rodzinę jako osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Z kolei dochód rodziny, w myśl art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy, to suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Natomiast dochód na osobę w rodzinie, to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie, zgodnie z punktem 3 ww. artykułu. Z przepisu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej wynika, że osoby spokrewnione ze sobą w myśl przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowią "rodzinę" w rozumieniu ustawy, o ile wspólnie zamieszkują i gospodarują, a także pozostają w związku faktycznym. Faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego, a także - jeżeli występuje w funkcjonalnym związku z tym gospodarstwem - gospodarstwa rolnego (W. Maciejko w: W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2010, s. 72-73). Wspólnie gospodarować znaczy zatem wspólnie prowadzić gospodarstwo domowe. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lutego 1996 r. (sygn. akt II URN 56/95) stwierdził, iż "cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują." Z tak sformułowanych regulacji prawnych jasno wynika, że dla ustalenia dochodu rodziny na potrzeby postępowania w przedmiocie ustalenia prawa do stypendium szkolnego bez znaczenia jest okoliczność ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami, skoro małżonkowie, jak sam potwierdził przedstawiciel ustawowy małoletniej A. B. , wspólnie zamieszkują i sprawują opiekę nad dziećmi. W tej sytuacji podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd zauważa, że rodzina wnioskodawczyni istotnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji z uwagi na niepełnosprawność rodziców i dziecka, co niewątpliwie wypełnia przesłanki, o których mowa w art. 90d ustawy o systemie oświaty. Jednakże wskazane powyżej regulacje dotyczące spełnienia kryterium dochodowego uniemożliwiają w rozpatrywanej sprawie wydanie rozstrzygnięcia korzystnego dla skarżącej. Reasumując wskazać należy, że poczynione w sprawie ustalenia faktyczne i prawne, dokonane przez organy administracji publicznej, wynikały z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i były zgodne z przepisami prawa materialnego obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę. ab/

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło