II SA/Wr 327/07

WyrokWSA we Wrocławiu2008-02-05

Skład orzekający: Mieczysław Górkiewicz, Julia Szczygielska, Alicja Palus

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza sąsiedni teren na działalność przemysłowo-składową i eksploatację surowców, narusza interes prawny właściciela nieruchomości sąsiadującej, który podnosi zarzuty dotyczące zagrożenia dla życia i mienia oraz braku indywidualnego powiadomienia o postępowaniu planistycznym?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazali naruszenia swojego interesu prawnego lub uprawnienia w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Przeznaczenie sąsiedniej działki na eksploatację surowców, choć może powodować niedogodności, mieści się w sferze interesu faktycznego, a nie prawnego. Istniejące uciążliwości, takie jak hałas czy roboty strzałowe, podlegają regulacjom prawa ochrony środowiska i prawa geologicznego i górniczego, a ochrona przed naruszeniami prawa cywilnego (art. 140, 144 KC) powinna być dochodzona na drodze cywilnej.
Stan faktyczny
Rada Gminy M. uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który przeznaczył część terenu górniczego na powierzchniową eksploatację granitu oraz działalność przemysłowo-składową. Skarżący, właściciele sąsiedniej nieruchomości, zarzucili naruszenie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, brak indywidualnego powiadomienia o postępowaniu planistycznym oraz zagrożenie dla ich życia i mienia wynikające z planowanej eksploatacji. Sąd oddalił skargę, uznając brak naruszenia interesu prawnego skarżących.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia WSA Alicja Palus (sprawozdawca), Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008r. sprawy ze skargi E L-L AL. na uchwałę Rady Gminy M. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarownia przestrzennego zawierającego część terenu górniczego "[...]" oddala skargę W dniu [...] Rada Gminy M. działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm./, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm./, art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. prawo geologiczne i górnicze /Dz.U. Nr 27, poz. 96 z późn. zm./ podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru zawierającego część terenu górniczego "[...] Ia". W rozdziale 3 tego planu Rada Gminy określiła ustalenia szczegółowe dla terenów w liniach rozgraniczających. Z treści dokonanych w tym zakresie ustaleń wynika m.in., że teren oznaczony na rysunku planu symbolem PE/S przeznaczony został na powierzchniową eksploatację granitu oraz działalność przemysłowo-składową związaną z jego przerabianiem i zwałowiska mas ziemnych lub skalnych wraz z komunikacją wewnętrzną /§ 9/. W poszczególnych zapisach tego rozdziału przyjęto dla tego terenu ustalenia w zakresie ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego, w zakresie parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym linii zabudowy, gabarytów obiektów i wskaźników intensywności zabudowy oraz w zakresie zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej /§ 9 ust. 2 pkt 1, 2 i 5/. Uzasadniając uchwałę Rada Gminy M. wyjaśniła, że w dniu [...] r. Rada Gminy M. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części terenu górniczego Spółki A w S. - "[...]". Gmina sąsiednia - S., na której obszarze znajduje się pozostała część terenu górniczego uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części terenu górniczego położonej na terenie gminy S. uchwałą Nr [...]Rady Miejskiej w S. z dnia [...] r. Koncesja Nr [...]wydana przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa dnia 14.04.1993 r., została zmieniona decyzją Nr 10/2004 Wojewody Dolnośląskiego z dnia 15.04.2004 r., wobec czego dostosowano ustalenia planu do warunków wynikających z nowej koncesji, m. in. w zakresie zmiany granic i nazwy terenu górniczego - obecnie "[...] la". W ustaleniach niniejszego planu przewidziano przeznaczenie terenu na powierzchniową eksploatację granitu oraz działalność przemysłowo - składową związaną z jego przerabianiem i zwałowiska mas ziemnych lub skalnych wraz z drogami wewnętrznymi oraz utrzymanie dotychczasowego sposobu użytkowania pozostałych terenów, w tym terenu istniejącej zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej. Określono także zasady rekultywacji terenów poeksploatacyjnych. Stwierdzono, że w planie nie przewiduje się żadnych inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, zatem nie wymaga to rozstrzygnięcia w sprawie sposobu realizacji takich inwestycji oraz zasad ich finansowania. Do projektu planu dołączono prognozę oddziaływania na środowisko przyrodnicze oraz prognozę skutków finansowych uchwalenia planu. Projekt planu po uzyskaniu opinii Gminnej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej oraz wymaganych uzgodnień został wyłożony do publicznego wglądu w dniach od 4 lipca do 1 sierpnia 2005r. W dniu 1 sierpnia 2005r. była zorganizowana dyskusja publiczna nad rozwiązaniami przyjętymi w projekcie planu, w trakcie której nie zgłoszono żadnych uwag lub wniosków. W wyniku wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu także nie wpłynęły żadne uwagi. Stwierdzono, że projekt planu jest zgodny z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy M. . Wobec powyższego zaistniały przesłanki do uchwalenia niniejszego planu. Na opisaną powyżej uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym wnieśli E Ł-A Ł L. Skarżący – wnosząc o stwierdzenie nieważności kwestionowanego aktu – zarzucili podjęcie go z naruszeniem przepisów art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 3, 5 i 7, art. 15 ust. 2 pkt 3, art. 17 pkt 1, 10 i 11 oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 53 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. – Prawo geologiczne i górnicze na skutek ustalenia przeznaczenia terenów bezpośrednio przylegających do ich posesji na powierzchniową eksploatację granitu oraz działalność przemysłowo-składową związaną z jego przerabianiem i zwałowiska mas ziemnych i skalnych, a także na skutek podjęcia zaskarżonej uchwały mimo niezapewnienia im możliwości udziału w postępowaniu planistycznym, a w szczególności wniesienia uwag do projektu planu. W uzasadnieniu skargi E Ł-A Ł L podali, że zaskarżoną uchwałą Rada Gminy M. uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru zawierającego cześć terenu górniczego "[...]" w granicach oznaczonych w załączniku graficznym do uchwały /rysunek planu/. Z naruszeniem przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ani w części opisowej planu, ani w załączonym rysunku planu nie wskazano jakiej części obszaru Gminy plan ten dotyczy. W szczególności nie wskazano w nim miejscowości /obrębu geodezyjnego/, ani też innych wskazówek co do lokalizacji obszaru dla którego plan jest ustalony, już ta wada powinna wystarczyć do stwierdzenia nieważności uchwały. Następnie skarżący wyjaśnili, że wiedzą, iż Spółka A. w S. ubiegały się o ustalenie przeznaczenia, terenów przyległych do ich siedliska na powierzchniową eksploatacją złoża granitu. Na załączonym do uchwały planie można rozpoznać obszar oznaczony symbolem RM/MN jako ich działką siedliskową, a teren oznaczony symbolem PE/S jako nieruchomość przyległą, na której ta firma prowadzi od lat działalność w zakresie eksploatacji i przerobu, granitu, ani jednak opisowa treść uchwały, ani rysunek planu nie podają informacji, iż plan ustalony jest dla części wsi Ch. . Skarżący zarzucili ponadto, iż powierzchniowa eksploatacja granitu na terenie PE/S zagraża bezpośrednio ich życiu i mieniu. Eksploatacja złoża odbywa, się drogą robót strzałowych, których efektem jest m.in. niebezpieczny rozrzut urobku skalnego dosięgający posesji. Z przerobem urobku w zakładzie górniczym "[...]" wybudowanym nielegalnie tuż obok ich nieruchomości na terenie PE/S wiąże się emisja pyłu i całodziennego, przekraczającego dopuszczalne normy hałasu. W ocenie skarżących uchwała powinna zawierać szczegółowe zabezpieczenia dla ich interesu po myśli art. 53 ust. 2-3 prawa geodezyjnego i górniczego. W okolicznościach niniejszej sprawy plan miejscowy powinien przewidywać tzw. filar ochronny tj. ustalenie sposobu wydobywania kopalin zapewniającego ochronę zagrożonych dóbr. Obowiązkiem organu było zapewnienie w uchwalonym planie integracji wszelkich działań podejmowanych w granicach terenu górniczego w celu m.in. zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego oraz ochrony środowiska w tym obiektów budowlanych. Zaniedbanie tego obowiązku stanowi istotne uchybienie, które nie może zostać zignorowane. Odkrywkowa eksploatacja złoża na przyległej działce zagraża nie tylko ich rodzinom, ale przede wszystkim obiektom budowlanym, które nie dość, że są bezpośrednio narażone z powodu spadającego na nie urobku skalnego to jeszcze zagrożone są skutkami wstrząsów sejsmicznych jakie wywołują roboty strzałowe na sąsiedniej działce. W dalszej części uzasadnienia E Ł-A Ł L zarzucili, że nie byli powiadomieni o przygotowaniu i wyłożeniu do publicznego wglądu projektu zaskarżonego planu miejscowego. Nie powiadomiono ich także o terminie posiedzenia Rady Gminy M. w sprawie uchwalenia spornego planu. Rada Gminy wiedziała, że w sprawie tej ustanowili wcześniej swego pełnomocnika, mimo to również ich pełnomocnik nie został poinformowany o czynnościach wymienionych w art. 15 ust. 2 oraz 17 ust. 1, 10 i 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; jest to o tyle bulwersujące że pełnomocnik uczestniczył z nimi we wcześniejszych posiedzeniach Rady Gminy dotyczących uchwalenia planu dla terenu górniczego "[...]". Zdaniem skarżących w ten sposób zostali faktycznie pozbawieni możliwości reprezentowania swych interesów w granicach gwarantowanych przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności art. 18 ustawy. Uchybienie to jest szczególnie rażące jeśli uwzględnić, iż sporny teren górniczy przylega bezpośrednio tylko do ich nieruchomości, w tej sytuacji powinni być indywidualnie powiadomieni o przystąpieniu do sporządzania planu /art. 17 pkt 1/ oraz o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu /art. 17 pkt 10/. Taki sposób powiadamiania jest zwyczajowo przyjęty w odniesieniu do osób, których ustalenia planu mogą bezpośrednio dotyczyć. Ponadto plan, umożliwiający wydanie zagrażającej – w opinii skarżących – ich bezpieczeństwu koncesji dopasowany został do interesu podmiotu gospodarczego, który dotychczas prowadził działalność górniczą wbrew ustaleniom planu poprzedniego. Uchwała sankcjonuje naruszenia ustaleń planu poprzedniego jak i jego skutki. W chwili obecnej przedsiębiorca SKSM nie posiada koncesji na eksploatację górniczą, a mimo to prowadzi tę działalność za milczącym przyzwoleniem Gminy. Nowy plan ma otworzyć drogę do zalegalizowania działalności Spółki A w S. dając podstawę materialno-prawną do przyznania koncesji. Do tej pory bowiem, działalność wydobywcza i przeróbcza pozostawała w otwartej sprzeczności z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu. Skarżący wskazali przy tym, że w wyroku NSA i WSA zostało wyraźnie wskazane, iż dotychczasowe, wadliwe koncesje nie uwzględniały ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. W zakończeniu uzasadnienia skargi E Ł-A Ł L stwierdzili, że są jako mieszkańcy Gminy "przerażeni stronniczością i obojętnością Gminu dla zagrożeń", jakie wynikają dla nich z ustaleń zaskarżonej uchwały, a ponadto że zaskarżona uchwała jako szkodliwa dla ich interesów, a przy tym niezgodna z prawem i wydana w wadliwym trybie podlega kasacji na warunkach art. 88 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oświadczyli również, że wyczerpali tryb przedsądowy określony w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a w dniu [...] Rada Gminy M. podjęła uchwałę Nr [...] nie uwzględniającą ich wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego. W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu [...]r. Rada Gminy M. wniosła o oddalenie skargi jako niezasadnej i wyjaśniła, że jak wskazano w uzasadnieniu Uchwały Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...]r. w sprawie: nieuwzględnienia prośby wzywającej do usunięcia naruszenia interesu prawnego, powstałego w wyniku podjęcia Uchwały nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...]. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawierającego część terenu górniczego "[...] la" cała procedura mająca na celu przyjęcie przedmiotowego planu, została przeprowadzona zgodnie z Ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym /Dz. U. nr 80 poz. 717 ze zm./, strona skarżąca zaś nie skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia uwag w ustawowych terminach. Ponadto w rozumieniu art. 6, ust. 9 Ustawy z dnia 04 luty 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze /Dz. U. z 2005 Nr 228, poz. 1947 ze zm./ – "terenem górniczym jest przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego" . Zarówno tekst jak i rysunek planu wyraźnie rozgraniczają tereny mieszkaniowe od terenów kopalnianych. Nadto na rysunku planu ewidentnie granica terenu górniczego przebiega w liniach rozgraniczających teren powierzchniowej eksploatacji surowców mineralnych i składowisk. Zarzuty więc, dotyczące niedopuszczalnego działania Spółki A w S. nie mogą być podstawą do uchylenia uchwały nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania. W toku postępowania sądowoadministracyjnego swój udział w charakterze uczestnika postępowania zgłosiły – powołując się na przepis art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./ - Spółka A z siedzibą w S. . Na rozprawie wyznaczonej na dzień 17 stycznia 2008r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała żądanie skargi, a ponadto oświadczyła, że na działce nr 180/2 przylegającej do działki stanowiącej własność skarżących od 1967 roku istnieje zakład przeróbczy kamienia. Wyjaśniła również, że poprzednio korzystali z instalacji elektrycznej tego zakładu i byli od niego uzależnieni, ale w tej chwili mają samodzielną linię energetyczną. Ponadto podała, że w 1984 roku prawdopodobnie skończyły się złoża skalenia i zaczęto eksploatację granitu, przy czym Gmina zawsze informowała ich, że złoża są niewielkie dlatego pozostali na tym terenie i dokonywali nakładów. Okazała też zdjęcie kamienia o wadze 7 kg, który spadł na ich nieruchomość z odległości 240 metrów. Pełnomocnik uczestnika postępowania oświadczyła, że umowa dzierżawy nieruchomości stanowiącej obecnie własność skarżących została zawarta pomiędzy M. Ł. – ojcem skarżącej, a Państwowym Gospodarstwem Rolnym w Ch. w dniu 1 czerwca 1959 r., natomiast własność nabyta została w 1975r., a więc po dacie rozpoczęcia działalności zakładu. Wyjaśniła również, że nazwa [...] 1 A obejmuje teren działek 180/2 i 180/7 oraz tereny należące do Gminy S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych: Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/, formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej /art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./, w tym także na uchwały zaskarżone na podstawie art. 101 § 1 ustawy o samorządzie gminnym, wcześniej powoływanej. Uchwała kwestionowana w tym trybie, należąca do kategorii aktów prawa miejscowego była przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie. Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie istniejących w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych nie znalazł podstaw dla uwzględnienia skargi co uprawniało Sąd do zastosowania przy orzekaniu przepisu art. 151, wskazanej poprzednio ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiącego o oddaleniu skargi. Zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W warunkach przywołanej regulacji Sąd był zobligowany przede wszystkim do ustalenia, czy skarga spełnia wymagania formalne tzn. czy została wniesiona w terminie, czy jej wniesienie poprzedzone było bezskutecznym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa oraz czy zaskarżony akt należy do sfery administracji publicznej. Dokonując oceny w tym zakresie Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie zaskarżenie kwestionowanej uchwały nastąpiło z zachowaniem wymaganego terminu, a skarżący przed dokonaniem tej czynności wezwali - bezskutecznie - Radę Miejską M. do usunięcia naruszenia. Nie może też budzić wątpliwości – wobec przedmiotu normowanego uchwałą, że zaskarżony akt należy do uchwał z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust. 1 powoływanej poprzednio ustawy o samorządzie gminnym. Spełnienie wymogów formalnych skutkowało uprawnieniem Sądu do dokonania oceny legitymacji skarżących do zaskarżenia opisanej w petitum skargi uchwały. Należy zatem zwrócić uwagę, że badanie, czy podmiot wnoszący do sądu administracyjnego skargę na uchwałę lub zarządzenie organu gminy dotyczące sprawy z zakresu administracji publicznej jest do tego uprawniony następuje w kontekście przesłanek określonych we wskazanym powyżej przepisie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a nie na podstawie art. 50 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powoływanej poprzednio. Przepisy ustawy o samorządzie gminnym, a także ustawy o samorządzie powiatowym i samorządzie województwa są przepisami o charakterze szczególnym w stosunku do regulacji zawartej w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mającej charakter ogólny i istnieje różnica w określeniu legitymacji skargowej w art. 50 § 1 ustawy procesowej, wskazanej powyżej, opierającym prawo do skargi na istnieniu interesu prawnego podmiotu wnoszącego skargę, a określeniu legitymacji skargowej w regulacjach zawartych w ustawach samorządowych, w przypadku tej sprawy – w ustawie o samorządzie gminnym /por. wyrok NSA z 12 lipca 2006r. sygn. akt II OSK 569/06, Lex nr 260539; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2005r., sygn. akt OSK 1563/04, Lex nr 171196/. Konstrukcja przepisu art. 101 ust. 1 tej ustawy w odmienny sposób kształtuje legitymację skarżącego. W przepisie tym bowiem ustawodawca uzależnił możliwość skutecznego wniesienia przez podmiot skargi na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej od naruszenia tym aktem interesu prawnego lub uprawnienia tego podmiotu. Istotne przy tym jest, że naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę /zarządzenie/ organu gminy uprawnia dopiero do merytorycznego rozpoznania skargi /np. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2006r., sygn. akt II OSK 1127/05, Lex nr 194894; wyrok NSA z dnia 3 września 2004r., sygn. akt OSK 476/04, ONSA i WSA 2005/1/2/. Zważyć należy, że uprawnienie wynikające z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis i nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu skarżącego /np. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005r., sygn. akt OSK 1437/2004, Wokanda 2005r. Nr 7-8; St. Prutis "Ochrona samodzielności gminy jako jednostki samorządu terytorialnego", Wyd. NSA 2005, str. 367/. Wprowadzone przez ustawodawcę w hipotezie omawianego przepisu pojęcie "interesu prawnego" w nauce prawa odnoszone jest do związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, wynikających z norm prawa materialnego lub procesowego, a zaskarżonym aktem. Wskazuje się przy tym na konkretny, aktualny i indywidualny interes prawny /por. Wielka encyklopedia prawa pod red. E. Smoktunowicz/. Z kolei przez uprawnienie rozumiany jest sposób, w jaki norma prawna wyznacza zachowanie adresata normy; w przeciwieństwie do obowiązku oznacza możliwość wyboru określonego zachowania. Uprawnienie zatem to prawem przyznana "możność działania", /np. P. Chmielnicki w : Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym, Warszawa 2004/. W literaturze przedmiotu powszechnie akceptowany jest też pogląd, że pojęcie interesu prawnego obejmuje także posiadanie uprawnienia, a odrębne traktowanie tych pojęć byłoby błędne /np. T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1999/. Istotne przy tym jest, że źródłem "interesu prawnego" lub "uprawnienia" jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna /akt normatywny/ albo jednostkowa i konkretna /decyzja stosowania prawa/, a do wniesienia skargi nie legitymuje stan jedynie zagrożenia naruszenia. W związku z tym w skardze należy wykazać w jaki sposób doszło do naruszenia w dacie wniesienia skargi, a nie przyszłości, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę. Interes prawny skarżącego wskazany z art. 110 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. W ocenie Sądu należy też zwrócić uwagę na dodatkowy aspekt legitymacji skargowej związany z czynnością podejmowaną w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, wskazany przez Sąd Najwyższy wyroku z dnia 7 marca 2003r. /sygn. akt III RN 42/02/; OSNP 2004/7/114/, w którego treści Sąd ten stwierdził, że "Wnoszący skargę w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym musi wykazać, że w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego prawnie gwarantowaną / a nie wyłącznie faktyczną/ sytuację, a zaskarżoną przezeń uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza /czyli pozbawia lub ogranicza/ właśnie jego interes prawny lub uprawnienie jako indywidualnego podmiotu". Podobne stanowisko prezentowane jest w literaturze /por. A.Kisielewicz "Skarga na akt organu gminy w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym w świetle orzecznictwa sądowego", Samorząd Terytorialny Nr 10 z 2003 r./, gdzie przyjmuje się, iż stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia prawdopodobnego związku o charakterze materialno-prawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy /np. decyzja administracyjna lub uchwala organu gminy/ może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie skarżący obowiązani byli zatem wykazać, że w wyniku podjętej uchwały doszło do naruszenia ich interesu prawnego lub uprawnienia, polegającego na istnieniu związku między zawartym w kwestionowanej uchwale unormowaniem, a ich własną indywidualną sytuacją prawną, wynikającą z prawa materialnego. W ocenie Sądu temu wymogowi skarżący nie zadośćuczynili. Sąd nie znalazł też podstaw dla stwierdzenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżących zapisami przyjętymi w zaskarżonej uchwale. Z dokumentacji planistycznej dołączonej do akt sprawy wynika, że dla działki stanowiącej przedmiot własności skarżących ustalono przeznaczenie na zabudowę zagrodową lub mieszkaniową jednorodzinną, zatem zachowano przeznaczenie dotychczasowe nie dokonując tym samym żadnej ingerencji w istotę prawa własności, której obowiązek poszanowania nakazuje art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wcześniej powoływanej. Jednocześnie przeznaczenie w tym akcie planistycznym m.in. działki nr 180/2, sąsiadującej – na niewielkim odcinku – z działką skarżących, na eksploatację powierzchniową granitu oraz działalność przemysłowo-składową, związaną z jego przerabianiem można oceniać – w uznaniu Sądu – jako rozwiązanie dla skarżących niekorzystne i mogące z chwilą wejścia w życie uchwały wskazywać na możliwość zwiększenia niedogodności w korzystaniu przez nich z własnej nieruchomości, ale ta okoliczność nie może być podstawą skutecznego kwestionowania przedmiotowego aktu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że niedogodności takie już istniały z racji prowadzenia na terenie działki oznaczonej numerem 180/2 /objętej symbolem PE/S/ od 1967 roku działalności przeróbczej kamienia. Można też zauważyć w tym kontekście, że każda uchwała planistyczna powoduje pewne konsekwencje w postaci uciążliwości o różnorodnym charakterze na danym terenie. Zawierają się one jednak wyłącznie w sferze interesu faktycznego, a nie interesu prawnego, uwzględnionego w przepisie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Dodatkowo należy też zwrócić uwagę, że uciążliwości, jakie może powodować działalność opisana w § 9 ust. 1 zaskarżonego aktu, w tym emisja hałasu i wykonywanie robót strzałowych podlegają – odpowiednio – reglamentacji ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy – Prawo geologiczne górnicze i istnieją prawne możliwości ograniczenia ich do poziomu i metod dozwolonych obowiązującymi przepisami prawa oraz wyegzekwowania od podmiotu powodującego te uciążliwości ich znormalizowania. Ponadto można też wskazać, że ochrony prawnej w przypadku naruszenia przepisów art. 140 i 144 k.c. należy upatrywać w regulacjach prawa cywilnego /prawa rzeczowego/ nie zaś w obszarze regulacji publicznoprawnej, jaką gwarantuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym /np. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005r., sygn. akt I OSK 715/05, Lex nr 192482/. W okolicznościach faktycznych i prawnych istniejących w rozpoznawanej sprawie, przedstawionych powyżej, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu poprzez stwierdzenie jego nieważności z wykorzystaniem skargi wniesionej w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i mając to na względzie zgodnie z powołanym wcześniej przepisem art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. H.B. 5.03.2008r.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło