II SA/Kr 1478/13
WyrokWSA w Krakowie2014-02-25
Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Iwona Niżnik-Dobosz, Waldemar Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy najemcy lokali mieszkalnych stanowiących własność gminy, którzy nie wykazali bezpośredniego naruszenia swojego interesu prawnego przez uchwałę zmieniającą zasady zbywania lokali i udzielania bonifikat, są legitymowani do zaskarżenia takiej uchwały na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie terytorialnym?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargi, ponieważ skarżący nie wykazali naruszenia swojego indywidualnego, skonkretyzowanego i realnego interesu prawnego przez zaskarżoną uchwałę. Prawo pierwszeństwa w nabyciu lokalu mieszkalnego oraz potencjalna bonifikata mają charakter przyszły i hipotetyczny, dopóki lokale nie zostaną przeznaczone do sprzedaży. Skarga na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie terytorialnym nie ma charakteru actio popularis i wymaga wykazania bezpośredniego związku między uchwałą a sferą prawnomaterialną skarżącego.Stan faktyczny
Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę zmieniającą zasady zbywania lokali mieszkalnych stanowiących własność gminy, wprowadzając m.in. nowe przesłanki wyłączające możliwość udzielenia bonifikaty przy wykupie lokalu. Najemcy lokali, I.K. oraz T.R. i S.R., wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa, a następnie zaskarżyli uchwałę do WSA w Krakowie, zarzucając jej niezgodność z Konstytucją i ustawą o gospodarce nieruchomościami oraz naruszenie ich interesów prawnych. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności części uchwały dotyczącej wyłączenia bonifikaty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie WSA Iwona Niżnik-Dobosz / spr. / Waldemar Michaldo Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 r. sprawy ze skarg I. K. oraz T. R. i S. R. na uchwałę Rady Miasta Krakowa Nr LXXIX/1199/13 z dnia 10 lipca 2013 r. w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie zasad zbywania lokali mieszkalnych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków w trybie bezprzetargowym na rzecz najemców skargi oddala.
Rada Miasta Krakowa podjęła w dniu 10 lipca 2013 r. uchwałę nr LXXIX/1199/13 w sprawie zmiany uchwały nr XLVI/658/08 z dnia 11 czerwca 2008 r. w sprawie zasad zbywania lokali mieszkalnych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków w trybie bezprzetargowym na rzecz najemców. Uchwała została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z dnia 23 lipca 2013 r., poz. 4655.
Powyższa zmiana polegała m.in. na wprowadzeniu do uchwały nr XLVI/658/08 § 82 o następującej treści:
"§ 82. 1. Nie udziela się bonifikaty w przypadku zbycia przez Gminę Miejską Kraków lokalu mieszkalnego na rzecz najemcy, jeżeli tenże najemca:
1) po dacie wejścia w życie uchwały Nr XXII/190/03 Rady Miasta Krakowa z dnia 27 sierpnia 2003 r. w sprawie zasad zbywania lokali mieszkalnych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków, tj. po dniu 3 października 2003 r. pozostawał lub jest:
a) właścicielem (współwłaścicielem) lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo
b) właścicielem (współwłaścicielem) względnie użytkownikiem (współużytkownikiem) wieczystym nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym bądź nieruchomości, na której została rozpoczęta budowa budynku mieszkalnego, albo
c) uprawnionym (współuprawnionym) z tytułu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego względnie prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, albo
2) pozostaje osobą uprawnioną (współuprawnioną) z tytułu:
a) spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, albo
b) stosunku najmu innego lokalu mieszkalnego, jako jego najemca (współnajemca), albo
c) prawa dożywocia, służebności, użytkowania, dzierżawy, użyczenia lub innej czynności prawnej bądź zdarzenia prawnego, będących podstawą posiadania (współposiadania) lokalu mieszkalnego względnie budynku mieszkalnego, bądź części takiego lokalu lub budynku.
2. Nie udziela się również bonifikaty w odniesieniu do lokali mieszkalnych, do których tytuł najmu przysługuje osobom, które uprzednio nabyły od Gminy Miejskiej Kraków lub Skarbu Państwa lokal mieszkalny z zastosowaniem bonifikaty lub innej formy obniżki ceny lokalu.
3. Wyłączenia, o których mowa w ust. 1 dotyczą nieruchomości lub praw na terenie województwa małopolskiego.
4. Wyłączenia zawarte w ust. 1 i 2 odnoszą się do najemcy, małżonka najemcy i małżonka pozostającego z najemcą w orzeczonej sądownie separacji.
5. W razie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w ust. 1 i 2, zbycie lokalu może nastąpić na rzecz najemcy w trybie bezprzetargowym zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, po cenie rynkowej, określonej przez rzeczoznawcę majątkowego.
6. Wyłączenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 nie dotyczą przypadków dokonanego po dniu 3 października 2003 r. zbycia lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (bądź udziału w nich) w zamian za wstąpienie w stosunek najmu na drodze dobrowolnej zamiany lokali mieszkalnych.
7. W razie zaistnienia którejkolwiek z negatywnych przesłanek wymienionych w ust. 1 Rada Miasta Krakowa może w przypadkach uzasadnionych, po uzyskaniu pozytywnej opinii ze strony merytorycznych komisji Rady, podejmować indywidualne uchwały dopuszczające sprzedaż lokali mieszkalnych z zastosowaniem bonifikaty, z równoczesnym określeniem wysokości stawki procentowej bonifikaty.
8. Za przypadek uzasadniony, o jakim mowa w ust. 7 uważa się w szczególności sytuację, gdy:
1) wartość rynkowa nieruchomości lub praw wymienionych w ust. 1 jest niższa niż wartość rynkowa lokalu mieszkalnego, który ma być przedmiotem wykupu przez najemcę od Gminy Miejskiej Kraków albo
2) z uwagi na sytuację osobistą i prawną najemcy, zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych z nieruchomości lub praw wymienionych w ust. 1 jest niemożliwe bądź bardzo utrudnione".
Pismem z dnia 20 sierpnia 2013 r. I.K. wezwała organ stanowiący do usunięcia naruszenia prawa, wskazując, że postanowienia § 1 pkt 6 powołanej uchwały, polegające na dodaniu do uchwały nr XLVI/658/08 z dnia 11 czerwca 2008 r. w sprawie zasad zbywania lokali mieszkalnych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków w trybie bezprzetargowym na rzecz najemców
§ 82, wyłączającego możliwość udzielenia bonifikaty w cenie wykupu wynajmowanego lokalu mieszkalnego osobom spełniającym przynajmniej jedną z przesłanek wymienionym w tym przepisie, są niezgodne z art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 3, art. 76 Konstytucji RP w związku z art. 34 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 68 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.).
W odpowiedzi na powyższe, organ przesłał skarżącej pismo Prezydenta Miasta Krakowa jako projektodawcy uchwały, wskazując jednocześnie, że ma ono charakter informacyjny. Z pisma tego wynikało, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest bezzasadne.
Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego przyjęciem przedmiotowej uchwały skierowali także do Rady Miasta Krakowa T.R. i S.R. . W ich ocenie, dodanie do uchwały nr XLVI/658/08 z dnia 11 czerwca 2008 r. w sprawie zasad zbywania lokali mieszkalnych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków w trybie bezprzetargowym na rzecz najemców § 82 stanowi naruszenie art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 3, art. 76 Konstytucji RP w związku z art. 34 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 68 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.).
W odpowiedzi organ stanowiący przekazał skarżącym pismo Prezydenta Miasta Krakowa jako projektodawcy uchwały, wskazujące na bezzasadność wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Skargi na powyższą uchwałę złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odpowiednio z zachowaniem ustawowych terminów I.K. oraz T.R. i S.R. .
I.K. podniosła, że zaskarżona uchwała pozbawia ją możliwości wykupu mieszkania wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego gminy na dotychczasowych warunkach przy udzieleniu bonifikaty. W jej ocenie, Gmina Miejska Kraków nie jest zwykłym podmiotem prawa cywilnego, stąd nie może dowolnie kształtować kryteriów sprzedaży swojego majątku. Nie istnieje wyraźny powód, dla którego data wejścia w życie nowej uchwały miała stawiać w gorszej sytuacji najemców, którzy spełniali kryteria, ale z różnych powodów Gmina nie sprzedała im mieszkań na preferencyjnych warunkach.
Z kolei T.R. i S.R. wskazali w skardze, że wprowadzone zaskarżoną uchwałą wyłączenia możliwości skorzystania z bonifikaty są wprowadzone dowolnie bez oparcia w ustawie. Kryterium majątkowe nie jest decydującym o sprzedaży przez Gminę na rzecz najemcy zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego, ani przy udzielaniu bonifikaty. Posiadanie tytułu prawnego do innej nieruchomości, nadającej się do zamieszkania, jest jedną z wielu okoliczności, które powinno się uwzględniać przy ocenie statusu majątkowego ubiegającego się o bonifikatę.
Skarżący zgodnie wnieśli o stwierdzenie nieważności § 1 pkt 6 uchwały nr LXXIX/1199/13 w sprawie zmiany uchwały nr XLVI/658/08 z dnia 11 czerwca 2008 r. w sprawie zasad zbywania lokali mieszkalnych stanowiących własność Gminy Miejskiej Kraków w trybie bezprzetargowym na rzecz najemców, którym wprowadzono zmiany naruszające, ich zdaniem, prawo.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o ich oddalenie.
Wskazał przy tym, że skarżący nie wykazali, iż za sprawą kwestionowanego przez nich przepisu uchwały nastąpił negatywny skutek poprzez ingerencję w ich uprawnienia wynikające z konkretnego aktu prawnego, ani też nie sprecyzowali, jaki interes prawny lub uprawnienie miałoby zostać naruszone przez wspomniane unormowanie. W przedmiotowej sprawie jedyne uprawnienie skarżących wynikające z aktu prawnego - w postaci prawa pierwszeństwa w nabyciu lokalu mieszkalnego opisane w art. 34 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami może powstać (skonkretyzować się) dopiero "w przypadku zbywania nieruchomości", czyli zgodnie z art. 35 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku umieszczenia lokalu na wykazie nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży. Najmowane przez skarżących lokale mieszkalne nie zostały do chwili obecnej przeznaczone do sprzedaży. W sprawach z obu skarg skarżący nie podnieśli zarzutu naruszenia przysługującego im prawa pierwszeństwa, bowiem ani uchwała Nr LXXIX/1199/13, ani uchwała Nr XLVI/568/08 nie naruszają i nie kwestionują uprawnienia najemców wynikającego z art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowo jak wynika z pisma Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta do skarżącej I.K. z dnia 2 października 2013 r., znak: [.....] r., oraz do skarżących T.R. S.R. z dnia 6 września 2013 r. znak [.....] ., zostali oni poinformowani o możliwości nabycia lokalu mieszkalnego bez bonifikaty.
Nadto, pełnomocnik organu stanowiącego wskazał, że zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, właściwy organ może udzielić za zgodą, odpowiednio wojewody, rady lub sejmiku, bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3, jeśli nieruchomość jest sprzedawana jako lokal mieszkalny. Ponadto, zgodnie z art. 68 ust. 1b, w zarządzeniu albo uchwale rady lub sejmiku określa się w szczególności warunki udzielenia bonifikat i wysokość stawek procentowych. W jego ocenie, zaskarżona regulacja w jasny i przejrzysty precyzuje warunki udzielenia bonifikaty, zaś w sytuacji posiadania przez najemcę innego szeroko pojętego tytułu prawnego do lokalu lub innej nieruchomości, umożliwia najemcy realizację przysługującego mu (po przeznaczeniu lokalu do sprzedaży) pierwszeństwa w nabyciu lokalu za cenę rynkową, określoną przez rzeczoznawcę majątkowego. Uprawnienia najemców nie są zatem w żaden sposób uszczuplone, a uchwała nie zawiera żadnych norm prawnych, które kwestionowałyby przewidziane w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami prawo pierwszeństwa przysługujące najemcom lokali, którzy zawarli umowy najmu na czas nieokreślony w przypadku zbywania nieruchomości.
W ocenie pełnomocnika organu, rada gminy nie ma obowiązku udzielania bonifikat przy sprzedaży nieruchomości gminnych w drodze bezprzetargowej. Jeżeli jednak zdecyduje się na ich wprowadzenie, to podjęta w tym zakresie uchwała musi określać warunki udzielenia bonifikat.
Ponadto, brak jest jakichkolwiek przesłanek do tego, aby gmina była traktowana odmiennie niż inne podmioty dokonujące sprzedaży nieruchomości na szeroko pojętym rynku nieruchomości. Jedynym ograniczeniem jest zapisane w art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości, jednak zaskarżona uchwała tego prawa najemców nie narusza, ani też w żaden sposób nie kwestionuje.
Pełnomocnik organu stanowiącego zauważył, że z orzecznictwa sądowego oraz Trybunału Konstytucyjnego można wyprowadzić wniosek, iż wyrażona w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasada równości oznacza, że wszyscy kupujący komunalne budynki i lokale mieszkalne mają taką samą bonifikatę, pod warunkiem jednak, że wszyscy spełniają wspólną cechę istotną (relewantną).
W grupie najemców lokali mieszkalnych możliwa jest do wyodrębnienia pewna istotna cecha, która wynika z założeń polityki mieszkaniowej Gminy, w ramach których mieści się zaspokajanie mieszkaniowych potrzeb najemców gminnych lokali mieszkalnych. Powyższa "cecha" jest uwzględniana zarówno przy nawiązywaniu stosunku najmu komunalnego lokalu mieszkalnego, jak i przy jego wykupie na zasadach preferencyjnych i ma na celu właśnie rozróżnienie osób mających niezaspokojone mieszkaniowe od tych, które potrzeby te mają zaspokojone, poprzez posiadanie tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego lub nieruchomości. Racją prawną zaskarżonego przepisu § 82 jest niedopuszczenie do sytuacji, aby z przewidzianej w uchwale bonifikaty korzystali najemcy, którzy mają możliwość alternatywnego zabezpieczenia swoich potrzeb mieszkaniowych. Nie byłoby bowiem w żaden sposób usprawiedliwione wprowadzanie rozwiązań, których skutkiem mogłoby być przyznawanie tak wysokiej bonifikaty najemcom posiadającym inne mieszkanie lub dom kosztem uszczuplania majątku Gminy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W kontrolowanej sprawie skarga do WSA w Krakowie została wniesiona na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym,zwanym dalej w skrócie u.s.g.
Wskazany przepis brzmi następująco: "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego" (ust. 1), "Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił" (ust. 2), "Skargę na uchwałę lub zarządzenie, o których mowa w ust. 1, można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę" (ust. 2a), "W sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym" (ust. 3), "W sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 94" (ust. 4).
Bezsporne jest, że skarżący: zarówno I.K. , jaki i T.R. oraz S.R. wnieśli swoje skargi we własnym imieniu, nie reprezentując grupy mieszkańców Gminy Miejskiej Kraków, a każda z tych dwóch w/w skarg została poprzedzona wezwaniem rady gminy do usunięcia naruszenia prawa i złożona do WSA w Krakowie z zachowaniem ustawowego terminu. W sprawie tej nie orzekał uprzednio sąd administracyjny. Bezsporne jest także, że skarżąca I.K. jest najemcą lokalu mieszkalnego nr [.....] przy ul. [.....] w K. na czas nieokreślony. T.R. oraz S.R. są najemcami lokalu nr [.....] przy ul. [.....] w K. na czas nieokreślony. Lokale w/w nie zostały przeznaczone przez Gminę Kraków do sprzedaży. Skarżący wnieśli wnioski o ich wykup.
Z analizy treści kwestionowanej uchwały Rady Miasta Krakowa, która ma walor normatywności z uwagi na generalny i abstrakcyjny charakter jej postanowień oraz rodzaj jej podstaw prawnych (art. 34 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 68 ust. 1 pkt 7 i ust. 4 w zw. z art. 67 ust. 3 oraz art. 218 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami) - wynika, że stanowiona akt prawa miejscowego.
Z treści art. 101 ust. 1 u.s.g. można wyciągnąć uzasadniony wniosek, że podmiot pragnący skutecznie w świetle prawa zaskarżyć uchwałę rady gminy z zakresu administracji publicznej, a konkretnie w kontrolowanym przypadku akt prawa miejscowego - powinien na etapie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego wykazać, że kwestionowany akt prawa miejscowego narusza jego interes prawny. Dopiero po ustaleniu, że kwestionowany akt prawa miejscowego narusza konkretny interes prawny strony skarżącej, sąd bada, czy kwestionowana uchwała jest zgodna z powszechnie obowiązującym prawem.
Przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna wiąże się z tym, że przepis art. 101 u.s.g. pozwala jednostce, podmiotowi administrowanemu na uruchomienie sądowej kontroli uchwał i zarządzeń organów gminy z zakresu administracji publicznej, w tym aktów prawa miejscowego.
To uprawnienie, w stosunku do aktów prawa miejscowego, ma szczególnie doniosły i ważki charakter gdyż pozwala jednostce, człowiekowi zakwestionować zgodność z prawem aktu prawa miejscowego, który jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego na terenie danej jednostki podziału terytorialnego kraju. Analogiczne uprawnienie posiada jednostka w przypadku innych, niż akty prawa miejscowego, uchwał lub zarządzeń organów gminy z zakresu administracji publicznej, o których jest mowa wart. 101 u.s.g.
W związku z powyższym, dopiero po stwierdzeniu ,że akt prawa miejscowego narusza indywidualny interes prawny skarżącego, sąd przystępuje do badania, czy kwestionowany akt prawa miejscowego jest zgodny z powszechnie obowiązującym prawem.
W celu skutecznego zaskarżenia kwestionowanej uchwały skarżący powinni zatem wykazać, że zaskarżona uchwała ingeruje uszczuplająco w ich interes prawny. Pod pojęciem interesu prawnego rozumie się korzystną, konkretną i realną sytuację dla danego zindywidualizowanego podmiotu, która znajduje oparcie w powszechnie obowiązującym prawie.
Inaczej mówiąc, w przypadku posiadania interesu prawnego skarżący ocenia jako korzystny dla siebie dany stan faktyczny, a to z uwagi na brzmienie obowiązujących przepisów prawnych.
Jeszcze inaczej mówiąc, interes prawny to szczególny związek pomiędzy sytuacją danego podmiotu prawa a normą prawa materialnego, przy czym ten związek charakteryzuje się indywidualnym, konkretnym i realnym oraz osobistym charakterem. Taki związek musi wystąpić najpóźniej w chwili wnoszenia skargi do sądu administracyjnego i związek ten istniejący pomiędzy danym stanem faktycznym, w którym znajduje się dany podmiot prawa a treścią normy prawa materialnego (czyli interes prawny) ma być naruszony treścią, postanowieniami kwestionowanego aktu prawa miejscowego.
Stanowisko składu rozpoznającego jest zgodne z aprobowanym przez skład poglądem wyrażonym przez NSA w wyroku z dnia 1 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1209/13, w myśl którego"O powodzeniu takiej skargi przesądza wykazanie przez stronę skarżącą naruszenia przez organ konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na jej sytuację prawną. Przy czym interes ten winien być bezpośredni i realny, aktualny, a nie przyszły, hipotetyczny lub ewentualny. Kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., musi być oceniane w płaszczyźnie materialnoprawnej i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków strony skarżącej a zaskarżonym aktem".
Z treści skarg do sądu administracyjnego, zarówno I.K. jaki i odpowiednio T.R. oraz S.R. , a także z akt sprawy nie wynika, że każdy ze skarżących posiada indywidualny, skonkretyzowany, realny, osobisty interes prawny, który został naruszony przez kwestionowaną uchwałę.
Skarżący w swych skargach koncentrują się na wykazywaniu niezgodności treści kwestionowanej uchwały Rady Miasta Krakowa z powszechnie obowiązującym prawem, publicznoprawnym wymiarze prawa własności jednostek samorządu terytorialnego, zasadzie równości wobec prawa, a czynią to na mającą w przyszłości wystąpić okoliczność przekazania przez gminę Kraków zajmowanych przez nich lokali mieszkalnych do sprzedaży. Interesy, które podnoszą w sprawie mają charakter hipotetyczny, potencjalny, są ukierunkowane na przyszłość.
Skarżący, zdaniem składu rozpoznającego sprawę, nie sprecyzowali jednak w skardze swojego konkretnego, zindywidualizowanego, osobistego i realnego interesu, prawnego, który jest naruszony treścią wskazanych przepisów kwestionowanej uchwały, czyli inaczej w badanym przypadku aktu prawa miejscowego.
Skarżąca I.K. stwierdziła na rozprawie przez sądem administracyjnym w dniu 11 lutego 2014 r., że interes prawny powinien być szeroko rozumiany. Obywatele, jej zdaniem, mogą występować nie tylko w interesie własnym, ale również w interesie praworządności. Ta wypowiedź skarżącej koresponduje ze stanowiskiem Sądu, podnoszącym, że skarżący nie wykazali skonkretyzowanego, realnego, indywidualnego interesu prawnego, który by był naruszony treścią kwestionowanej uchwały Rady Miasta Krakowa.
Z treści powszechnie obowiązującego prawa, na dzień wniesienia skargi do sądu administracyjnego skarżącym przysługuje nie skonkretyzowane, abstrakcyjne, istniejące w sferze normatywnego przejawiania się prawa, prawo - w postaci prawa pierwszeństwa w nabyciu lokalu mieszkalnego, o którym jest mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U.z 2010 Nr 102, poz. 651 ze zm.).
Co szczególnie istotne, i co trzeba podkreślić, prawo to może się w stosunku do najemcy dopiero skonkretyzować, a więc przekształcić w zindywidualizowane, osobiste, skonkretyzowane i realne uprawnienie w sytuacji zaistnienia w rzeczywistości przypadku zbywania nieruchomości zajmowanej z tytułu najmu, a więc w przypadku umieszczenia przez właściwy organ lokalu na wykazie nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 327/07).
Jak zaznacza i akcentuje w odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezydenta Miasta Krakowa, lokale mieszkalne zajmowane przez skarżących nie zostały do czasu wniesienia skargi przeznaczone do sprzedaży. Zarówno zaskarżona uchwała Nr LXXIX/1199/13 jaki uchwała XLVI/568 nie naruszają i w niczym nie kwestionują uprawnień najemców wynikających z art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Samo wniesienie wniosku do gminy w sprawie wykupu mieszkania nie konkretyzuje w/w prawa pierwszeństwa wykupu lokalu mieszkalnego z zasobów gminy zajmowanego tytułem umowy najmu, a zarazem najemca nie dysponuje wobec gminy publicznym prawem podmiotowym w sprawie żądania przeznaczenia lokalu mieszkalnego do sprzedaży.
Analiza treści skarg I.K. jaki i odpowiednio T.R. oraz S.R. pozwala na postawienie wniosku, że skarżący kwestionują zagadnienie prawne, rozwiązanie prawne, które jest wtórne, pochodne wobec samego prawa pierwszeństwa w nabyciu lokalu mieszkalnego, czyli kwestię bonifikaty, która jest przyznawana, gdy lokal jest przeznaczony do sprzedaży.
Skarżący pomijają zatem okoliczność, że dopiero z chwilą konkretyzacji, ukształtowania się ich uprawnienia w postaci pierwszeństwa do nabycia lokalu w konkretnej sytuacji faktycznej – ewentualnie mogą, gdy będzie taka ich wola, kwestionować te normy prawne aktu prawa miejscowego, które ich zdaniem ingerują w skonkretyzowane uprawnienie pierwszeństwa w nabyciu prawa własności zajmowanego lokalu przez ograniczenie przy umowie kupna-sprzedaży możliwości prawnej do skorzystania z bonifikaty .Bonifikata może być przyznana dopiero w sytuacji przeznaczenia lokalu mieszkalnego do sprzedaży. Wskazać przy tym należy, że rada gminy nie ma obowiązku udzielania bonifikat przy sprzedaży nieruchomości gminnych w drodze bezprzetargowej.
Skład rozpoznający sprawę wskazuje, że w orzecznictwie sądowym wielokrotnie podnoszono i uzasadniano, że skarga wnoszona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie daje podstawy do korzystania przez każdego z prawa do wniesienia skargi chociażby w interesie publicznym.
Sąd w tym składzie podziela to stanowisko wyrażane w judykaturze, wedle którego skarga złożona w powyższym trybie nie ma charakteru actiopopularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2013 r., I OSK 1761/12, Baza Orzecznicza Lex nr 1311573). Skarżący musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jego konkretną, indywidualną sytuacją prawną. Musi on udowodnić, że zaskarżona uchwała poprzez naruszenie prawa jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną (wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego), pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację.
Jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 czerwca 2012 r. (II OSK 790/12, Lex nr 1212683) naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Podstawą do wyprowadzenia tej ochrony są przepisy prawa materialnego, które regulują treść działania organów administracji publicznej, na mocy których kształtowane są uprawnienia lub obowiązki jednostki. Do wniesienia skargi na podstawie art. 101 u.s.g. nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 maja 2012 r., II OSK 574/12, Lex nr 1217253).
Prawo do wniesienia na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. skargi do sądu przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę własnego interesu prawnego lub uprawnienia, a zatem w przypadku, gdy zaskarżona uchwała godzi w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych, np. przez zniesienie, ograniczenie czy też uniemożliwienie realizacji jego uprawnienia lub interesu prawnego. Naruszenie zatem interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Podstawą do wyprowadzenia tej ochrony są przepisy prawa materialnego, które regulują treść działania organów administracji publicznej, na mocy których kształtowane są uprawnienia lub obowiązki jednostki. Przepisy prawa procesowego stanowią podstawę do wyprowadzenia interesu prawnego lub uprawnienia tylko w razie, gdy występuje bezpośredni związek z autorytatywną konkretyzacją uprawnienia lub obowiązku (por. cyt. uprzednio wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2012 r., II OSK 790/12).
Sąd administracyjny rozpoznający skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego obowiązany jest zbadać, czy będąca przedmiotem skargi uchwała narusza prawnie chroniony interes prawny lub uprawnienie skarżącego.
Powyższe okoliczności prowadzą, zdaniem Sądu do wniosku, że skarżący I.K. , jaki i T.R. oraz S.R. nie wskazali naruszenia interesu prawnego, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. warunkującego przeprowadzenie merytorycznej kontroli przedmiotu zaskarżenia. To z kolei nakazywało oddalenie skargi na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło