II OSK 2225/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka /spr./ Sędziowie sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia NSA Robert Sawuła Protokolant starszy inspektor sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 296/12 w sprawie ze skargi PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje w całości od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 296/12 po rozpoznaniu sprawy ze skargi PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia prawa własności nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał następujące okoliczności faktyczne i prawne. Starosta S. decyzją z dnia z [...] listopada 2011 r. odmówił nieodpłatnego przeniesienia na rzecz D. O. prawa własności niezabudowanej działki gruntu, tzw. rencistówki, położonej w gminie B., obr. [...], oznaczonej nr [...], o pow. [...] ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo P.. W uzasadnieniu Starosta stwierdził, że wnioskodawczyni spełnia warunek faktycznego władania przedmiotową nieruchomością, o którym mowa w art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. t.j. z 2008 r., Nr 50, poz. 2911), jednak działka, choć stanowi własność Skarbu Państwa, znajduje się w zarządzie Nadleśnictwa P. i podlega przepisom ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011 r., Nr 12, poz. 59 ze zm.). Ustawa o lasach w rozdziale 6a zawiera zamknięty katalog czynności prawnych dotyczących nieruchomości znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych. Katalog ten nie przewiduje nieodpłatnego przekazania nieruchomości na rzecz osób fizycznych. W związku z tym nie jest możliwe, w świetle obowiązujących przepisów ustawy o lasach, uwłaszczenie działki na rzecz wnioskodawczyni. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. O.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji nie ustalił, czy przedmiotowa działka ma charakter leśny w rozumieniu przepisów ustawy o lasach, co ma istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z rejestru gruntów (stan na dzień 8 listopada 2011 r.) wynika bowiem, że jest ona oznaczona symbolem RV i RVI, a nie symbolem Ls, zaś zarządcą działki jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo P.. Należało więc wyjaśnić, co oznacza w tej sytuacji termin zarządca, ponieważ jest wątpliwe, czy przypisana Nadleśnictwu P. funkcja zarządcy oznacza, że działka znajduje się w jego zarządzie. Konieczne jest zatem zbadanie podstawy prawnej przekazania działki Nadleśnictwu P. i wyjaśnienie, czy tryb przekazania rzeczywiście doprowadził do powstania zarządu na mocy art. 74 ustawy o lasach. Jeżeli przedmiotowa nieruchomość, nie stanowiła lasu w rozumieniu przepisów ustawy i nie była związana z gospodarką leśną oraz ustawowymi zadaniami Lasów Państwowych, to nie podlegała przepisom ustawy o lasach. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyło PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo Po., wnosząc o jej uchylenie. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 136 k.p.a. w zw. z art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez pominięcie i nie zbadanie przesłanki, czy D. O. spełnia niezbędny warunek faktycznego władania nieruchomością w zakresie odpowiadającym uprawnieniom rolników S. i C. P., którzy przekazali gospodarstwo rolne Skarbowi Państwa, oraz naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez wskazanie organowi I instancji do wzięcia pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, kwestii które mają drugorzędne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych powodów niż w niej wskazane. Sąd Wojewódzki, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy zwrócił uwagę, że decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] Starosta S. odmówił C. P. nieodpłatnego przeniesienia prawa własności działki nr [...] wskazując, że działka ta będąca własnością Skarbu Państwa i pozostająca w zarządzie Lasów Państwowych podlega przepisom ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Decyzję tę, po rozpoznaniu odwołania C. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymało w mocy. Sąd wskazał, że w tej sytuacji, skoro C. P. odmówiono przeniesienia własności nieruchomości (działki nr [...]) i decyzja w tym przedmiocie jest prawomocna, to następca prawny D. O. nie może skorzystać z uprawnienia, o którym mowa w art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i domagać się przeniesienia własności. Decyzja organu I instancji odmawiająca wnioskodawczyni przeniesienia własności nieruchomości jest zatem zgodna z prawem, choć z innych przyczyn. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. O., podnosząc następujące zarzuty: 1. naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób naruszający wytyczne wskazane w tym przepisie, 2. naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. art. 16 § 1 i 2 k.p.a. polegającego na przyjęciu, że decyzja wydana wobec C. P. stanowi przeszkodę do wydania decyzji na rzecz D. O., gdyż - zdaniem tego Sądu - istnieje tzw. powaga sprawy rozstrzygniętej. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że w uzasadnieniu orzeczenia Sąd, stosownie do treści art. 141 § 4 p.p.s.a., ma obowiązek wskazać podstawę prawną rozstrzygnięcia i uzasadnienie faktyczne oraz wytyczne dla organu. Sąd Administracyjny w Szczecinie pominął w uzasadnieniu i nie przytoczył podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej nie wyjaśnił, poprzez co uniemożliwił ustosunkowanie się do jej treści i nie wskazał wytycznych dla organu. Ponadto, zdaniem skarżącej, Sąd pierwszej instancji błędnie oparł się w rozstrzygnięciu na art. 118 ust 1 ustawy o społecznym ubezpieczeniu rolników z dnia 20 grudnia 1990 r., stwierdzając, że D. O. nie może skorzystać z uprawnienia, o którym mowa w tym przepisie. Tymczasem już w odwołaniu od decyzji Starosty S. wskazano, iż skarżąca korzysta z uprawnienia przewidzianego w art. 118 ust 2a, który stanowi, że z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W skardze kasacyjnej, powołując się na podstawę określoną w art.174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. t.j. 2012, poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej, jako ustawa " p.p.s.a.", podniesiono wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Aby wskazane na tej podstawie zarzuty procesowe mogły odnieść skutek zamierzony przez autora skargi kasacyjnej powinien on wykazać, że uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca kasacyjnie wymóg ten spełniła wykazując, że naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art.141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy rozstrzygnięcia uniemożliwiło ustosunkowanie się do treści uzasadnienia, a w konsekwencji do przeprowadzenia kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Wskazać trzeba, że zgodnie z art.141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Odnosząc to na grunt rozpoznawanej sprawy należy przyznać rację stronie skarżącej kasacyjnie, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie w pełni spełnia te wymogi. W zakresie wskazania i wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia zawarł w jednym zdaniu. Otóż Sąd ten, uznając prawidłowość decyzji organu pierwszej instancji, stwierdził, że: " W tej sytuacji, skoro C. P. odmówiono przeniesienia własności nieruchomości ( działki nr [...]) i decyzja w tym przedmiocie jest prawomocna, to następca prawny D. O. nie może skorzystać z uprawnienia, o którym mowa w art.118 ust.1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i domagać się przeniesienia własności". Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie przeprowadził ani wykładni przepisów prawa materialnego ( art.118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), ani wykładni przepisów procesowych, która uzasadniałaby zajęcie takiego stanowiska. Nie wiadomo zatem, czy Sądowi chodziło o zakres uprawnień, o których mowa we wskazanym art.118 ust.1 i 2 a, czy o powagę rzeczy osądzonej, jak przyjął to autor skargi kasacyjnej, czy o wydanie decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, czyli decyzji w warunkach określonych w art. 156 §1 pkt 3 k.p.a. W przypadku jednak przyjęcia, że zachodzą przesłanki art.156 §1 pkt 3 k.p.a. należało poczynić stosowne rozważania, które byłyby dla stron postępowania wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności pod kątem spełnienia przesłanek dotyczących tożsamości sprawy już rozstrzygniętej decyzją pod względem przedmiotowym i podmiotowym. Rację ma zatem strona skarżąca kasacyjnie, że wskazanie, iż uchylenie zaskarżonej decyzji następuje z innych przyczyn bez podania właściwej podstawy prawnej i jej wyjaśnienia, nie spełnia wymogów art.141 § 4 p.p.s.a w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Trzeba mieć też na uwadze, że poczynienie w tej kwestii wywodów przez Naczelny Sąd Administracyjny (zastępujących wyjaśnienie podstawy prawnej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) na etapie postępowania kasacyjnego naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego. W tej sytuacji przedwczesny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art.135 i art.145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art.16 §1 i 2 k.p.a., polegający na przyjęciu, że decyzja Starosty S. z dnia [...] października 2007 r. skierowana do C. P. stanowi przeszkodę do wydania decyzji z wniosku D. O. na podstawie art.118 ust.2 a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.185 §1 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. Na zasadzie art.207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.