I SA/Kr 1703/13

|Sygn. akt I SA/Kr 1703/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Protokolant: st. referent Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r., sprawy ze skargi E.Z., na postanowienie Dyrektora Izby, z dnia 9 sierpnia 2013 r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne - skargę oddala - Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił uwzględnienia zarzutów skarżącej E.Z., wniesionych do postępowania egzekucyjnego, z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. W uzasadnieniu organ podał, że prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej na postawie tytułu wykonawczego nr 33/2012, wystawionego przez Okręgową Izbę Lekarską - z tytułu zaległości w składkach członkowskich za lata 2009 - 2010. Zawiadomieniem z dnia 3 stycznia 2012 r. nr [...] dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącej. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono skarżącej w dniu 23 stycznia 2013 r. Pismem z dnia 8 maja 2013 r., uzupełnionym pismem z dnia 19 czerwca 2013 r., skarżąca wniosła zarzuty, w których podniosła nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Podała, że w okresie od listopada 2003 r. do września 2008 r. nie była zobowiązana do opłacania składek, natomiast w okresie od grudnia 2008 r. do czerwca 2010 r. składki naliczono jej nieprawidłowo - jak dla lekarza posiadającego pełne prawo wykonywania zawodu, chociaż faktycznie ograniczono je na czas przeszkolenia. Organ podał, że skarżąca wniosła zarzuty egzekucyjne w dniu 8 maja 2013 r. podczas gdy termin do ich wniesienia upływał w dniu 30 stycznia 2013 r. (siedem dni od daty 23 stycznia 2013 r. – tj. dnia odbioru zawiadomienia z odpisem tytułu wykonawczego). W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o ponowne rozparzenie sprawy, a gdyby to było konieczne - przywrócenie terminu i ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie organu I instancji w powyższym zakresie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że skarżąca wniosła zarzuty po upływie ustawowego 7 - dniowego terminu, od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i wnioskowała o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Uchybienie terminu z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) spowodowało w związku z tym bezskuteczność zgłoszenia zarzutów, a więc postępowanie należało umorzyć w powyższym zakresie. Organ I instancji powinien był umorzyć postępowanie w sprawie zarzutów, ewentualnie odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej kpa). Odmówienie uwzględnienia zarzutów - jak to uczynił organ, sugerowało bowiem, że zostały one rozpatrzone merytorycznie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła brak merytorycznego rozpatrzenia zarzutów. W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte wcześniej stanowisko. W dodatkowym piśmie procesowym skarżąca zarzuciła naruszenie art.139 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść strony. Wskazała również, że nie została prawidłowo pouczona o przysługujących jej środkach zaskarżenia . Na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżącej (mąż – A.Z.) wyjaśniał, że potraktował zawiadomienie o zajęciu jako pismo przewodnie, a dołączony tytuł wykonawczy – jako załącznik. Oba pisma otrzymał 23 stycznia 2013 r., ale treść pouczenia znajdującego się na odwrocie zawiadomienia o zajęciu prawa, uznał za najistotniejszą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem sporu była forma rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów egzekucyjnych wniesionych po terminie tj. po upływie 7 dni od daty doręczenia tytułu wykonawczego, co spowodowało wydanie jedynie rozstrzygnięcia formalnego (co do terminu wniesienia zarzutów), a nie merytorycznego (co do ich faktycznej zasadności). Nie był natomiast sporny stan faktyczny. Organ egzekucyjny, przystępując do czynności egzekucyjnych tzn. zajęcia wierzytelności z tytułu umowy o pracę, równocześnie tj. 23 stycznia 2013 r., doręczył skarżącej odpis tytułu wykonawczego oraz zawiadomienie o zajęciu (korespondencję odebrał domownik - mąż skarżącej). Druk tytułu wykonawczego zawierał standardowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia zarzutów (w terminie 7 dni). Natomiast druk zawiadomienia o zajęciu zawierał m.in. pouczenie o możliwości wniesienia skargi na czynności egzekucyjne (w terminie 14 dni). Pierwsze pismo w sprawie (zatytułowane "Skarga na prowadzenie egzekucji" z podaniem podstawy – art.33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) zostało wniesione dopiero 8 maja 2013 r., a więc po upływie obu ww. terminów. Pełnomocnik skarżącej ostatecznie wskazał, że wniesione pismo powinno być traktowane zgodnie z podaną w nim podstawą prawną. Zaznaczyć należy przy tym, że organ egzekucyjny uzyskał stanowisko wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów –początkowo nadał bowiem sprawie bieg. W ocenie Sądu w sprawie znajdują zastosowanie przede wszystkim art. 27 §1 pkt 9, art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 138 §1 pkt 2 kpa. Przepisy te zostały w sposób prawidłowy zastosowane przez Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie. Zgodnie z ww. art. 27 §1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie natomiast z powołanym art. 32 tejże ustawy, organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że wniesione 8 maja 2013 r. pismo, należało traktować jako zarzuty egzekucyjne z art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowanie miał więc termin 7 dniowy, o którym mowa w ww. art. 27 §1 pkt 9 tejże ustawy. Wyjaśnienia pełnomocnika skarżącej (złożone na rozprawie), że kierował się treścią pouczenia zawartego w zawiadomieniu o zajęciu (14 dni) nie mogły zostać uwzględnione przez Sąd, ponieważ pismo z dnia 8 maja 2013 r. zostało złożone nawet i po tym terminie. Dodać też należało, że druk tytułu wykonawczego zawierał pouczenie z wyraźnym terminem (7 dni) o możliwości wniesienia zarzutów. Fakt, że pełnomocnik skarżącej niezbyt uważnie przeczytał doręczane pisma nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej żądania merytorycznego rozpoznania sprawy (bo tego, na tym etapie, dotyczył spór). Przyznać przy tym należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do określenia w jakiej formie należy rozstrzygać zarzuty wniesione po terminie. Z jednej strony przyjmuje się, że powinno się wówczas oddalić zarzuty (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2009 r., I SA/Bk 361/08) bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2008 r., I SA/Po 443/08), bądź umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2000 r., I SA/Ka 712/99; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1994 r. SA/Wr 1463/93.), albo nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 1999 r., I SA/Lu 722/98; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2008 r., III SA/Łd 19/08). Sądy administracyjne akceptują również tego typu rozstrzygnięcia jak: odmowa wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny I instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2013 r., I SA/Gd 1017/13). Podobnie, w niemal identycznym stanie faktycznym rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 24 listopada 2010 r., I SA/Bk 451/10 (co do umorzenia postępowania przez organ II instancji). We wszystkich tych przypadkach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 sierpnia 2012 r., I SA/Kr 849/12 oraz powołane tam poglądy B. Adamiak i J. Borkowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, s. 335 i nast., a także powołane w innych wyrokach poglądy R. Hausera, Z. Leońskiego Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 1995, s. 63). Rozpatrujący niniejszy spór Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Przede wszystkim należy podkreślić, że skoro zarzuty egzekucyjne zostały wniesione po terminie – to nie mogły zostać rozpatrzone merytorycznie. Organ egzekucyjny I instancji powinien więc odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w trybie art. 61a kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie miało przy tym znaczenia dla ustalenia terminowości wniesienia zarzutów, że organ egzekucyjny pierwotnie nadał sprawie bieg – przesyłając wniesione zarzuty wierzycielowi i uzyskując jego stanowisko w sprawie. Błędy organu egzekucyjnego co do sposobu obliczenia terminu na wniesienie zarzutów egzekucyjnych skutkujące nieprawidłowym nadaniu sprawie biegu, nie konwalidują czynności wniesienia zarzutów z uchybieniem terminu. Nadanie sprawie biegu (poprzez uzyskanie merytorycznego stanowiska wierzyciela) ma co najwyżej wpływ na konieczność późniejszego umorzenia postępowania w przedmiocie wniesienia zarzutów w trybie art.105 §1 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez organ egzekucyjny I instancji lub uchylenia przez organ II instancji w trybie art. 138 §1 pkt 2 oraz art. 144 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zaskarżonego postanowienia organu I instancji odmawiającego uwzględnienia zarzutów i umorzenie postępowania w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Odnosząc się do rozbieżności w orzecznictwie co do samej formy orzekania to Sąd zauważa, że wprawdzie w art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest jedynie mowa, że "organ egzekucyjny (...) wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów..." to jednak przepisu tego nie należy interpretować w oderwaniu od całego systemu przepisów procesowych regulujących postępowanie egzekucyjne. Zasadą jest bowiem tylko częściowe wyraźne uregulowanie przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym sytuacji jakie mogą zaistnieć w toku postępowania. Świadczy o tym art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji należałoby przyjąć, że ww. art. 34§4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje wszystkich przypadków rozstrzygnięć jakie mogą zapaść po wniesieniu zarzutów egzekucyjnych. Dodać też należy, że treść ww. art. 34 §4 brzmi: "Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego", co oznacza, że właściwie przepis ten należałoby stosować w przypadku, gdy wypowiadał się wierzyciel. Jak już Sąd podkreślał powyżej wniesienie zarzutów po terminie czyni je ze względów formalnych bezskutecznymi, co oznacza, że przesyłanie zarzutów wierzycielowi nie ma sensu i tylko przedłużałoby postępowanie. Dodać też należy, że za podobnymi (racjonalnymi i zmierzającymi do zapewnienia szybkości postępowania) przesłankami opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 25 czerwca 2007 r., I FPS 4/06 uznając, że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. Rację miał również organ wskazując, że sformułowanie rozstrzygnięcia zgodne jest z jego istotą - odmówienie uwzględnienia zarzutów - jak to uczynił organ I instancji, sugerowało bowiem, że zostały one rozpatrzone merytorycznie. Na koniec należałoby też dodać, że forma zaskarżonego postanowienia (odmowa wszczęcia lub umorzenie postępowania w przedmiocie zarzutów) ma ten praktyczny walor, że nie zamyka, co do zasady, drogi do merytorycznego rozpatrzenia zarzutów egzekucyjnych jeżeli zobowiązany wykaże zachowanie terminu (z zastrzeżeniem, że w rozstrzyganym przypadku taka możliwość już nie może wystąpić, ze względu na fakt, że skarżący nie podnosił w tym zakresie zarzutów, a i Sąd uznał ustalenia organów za prawidłowe) lub uzyska jego przywrócenie. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie naruszyło przepisów wskazanych w skardze, a jego ewentualna niezgodność z przytoczonymi powyżej poglądami sądów administracyjnych nie wpłynęła na rozstrzygnięcie sprawy (tzn. nie miała wpływu na merytoryczne rozpatrzenie zarzutów), co tym samym nie skutkowało koniecznością uchylenia postanowienia przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Wobec braku podstaw do usunięcia zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, na mocy art. 151 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.