II GSK 1356/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Transportowo Handlowego "T" Spółki z o.o. w S od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt III SAB/Lu 6/14 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Transportowo Handlowego "T" Spółki z o.o. w S na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w B. w przedmiocie doręczenia pełnomocnikowi skarżącego decyzji w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt III SAB/Lu 6/14, odrzucił skargę Przedsiębiorstwa Transportowo – Handlowego "T." Spółki z o.o. w S. na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w B. P. w przedmiocie doręczenia pełnomocnikowi skarżącej spółki decyzji. I Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. nałożył na Przedsiębiorstwo Transportowo – Handlowe "T." Spółkę z o.o. w S. karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Wyrokiem z dnia 27 grudnia 2012 r. o sygn. akt III SAB/Lu 24/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. zobowiązał Dyrektora Izby Celnej w B. P. do rozpatrzenia odwołania skarżącej spółki od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. Przedsiębiorstwo Transportowo – Handlowe "T." Spółka z o.o. wniosła skargę na bezczynność organu odwoławczego w przedmiocie doręczenia decyzji pełnomocnikowi spółki. Bezczynności organu skarżąca upatruje w tym, że przesyłki zawierającej decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] września 2013 r. nie doręczono jej pełnomocnikowi – Z. B. na adres ul. W. [...], [...]-[...] S., lecz na adres siedziby skarżącej – ul. K. [...], [...]-[...] S. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. odrzucił powyższą skargę na bezczynność w uzasadnieniu podnosząc, że bezczynność organu administracji ma miejsce, gdy w prawnie określonym terminie właściwy organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadzi postępowanie, jednak mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem aktu lub podjęciem czynności. O tym, czy w określonej sytuacji organ administracji publicznej będzie wypowiadał się w formie orzeczenia administracyjnego decyduje przepis prawa materialnego, który przesądza, czy określona sprawa może być załatwiona w formie decyzji administracyjnej, czy też w postaci innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. O bezczynności organu można zatem mówić, gdy istnieje przepis prawa materialnego obligujący organ do załatwienia sprawy w określonej formie, a czego jednak organ nie czyni w trybie i terminie przewidzianym w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.). Sąd I instancji podniósł, że zarzuty przedstawione przez spółkę w skardze na bezczynność nie dotyczą żadnej z form działalności administracji publicznej, podlegającej kontroli sądu administracyjnego. Żądanie doręczenia decyzji organu pełnomocnikowi skarżącej nie należy bowiem do kategorii spraw załatwianych w drodze decyzji, postanowień lub przez wydanie bądź podjęcie innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej. Żądanie to nie jest zatem sprawą administracyjną w rozumieniu art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). W ocenie Sądu, postępowanie w tym przedmiocie nie należy do właściwości sądu administracyjnego, w związku z czym skargę spółki na bezczynność organu odwoławczego we wskazanym zakresie WSA uznał za niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i na tej podstawie ją odrzucił. II Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosło Przedsiębiorstwo Transportowo – Handlowe "T." Spółka z o.o. Postanowienie zaskarżono w całości i wniesiono o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania merytorycznego przez Sąd I instancji, przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istoty wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło do uznania, że skarga jest niedopuszczalna w rozumieniu tych przepisów i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż skarga spółki na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w B. P. winna zostać odrzucona w sytuacji, gdy – zdaniem skarżącej – niniejsza bezczynność wystąpiła w sprawie załatwianej w drodze decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, jednak z przyczyn innych niż w niej wskazane. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej podstawami, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W pierwszej zatem kolejności konieczne jest dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji pod kątem istnienia przesłanek nieważności postępowania, określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., bowiem są to tego rodzaju naruszenia, które uzasadniają uchylenie orzeczenia niezależnie od podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie postępowanie zostało dotknięte wadą nieważności określoną art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. W składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L., który w dniu 26 lutego 2014 r. wydał zaskarżone postanowienie, jak również w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L., przed którym w dniu 27 grudnia 2012 r. zapadł pierwszy wyrok w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Transportowo – Handlowego "T." Spółki z o.o., zobowiązujący Dyrektora Izby Celnej w B. P. do rozpatrzenia odwołania spółki od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] kwietnia 2012 r. (sygn. akt III SAB/Lu 24/12) orzekał ten sam sędzia Jerzy Drwal. Powyższa sytuacja wyczerpuje dyspozycję art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., zgodnie z którym sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Przepis ten został dodany na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 1736) i z dniem wejścia w życie, tj. z dniem 8 stycznia 2010 r. rozszerzył określony w art. 18 p.p.s.a. katalog wyłączeń sędziego z mocy prawa. Zatem w dniu podjęcia zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, tj. dnia 26 lutego 2014 r., powyższy przepis znajdował się w obrocie prawnym i musiał być stosowany, niezależnie od oceny trafności wprowadzonych nim uregulowań. Dla ustalenia zakresu wyłączenia kluczowym było ustalenie zakresu pojęcia "sprawy", o której mowa w analizowanym przepisie. Należy przyjąć, że ustawodawca odsyła do sprawy w jej znaczeniu materialnoprawnym i jej tożsamość wyznaczają elementy wyznaczające tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw - prawnej i faktycznej. W okolicznościach niniejszej sprawy nie powinna budzić wątpliwości tożsamość spraw pomiędzy postępowaniem prowadzonym przed Sądem I instancji, objętym niniejszą skargą kasacyjną i postępowaniem uprzednio prowadzonym pod sygnaturą akt III SAB/Lu 24/12. Oba te postępowania dotyczą bowiem kontroli legalności decyzji podjętej przez Naczelnika Urzędu Celnego w L. wydanej w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Przedmiotem rozpoznania jest zatem ta sama sprawa administracyjna, w której stroną postępowania jest Przedsiębiorstwo Transportowo – Handlowe "T." Sp. z o.o. Mając powyższe na uwadze uznać należało, że wskazany sędzia podlegał wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., natomiast nieuwzględnienie tego faktu prowadzi do konieczności stwierdzenia, że wystąpiła określona w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przesłanka nieważności postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt III SAB/Lu 6/14. Jednocześnie, z uwagi na opisane wyżej naruszenie, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości odniesienia się do zarzutów skargi kasacyjnej. Z powyższych względów i na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 i art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.